ΟΘΡΥΣ

ΟΘΡΥΣ
Το ιστολόγιο αυτό δημιουργήθηκε με σκοπό την προβολή της τοπικής ιστορίας της Φθιώτιδας. Παρουσιάζονται ιστορικά γεγονότα λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό. Παρατίθενται μαρτυρίες ανθρώπων, οι οποίοι συμμετείχαν και βίωσαν γεγονότα του 19ου και 20ου αιώνα. Προτιμάται ο επώνυμος σχολιασμός των αναρτήσεων. Στις αναδημοσιεύσεις παρακαλούμε για την αναφορά της πηγής προέλευσης. © Σωτήρης Γ. Αλεξόπουλος.

Σάββατο, 23 Μαρτίου 2019

Περί ιδρύσεως Δημοτικού Σχολείου στη Στυλίδα



 Σφραγίδα «ΔΗΜΑΡΧΕΙΟΝ ΦΑΛΑΡΩΝ» και η υπογραφή του Δημάρχου Α.Θεοδώρου

Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους διασώθηκε αλληλογραφία σχετικά με την ίδρυση Δημοτικού Σχολείου στη Στυλίδα, έδρα τότε του Δήμου Φαλάρων[1]. Αποτελείται από δύο έγγραφα του Δημάρχου Φαλάρων Α.Θεοδώρου και ένα του Διοικητή Φθιώτιδας Αδάμ Δούκα.
Κατά χρονολογική σειρά είναι τα εξής:
Α. Στις 28 Μαΐου 1837 ο Δήμαρχος Φαλάρων Α.Θεοδώρου συνέταξε έγγραφο απευθυνόμενο πρός το τότε Υπουργείο Παιδείας (Βασιλική επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως Γραμματεία της Επικρατείας). Αναφέρεται στην έγκριση από την κυβέρνηση σύστασης Δημοτικού σχολείου στη Στυλίδα, χρηματοδοτούμενο από το Δήμο Φαλάρων, ο οποίος όμως αδυνατεί να ανταπεξέλθει οικονομικά λόγω του προηγηθέντος πολέμου. Ο Δήμαρχος ζητεί το διορισμό Β΄ Τάξεως Δημοτικού διδασκάλου και προτείνει η πληρωμή του να καταβάλλεται από το Εκκλησιαστικό Ταμείο.
Ακολουθεί το κείμενο του εγγράφου (Εικ.1αβγ):
«Αριθ.37/30/
Τη 28η Μαΐου 1837 Στυλίς

1β/
13268/
Πρός/
την Β(ασιλικήν) επί των εκκλησιαστικώνκαι της/
Δημοτικής εκπαιδεύσεως Γραμματείαν/
της Επικρατείας.

Κατά συνέπειαν αιτήσεώς μας η Διοί-/
κησις Φθιώτιδος εντός της Δικαιοδοσίας της/
οποίας υπαγόμεθα, μας διέταξεν να/
δώσωμεν τάς οποίας η υπ’ αρ(ιθμόν) 7426/
από 27 Ιουνίου 1835 εγκύκλιος διατα-/
γή περί συστάσεως σχολείων απαιτεί πλη-/
ροφορίας άτινας και διευθύναμεν συμ-/
φώνως με την κατάστασιν των κατοί-/
κων του Δήμου τούτου των Φαλάρων.
η Β(ασιλική) κυβέρνησις λαβούσαν υπ’ όψιν/
προλαβούσα τινά ταύτας αιτήσεις μας/
ενέκρινεν μεν την ίδρυσιν σχολείου/
Δημοτικού εις την πόλιν μας Στυλίδα/
με την παρατήρησιν όμως ότι τα/
έξοδα πάντα εντούτοις εις βάρος  του/
δυστυχούς τούτου Δήμου.
ως εκ τούτου σήμερον λαβόν-/
τες αφορμήν και θέτομεν ευσεβάστως/
εις την Β(ασιλικήν) κυβέρνησιν ότι ούτε από/
σελίδα 2
από τα αδύνατα ο Δήμος ούτος, του/
οποίου οι πόροι. τόσον οι Δημοτικοί, κα-/
θώς, και ιδιαίτηροι εξαντλήθησαν ολο-/
θέντας ένεκα της δυσχερούς περι-/
στάσεως του υπέρ της Ελλάδος πο-/
λέμου. αδυνατεί να πληρώνη Δι-/
δάσκαλον.
Πόσον λυπηρόν πράγμα είναι/
εις τάς ευτυχείς ημέρας της Ελλάδος/
και του Τρισεβάστου Βασιλέως της/
όλοι οι Έλληνες υπερμαχούν-/
τες, και μη. να ανταμοιφθούν/
διά διαφόρων μέσων, και διά των/
διορισμών ποικίλων διδασκάλων/
εις τα μέρη των, και οι Στυλιδιώται/
οι μόνοι εκ της επαρχίας απά-/
σης, ακολουθούντες απ’ Αρχάς/
μέχρι τέλους διά ξηράς και θαλά-/
σης το στάδιον του πολέμου παρ-/
εκτός των άλλων. του τηρούντος/
εις την πόλιν των ενός κάν/
Δημοδιδασκάλου.-
Δεν ζητούμεν Β(ασιλικέ) Γραμματέα/
υπερβολήν, δεν ζητούμεν πράγμα/
σελίδα 3
το οποίον άλλη κοινότης δεν/
ηξιώθη, ζητούμεν τον διορισμόν/
Δημοδιδασκάλου εις την πόλιν/
μας πρός φωτισμόν των εις τας/
αιτήσεις αναφερομένων τέκνων/
μας. άτινα φωτιζόμενα, και τους υπο-/
φαινομένους θα ευφράνουν, και διά τον/
εαυτόν τους θα προοδεύουν και εις το/
έθνος καλοί πολίται θα γίνουν.
Χάριν των κακουχιών μας, των/
σημαντικών ζημιών, και των υπέρ/
της Ελλάδος θυσιών μας, εξαιτούμε-/
θα τον διορισμόν Δευτέρας Τάξε-/
ως Δημοτικού Δημοδιδασκάλου, εις την/
πόλιν μας πληρονομένου, παρά/
του εκκλησιαστικού Ταμείου./
Ευαρεστηθείτω Σ(εβαστή). Γραμματεία/
να υποβάλλωμεν την αναφοράν/
μας όπου αύτη με τάς οποίας/
αναγκαίας παρατηρήσεις σας./
Ευπειθέστατος/
Ο Δήμαρχος Φαλάρων/
Α.Θεοδώρου.-»
Β. Την 1η Ιουνίου 1837 ο Διοικητής Φθιώτιδας Αδάμ Δούκας απέστειλε έγγραφο προς το Υπουργείο Παιδείας με θέμα: «Περί συστάσεως δημοτικού Σχολείου εις Στυλίδα Φαλάρων». Πληροφορεί το αρμόδιο Υπουργείο ότι η Κοινότητα Στυλίδας αποτελούμενη από 432 οικογένειες, περίπου 1600 ψυχές, είναι Δήμος Β΄ Τάξεως και θα πρέπει κι ο δημοδιδάσκαλος να είναι Β΄ Τάξεως. Στο σχολείο θα φοιτούν 50 μαθητές. Ο Δήμος αδυνατεί να προμηθεύσει τα βιβλία στους μαθητές και να συνεισφέρει στο μισθό του διδασκάλου. Διαβιβάζοντας το έγγραφο στο Υπουργείο παρακαλεί για την ίδρυση σχολείου, το διορισμό δημοδιδασκάλου στην πόλη και τονίζει ότι οι κάτοικοι είναι τόσο φτωχοί, ώστε κατοικούν σε αχυρένιες οικίες (καλύβες). Τέλος, κατά απαίτηση του Δημάρχου Φαλάρων Α.Θεοδώρου, ο Αδάμ Δούκας εσωκλείει στην επιστολή του και αναφορά του Δημάρχου για την όλη κατάσταση.
Ακολουθεί το κείμενο του εγγράφου (Εικ.2αβγ):
σελίδα 1
«Αριθ.1915/1739
Εν Λαμία την α. Ιουνίου 1837

1α/-.20.Φ.25   εξ(ερχόμενον) 5 Ιουνίου 37/αρ(ιθμός). Πρ(ωτοκόλλου) 19268/
Πρός την επί των Εκκλησιαστι-/
κών κ.τ.λ. Β(ασιλικήν) Γραμμ(ατείαν) της Επικρατείας


Περί συστάσεως δημοτικού/
Σχολείου εις Στυλίδα Φα-/
λάρων

1. Κατά συνέπειαν της υπ’ αριθ-/
μόν 9958/3661.8633 Διαταγής της από/
28 10βρίου π(αρελθόντος).ε(τους) Πληροφορώ/
την Β(ασιλικήν) Γραμματείαν.-/
Ότι η Κοινότης Στυλίδος σύγκει-/
ται από οικογενείας 432. ψυχάς/
περίπου των 1600, Δήμος Βας Τάξεως./
Επομένως και ο Δημοδιδάσκαλος Βας Τά-/
ξεως πρέπει να είναι.-
2. Πεντήκοντα παίδες θα φοιτώσιν/
εις το Σχολείον.-
3. υπόσχεσιν να προμηθεύση διδακ-/
τήριον, και τα αναγκαία θρανία.-
σελίδα 2
4. τα αναγκαιούντα βιβλία δεν υ-/
πάρχουν, αλλ’ ούτε είναι ο Δήμος/
εις κατάστασιν να τα προμηθεύση.-
5. Οι άλλοι παρά τον άμεσον έρα-/
νον πόροι πρός σύστασιν, και διατή-/
ρησιν Σχολείου είναι ασήμαντοι. Επο-/
μένως μήτε να πληρώση ουδέ να συ-/
νεισφέρη μέρος τι εις τον μισθόν του/
διδασκάλου είναι εις κατάστασιν.-/
Ταύτας τάς πληροφορίας διαβιβά-/
ζω εις την Β(ασιλικήν) Γραμματείαν, με την/
παρατήρησιν, ότι η σύστασις εις την/
Πόλιν ταύτην δημοδιδασκάλου έχει/
τον τόπον της. και ότι οι δημόται εν-/
δεείς ως εκ της απορίας των κατοικούν/
εις οικίας αχυρίους (καλύβας).-
Όθεν η τοιαύτη θέσις των χρή-/
ζη την Συνδρομήν της Σ(εβαστής) Κυβερνή-/
σελίδα 3
σεως και μάλιστα εις την αίτησίν των/
περί συστάσεως Σχολείου.-/
Κατ’ αίτησιν του Δημάρχου/
του Μνησθέντος Δήμου, εσωκλείω και αναφο-/
ράν του πρός την Β(ασιλικήν) Ταύτην Γραμμα-/
τείαν.-
Ευπειθέστατος/
Ο Διοικητής Φθιώτιδος/
Αδάμ Δούκας/

διά του Γραμμ(ατέως)
Γ.Ριζόπουλος»
Γ. Στις 14 Οκτωβρίου 1838 ο Δήμαρχος Α.Θεοδώρου συνέταξε έγγραφο «Πρός την Α.Μ. τον Βασιλέα της Ελλάδος». Στο έγγραφο τονίζει την συνεισφορά των κατοίκων της Στυλίδας στον αγώνα του 1821. Λόγω της συμμετοχής τους στον πόλεμο εγκατέλειψαν την πόλη τους και στη συνέχεια περιέπεσαν σε μεγάλη φτώχεια. Ζητεί από το Βασιλιά να οικοδομηθεί στη Στυλίδα στρατώνας για τη διαμονή των στρατιωτικών, διότι οι κάτοικοι υποφέρουν από τις αυθαιρεσίες των στρατιωτικών που διαμένουν στα σπίτια των κατοίκων. Ζητεί επίσης ο δημοδιδάσκαλος να πληρώνεται από το δημόσιο ταμείο, επειδή το Δημοτικό ταμείο παρουσιάζει μεγάλη ένδεια χρημάτων. Τέλος, αναφέρει τις προσπάθειες των κατοίκων να κατασκευάσουν τα σπίτια τους, που είχαν καταστραφεί από τον πόλεμο και ζητεί τη βασιλική συνδρομή για την αντιμετώπιση των θεμάτων που αναφέρει στο έγγραφό του.
Ακολουθεί το κείμενο του εγγράφου (Εικ.3αβγδ).
σελίδα 1
«συναφ(ές) 25 --- και 14 Οκτοβ(ρίου) (18)38/
8206/
29844/
αρ.602πρ(ω)τ(οκόλλου)/368 Διεκπ(εραίωσης)/
Εν Στυλίδι τη 20 7βρίου 1838/

Φαλάρων δήμαρχος Θεοδώρου Α.
εξαιτήθη την διατ[…] δημοτικού/
σχολείου εις Στυλίδα τη δαπάνη/
της Κυβερνήσεως/

Πρός την Α(υτού).Μ(εγαλειότητα). τον Βασιλέα/
της Ελλάδος./

Γνωρίζω Βασιλεύ, ότι και διά των/
αρμοδίων Αρχών τα πάντα έρχονται εις/
τα ώτα της Α(υτού) Μεγαλειότητος∙ επει-/
δή όμως πρός τοίς άλλοις και οι Στυ-/
λιδιώται υπήκοοί σου ευτύχη-/
σαν να αξιωθώσιν, και δεύτερον/
την Α(υτού) Μ(εγαλειότητα) επί του εδάφους της/
πατρίδος των, ήτις τοιουτοτρόπωςείναι/
εις κατάστασιννα γνωρίση καθόσον/
απαντώντας επιτοπίως τάς αιτήσεις/
των κ.λ.π. πάντα συμφώνως με την/
γνωμοδότησιν του ημετέρου Συμ-/
βουλίου, την ευχήν των Δημοτών/
μου, και την κατάστασιν του Δήμου/
και ιδιαιτέρως της πρωτευούσης/
αυτού να θέσω υπό την Βασι-/
λικήν σας έγκρισιν τα ακόλουθα./
Ότι οι Δημόται του Δήμου τούτου/
και ιδιαιτέρως οι κάτοικοι της πό-/
λεως./
σελίδα 2
πόλεως Στυλίδος μόνοι απ’ όλην/
την Επαρχίαν της Φθιώτιδος απ’/
 αρχάς του ιερού αγώνος έσπευσαν/
πρός υπεράσπησιν, εγκαταλείποντες/
όλα τα συμφέροντά των, ιδιοκτησί-/
ας, πατρίδα κ.λ.π.είναι πραγμα-/
τικώς και αποδεδειγμένως/
και ότι η περίστασις αύτη τους/
κατήντησε εις την εσχάτην έν-/
δειαν./
Τέλος πάντων θεία προνοία/
με την ευτυχή έλευσίν Σου εις/
την Ελλάδα εξομαλυνθέντων των/
ανωμαλιών, καθώς όλοι οι Έλληνες/
και οι Στυλιδιώται ενθαρρυνθέντες/
και εμπλησθέντες χρηστών διά το/
μάλλον ελπίδων επανέκαμψαν/
εις την κατεδαφισμένην πατρίδα/
των./
Ούτοι ως ειρρήσθω στηριζόμενοι εις τάς/
χρηστάς ελπίδας των αι και υπήρ-/
χον εις τον έσχατον βαθμόν της/
ενδείας των επροσπάθησαν να φέρουν/
εις πρόοδον την πόλιν των, αλλ’ η/
ανέχεια αφ’ ενός, και το ανώμα-/
λον του καιρού αφ’ ετέρου εμα-/
ταίωσαν τα πάντα, και περιπλέ-/
ον επηύξησαν την δυστυχίαν των.
Βασιλεύ! Εις την πόλιν Στυλίδος/
απαιτείται να οικοδομηθή είς Στρα-/
των εντός του οποίου να καταλύη/
σελίδα 3
η σταθμεύουσα στρατιωτική Δύναμις/
και οι διαβαίνοντες στρατιωτικοί. κα-/
θότι οι κάτοικοι υποφέρουν, υπο-/
δεχόμενοι τούς σταθμεύοντας και/
εκβαίνοντας στρατιωτικούς και στρα-/
τιώτας, να καταλύσουσι εις τα μικρό-/
τατα καλύβιά των αδιακόπως ώστε/
με τούτο και οι κάτοικοι γηγε-/
νείς και οι στρατιώται εξοκύλ-/
ουν εις καταχρήσεις κατά των/
Δημοτών./
Βασιλεύ!/
Εις την ιδίαν απαντάται δημο-/
διδάσκαλος πληρονόμενος από το/
Δημόσιον ταμείον καθότι ο διορι-/
σθείς παραιτήθη ως μανθάνομεν/
διά τον λόγον, ότι δεν ελάμβανεν/
τακτικώς τον μισθόν του, το παρά-/
πονόν του Δίκαιον μεν Βασιλεύ/
αλλ’ ως εκ της Αχρηματίας του/
Δημοτικού ταμείου μας. Τούτο το/
κοινοποιήσαμεν πρό καιρού εις τον/
Διοικητήν Φθιώτιδος, εις το να/
πληρώνονται από την κυβέρνησιν κα-/
θώς γίνεται και εις πολλούς άλλους Δήμους/
αλλ’ όμως ο μισθός τον οποίον εις/
όλους το διάστημα ήθελεν λάβη/
ο Διδάσκαλος τα χρησιμοποιούμεν εις οι-/
κοδομήν καταλληλοτέρου σχολείου/
διότι η νύν υπάρχουσα, την οποίαν/
σελίδα 4
μόλις ητήθημεν να επισκευάσω-/
μεν θεωρήθην ακατάλληλος./
Απαντώντας [……]/
ας διά να δυνηθούν ούτω οι Στυλιδι-/
ώται να κτήσουν τας οικίας καθότι/
κατοικούντες εις καλύβια έχη εις/
την διάκρησιν του τυχόντος και την/
περιουσίαν των και την ύπαρξίν των./
Σας αποστέλλω τρία αιτήματα/
Βασιλεύ επειδή αφορούν την εκπαί-/
δευσιν των τέκνων και την πρό-/
οδον της πόλεώς μας, τα καθ’ ημών/
θεωρούντες αναγκαία, ελπί-/
ζων το καλοκάγαθον αίσθημα/
της Α(υτού) Μεγαλειότητος υπέρ του φωτισμού της/
Νεολαίας, ασφαλείας, και προόδου/
των πιστών υπηκόων της, καθυπο-/
βάλλω υπό [….] Σου/
Βασιλεύ τάς περί τούτων/
παρατηρήσεις μου, παρακαλώ/
θερμώς την Α(υ τή) Μεγαλειότητά Σας/
να ειδωθή ιδιαιτέρως εις την θε-/
ραπείαν των, και τούτο ως Βασι-/
λικόν δείγμα υπέρ της προό-/
δου των δυστυχισμένων Στυλιδι-/
ωτών, οίτινες και λόγω και έργω απ’/
όλην την Επαρχίαν συνεισέφερον/
υπέρ του πολέμου και ως εκ τούτου/
αιτούμενοι./
Ο ευπειθέστατος/
Δήμαρχος Φαλάρων/
Α.Θεοδώρου»

Ευχαριστούμε τον διαχειριστή του ιστολογίου ΑΡΧΑΝΙ για την αποστολή του υλικού.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] Ο νόμος «Περί δημοτικών σχολείων» δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ11/Α/11-3-1834.






ΕΙΚΟΝΕΣ
  
α
β
γ
Εικ.1αβγ. Το έγγραφο του Δημάρχου Φαλάρων Α.Θεοδώρου προς τη Βασιλική Γραμματεία επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως της Επικρατείας.








α
β
γ
Εικ.2αβγ. Το έγγραφο του Διοικητή Φθιώτιδας Αδάμ Δούκα προς τη Βασιλική Γραμματεία επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως της Επικρατείας.











α
β
γ
δ
Εικ.3αβγδ. Το έγγραφο του Δημάρχου Φαλάρων Α.Θεοδώρου προς το Βασιλιά Όθωνα.




ΠΗΓΗ