Δημόσιοι λειτουργοί στη Στυλίδα των μέσων του 19ου αιώνα. Οι δημοδιδάσκαλοι Κωνσταντίνος Παπαγεωργόπουλος, Κλεοπάτρα Παΐζη και ο υποτελώνης Δημήτριος Γεωργιάδης

Στις αρχές Ιουνίου του 1858 διήλθε από τη Στυλίδα το βασιλικό ζεύγος του Όθωνα και της Αμαλίας (βλέπε την ανάρτηση: Η διέλευση του βασιλικού ζεύγους Όθωνα και Αμαλίας από τη Στυλίδα το 1858). Τους βασιλείς υποδέχτηκε ο λαός και οι δημόσιες αρχές. Μεταξύ των δημοσίων λειτουργών, πρωτοστάτησαν στην υποδοχή οι δημοδιδάσκαλοι Κωνσταντίνος Παπαγεωργόπουλος και Κλεοπάτρα Παΐζη. Ιδιαίτερο τόνο στην υποδοχή με τον λόγο του έδωσε ο υποτελώνης Δημήτριος Γεωργιάδης.

Από έρευνα που ακολούθησε στις εφημερίδες της εποχής προέκυψαν ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη θητεία στη Στυλίδα των δύο δημοδιδασκάλων και του υποτελώνη.

 

Α. Οι δημοδιδάσκαλοι Κωνσταντίνος Παπαγεωργόπουλος και Κλεοπάτρα Παΐζη

Ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργόπουλος διορίσθηκε στο δημοδιδασκαλείο αρρένων Στυλίδας, σύμφωνα με την τοπική εφημερίδα «ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ», το 1853. Τον Οκτώβριο του 1858, μερικούς μήνες μετά την διέλευση του βασιλικού ζεύγους από τη Στυλίδα, μετατέθηκε στην Κύμη Ευβοίας. Η μετάθεσή του δημιούργησε αντιδράσεις μεταξύ των κατοίκων της Στυλίδας, οι οποίες καταγράφονται στις εφημερίδες «ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ» και «Η ΕΛΠΙΣ». Τα δημοσιεύματα διακρίνονται σε θετικά και αρνητικά για τον αναφερόμενο δημοδιδάσκαλο:

α) Δημοσιεύματα υπέρ του Κωνσταντίνου Παπαγεωργόπουλου

1) «Μετετέθη ο Δημοδιδάσκαλος, Στυλίδος. Οι κάτοικοι ησθάνθησαν εγκάρδιον λύπην, διότι εστερήθησαν ικανού και επιμελούς διδασκάλου· και αληθώς ο υπάλληλος ούτος έδωσε δείγματα παραδειγματικής ικανότητος· αξιότιμοι καθηγηταί μάς εβεβαίωσαν ότι μαθηταί διδαχθέντες παρ’ αυτού, προσδιωρίσθησαν αμέσως εις τάς τάξεις του Γυμνασίου. Τοιαύτα αφιλονίκητα προσόντα, καθίστησιν άξιον περιποιήσεως του υπουργού της παιδείας τον ειρημένον Δημοδιδάσκαλον. Αλλ’ επειδή ο λόγος περί του κλάδου τούτου, θέλομεν προέλθει άλλοτε εις εξηγήσεις, διά να υποδείξωμεν προσκόμματα, άτινα πρέπει ν’ αρθώσι, διά να διαδοθή, η στοιχειώδης μάθησις εις τον λαόν· από τα οποία δε θα κατονομάσωμεν πρόσωπα και πράγματα, θέλει εξαχθή ότι και δημόσιαι και δημοτικαί δαπάναι ενιαχού είναι μάταιαι, ως μη αποφέρουσαι τον ελπιζόμενον καρπόν.» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 135/22-11-1858, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 111).

2) «Κύριε Συντάκτα του Φάρου της Όθρυος

Εν Στυλίδι την 25 9βρίου 1858

Βαθείαν λύπην επροξένησεν εις τούς κατοίκους της πόλεως Στυλίδος η αρτίως κοινωποιηθείσα μετάθεσις του παντός επαίνου αξίου Δημοδιδασκάλου Φαλάρων Κωνσταντίνου Παπαγεωργοπούλου, του οποίου η πενταετής εν Στυλίδι διαμονή επαφήκε ημίν τάς ευαρεστέρας αναμνήσεις. Εσεμνυνέμεθα οι Στυλιδιείς διά την απόκτησιν τοιούτου αναμορφωτού των τέκνων μας, αλλά βάσκανος δαίμων αφείλεν ήδη εκ μέσου ημών την ευχαρίστησιν ταύτην, φθόνω ίνα μηδέν εν τώ τόπω τούτω καλόν υπάρχη· ευτυχείς ήδη οι Κύμιοι απολαμβάνοντες εις την πόλιν των αξιότιμον και ικανώτατον δημοδιδάσκαλον τον Κ. Παπαγεωργόπουλον. οι υπέρ του οποίου έπεαινοι ημών είναι ελάχιστοι απέναντι των όσων απεδόθησαν αυτώ παρ’ απάντων των κατά καιρούς επισκευφθέντων το δημοτικόν μας Σχολείον ξένων, περιηγητών, Διδασκάλων, Νομαρχών, και αυτού ακόμη του διευθυντού των δημοτικών σχολείων (ως μεμαρτύρηται από τάς διαφόρους εκθέσεις εν τώ βιβλίω των επισκέψεων), και απέναντι του ειληκρινούς θαυμασμού των αξιοτίμων Κυρίων Καθηγητών του Γυμνασίου Λαμίας, διά την θαυμασίαν πρόοδον των παρ’ αυτού ιδιαιτέρως διδαχθέντων ελληνικά μαθήματα νέων ών τινές μέν μετ’ αυστηράν εξέτασιν των Κυρίων Καθηγητών εκρίθησαν ικανοί να καταταχθώσιν εις την Α΄ τάξιν του Β.Γυμνασίου, άλλοι δε εις το Σχολαρχείον και λοιπάς τάξεις του Ελληνικού Σχολείου, και έτεροι επιδόθησαν ειςδιάφορα κοινωνικά έργα. Φιλότιμος και ακούραστος εις το άκρον ο Κύριος Παπαγεωργόπουλος, επιποθών δε εξ όλης ψυχής, ίνα χρήσιμος φανή εις την Νεολαίαν της πατρίδος μας εδαπάνα και τάς ολίγας της αναπαύσεώς του ώρας εις παράδοσιν ως είρηται κατ’ ιδίαν Ελληνικών μαθημάτων, εκπληρών άμα και το καθήκον του ακριβέστατα.

Λυπούμεθα ομολογούντες στεντωρεία τη φωνή ότι ο Κύριος επί των Εκκλησιαστικών Υπουργός ηδίκησε καιρίως την πόλιν μας στερήσας αυτήν τοιούτου αξίου λόγου και εντίμου δημοδιδασκάλου, ενταντίον ρητής και αμετακλήτου εγκυκλίου του δι’ ής καθιέρωσε το αμετάθετον των δημοδιδασκάλων.

Απερχόμενος όθεν Κ. Παπαγεωργόπουλε, εις την νέαν θέσιν σου, δέξου να σέ συνοδεύσωσιν τα δημοσία ομολογούμενα αισθήματα βαθυτάτης ευγνομωσύνης ημών διά την μετά ζήλου και εξιδιασμένης ικανότητος και επιμελείας εκπλήρωσιν των καθηκόντων σου, διά τούς οποίους κατέβαλες ατρύτους κόπους προς εκπαίδευσιν και αναμόρφωσιν της νεολαίας Στυλίδος, διά την φιλοκαλίαν σου προς την καθαράν και αξιοπρεπή διατήρησιν του δημοτικού μας σχολείου, και διά την ευγενή και σεμνοπρεπή συμπεριφοράν με τα οποία διεκόσμεις την εν Στυλίδι πενταετή διδασκαλικήν σου διαμονήν, και μη μνησικακίσης κατά των ευαρίθμων εκείνων (δύο ή τριών) των από φθόνον και χαμέρπειαν επιχαιρόντων εις την μετάθεσίν σου, αλλ’ ειπέ δι’ αυτούς το «Πάτερ ἄφες αὐτοῖς οὐ γάρ οἴδασι τί ποιοῦσι.»

(Τ.Γ.)» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 136/29-11-1858, σελίδα 4, ψηφιακός σελιδοδείκτης 114).

Η ίδια ακριβώς επιστολή δημοσιεύθηκε και στο φύλλο 980/02-12-1858 της αθηναϊκής εφημερίδας «Η ΕΛΠΙΣ» (σελίδα 4, ψηφιακός σελιδοδείκτης 317).

β) Δημοσιεύματα κατά του Κωνσταντίνου Παπαγεωργόπουλου

«ΚΥΡΙΕ ΣΥΝΤΑΚΤΑ ΤΟΥ ΦΑΡΟΥ

ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ

Εν Στυλίδι την 12 Δβρίου 1858

“Ὑπέρ σεαυτὸν μὴ συντάτης ἐγκώμια”

Εν τώ υπ’ αριθ. 136 φύλλω της αξιοτίμου εφημερίδος σας, και εν τώ υπ’ αριθ. 980 της Ελπίδος ανέγνων διατριβήν τινα υποκρυπτομένου του Συντάκτου αυτής υπό το Στοιχίον Τ.Γ. και Ζ.Γ. εγκομιάζουσα επαίνους του μετατιθέντος ενταύθα πρώην Δημοδιδασκάλου μας Κ. Παπαγεωργοπούλου, και αιτιάται τρόπω τινί κατά της Σεβ. Κυβερνήσεως, ότι δήθεν εδίκησε τον τόπον μας, διότι θα υστερηθώμεν άξιον αναμορφοτήν, ότι είναι ευτυχείς οι Κύμιοι απολαμβάνοντες αυτόν κτλ. αν και έχωμεν πλήρη την βεβαίωσιν ότι τάς ειρημένας διατριβάς ο ίδιος Κύριος Παπαγεωργόπουλος ενήργησε μ’ όλα ταύτα εις απάντησιν λέγω εις τον κρυπτόμενον τούτον διατριβογράφον, ότι τά εκθετόμενα αυτού το ότι εις τους κατοίκους Στυλίδος επροξένησε βαθείαν λύπην η μετάθεσίς του, και αι τοσαύται αναβιβασμοί και υψώσεις του, είναι αέρια, ψευδή και ανυπόστατα και οι κάτοικοι εν γένει της Στυλίδος υπερευχαριστήθησαν τα μέγιστα διά την απαλλαγήν των, εισακουσθέντων τοσούτων παρακλήσεων εις την Κυβέρνησιν, ήτις αξιεπαίνως ποιούσα μετάθεσιν αυτόν από τον τόπον μας, διότι απεκατέστη παρ’ όλων των κατοίκων μισητός, ως εκ του ανοικείου τρόπου του της παραφοράς του της αναμίηεως εις τάς τοπικάς διαιρέσεις την παραμέλησιν εν γένει του Σχολείου κτπ. καθότι εις τον Διδάσκαλον απαιτείται Κ. υπερασπιστά, σεμνιότης αγάπη, εις όλους τους μαθητάς και τούς γονείς των παίδων, άκρα αμεροληψία συνκέντρωσις των μαθητών κάθε Κυριακήν και εορτήν εις την εκκλησίαν, εξήγησις του Ευαγγελίου προς τους μαθητάς καθά παραγγέλει η Κυβέρνησις κτλ. αλλά ταύτα πάντα δεν υπήρχον εις τον φίλον σου Παπαγεωργόπουλον. και εις την χάσει και την φέξει ανεφαίνετο εις την εκκλησίαν μόνος άνευ μαθητών και εν ώρα απολύσεως, ουδέποτε δεν ήλθον εις την εκκλησίαν με τους μαθητάς κατά την θείαν λειτουργείαν ως πράτουν αλλαχού οι Διδάσκαλοι.

Δεν αρνούμεθα όμως την αυστηράν επιμέλειάν του εις τάς ιδιαιτέρας παραδόσεις Ελληνικών μαθημάτων, ως εκ τής απολαβής χονδρού μισθού, όν ενθυμήται και αναστενάζει, διά την Στυλίδα, και εις την εξάσκησιν του Κυνεζικού χορού του Παντόλφου* [*Ο Παντόλφος είναι χαρακτήρας στο θεατρικό έργο “Το Καφενείο” του Κάρλο Γκολντόνι], το φλάουτον, τα κλέφτεκα τραγούδια κλπ. Το δε Κύριον καθήκον του το αλληλοδιδακτικόν παρημέλησεν ολοτελώς και μόλις παρέργως διήρχετο το Σχολείον εξαγριωμένος καταμαστίζων τούς μαθητάς, αποστερήσας ούτω οφθαλμούς παίδων, και καταμηνυθείς ευρίσκεται υπό ανάκρισιν έτι. Παραλείπων δε τάς λοιπάς πλημμελείς πράξεις του φίλου σου, σέ βεβαιώ Κ. υπερασπιστά, ότι οι κάτοικοι Στυλίδος, διά της από 20 9βρίου τρέχοντος έτους προς το υπουργείον των εκκλησιαστικών αναφοράς των εξέφρασαν την εγκάρδιον ευγνωμοσύνην διότι μετέθεσε τον ειρημένον φίλον σου εκ της Στυλίδος και έχουν χρηστάς ελπίδας ήδη ότι θα φωτισθώσι τα τέκνα των διά της αποστολής ετέρου Δημοδιδασκάλου, ενώ διά της διατηρήσεως αυτού ανέφικτος καθίσται η φώτισις των παίδων μας.

Ελπίζω Κ. υπερασπιστά ότι θα αιστανθής την αλήθειαν και δεν θα τολμήσης πλέον να πανηγυρίσης ψευδώς υπέρ του φίλου σου Παπαγεωργοπούλου, και αν τούτω πράξης θέλεις με θέσεις την αναπόφευκτον ανάγκην να λαλήσω κατ’ αυτού, κεκρυμμένα μυστήρια αληθή και θέλεις θαυμάσει. Εν τούτοις περαίνων τον λόγον σας πληροφορώ Κ. υπερασπιστά, ότι ο φίλος σου Παπαγεωργόπουλος όσον αξιέπαινος και καλλός αν ήναι, ως τον φαντάζεις, διά την Στυλίδα δεν είναι επ ουδεμιά περιστάσει καλός, και άς μην κακίζει και στενοχορείται.

Δ.Μ.

Σ.Σ. Εδέχθημεν την ανωτέρω διατριβήν, αμεροληψίας ένεκεν, αλλά διά τούτο δεν εμποδιζόμεθα να εκφράσωμεν και την ιδίαν ημών υπόθεσιν ότι ο Κύριος Κ. Παπαγεωργόπουλος υπάρχει είς των Δημοδιδασκάλων εκείνων οίτινες και διά την επιμέλειάν των, και διά τάς γνώσεις των και διά την ηθικήν διαγωγήν των τιμώσι το επάγγελμά των, και ανοίγουσι ευρύ στάδιον εις την πρόοδόν των.

Μακράν όντες του φατριαστικού πνεύματος, όπερ υπηγόρευσεν ίσως, την ανωτέραν διατριβήν, ευχόμεθα αποκαρδίας όπως η Στυλίς αξιωθή Δημοδιδασκάλου, έχοντος τα αυτά ηθικά πλεονεκτήματα και τάς αυτάς γνώσεις, οίας κέκτηται ο Κύριος Παπαγεωργόπουλος. Βεβαιούμεν δε το κοινόν ότι η μετάθεσις του Κυρίου Παπαγεωργοπούλου εγένετο λόγω προβιβασμού, και ουχί δυσμενίας τινος, διότι έχομεν διδόμενα να πιστεύσωμεν ότι ο Κύριος Υπουργός των εκκλησιαστικών και της δημοσίου εκπαιδεύσεως, αρκούντως εκτιμά αυτόν διά τα ανωτέρω πλεονεκτήματά του.» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 139/20-12-1858, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 120).

Για την Κλεοπάτρα Παΐζη έγραψε ο «ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ»:

«-Μετ’ ευχαριστήσεως πληροφορούμεθα, ότι οι κάτοικοι Στυλίδος εισίν, εις άκρον ευχαριστημένοι από την δημοδιδασκάλισσάν των την Κυρίαν Κλεοπάτραν Παΐζη, ήτις κοσμείται με πολλά πλεονεκτήματα ηθικής, παιδείας, και περί την εργασίαν αυτής δραστηριότητος. Συγχαίροντες όθεν τούς κατοίκους Στυλίδος διά την απόκτησιν τοιαύτης διά τα κοράσιά των διδασκαλίσσης, τούς αποκαθιστώμεν προσεκτικούς όπως αναπληρώσωσι και ούτοι, τάς εις το ειρημένον σχολείον υπαρχούσας ελλείψεις.» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 91/04-01-1858, σελίδα 4, ψηφιακός σελιδοδείκτης 79).

Τον Οκτώβριο του 1857 η ίδια εφημερίδα είχε καταφερθεί κατά της αντικατάστασης των σχολικών εφόρων «του αλληλοδιδακτικού Σχολείου των κορασίων»:

«-Ο κύριος Νομάρχης Φθιωτιδοφωκίδος, περί περί πολλού ποιούμενος την εκπαίδευσιν και πρόοδον του εν Στυλίδι γυναικείου φύλου, έπαυσε τους εφόρους του αλληλοδιδακτικού Σχολείου των κορασίων Κυρίους Γεώργιον Ριζόπουλον πρώην Βουλευτήν Φθιώτιδος και Δημήτριον Πετρίδην, Ιατρόν επιστήμονα και πεπαιδευμένον και αντ’ αυτών εδιώρισε, καλούς μέν νοικοκυραίους αλλ’ αγραμμάτους όλως τους Κυρίους Δούκα Φίλωνος και Ανδρέαν Κλάρα. Μέγας άρα οφείλεται έπαινος εις τον Κύριον Νομάρχην διά την τοιαύτην του πράξιν! Δι’ ής παύει τούς πεπαιδευμένους οικογενειάρχας και διορίζει τούς αγραμμάτους, οίτινες διά πάν άλλο έργον ίσως εισί κατάλληλοι, ουχί δε να εφορεύωσιν και εξετάζωσι την κατάστασιν των διδασκάλων και την πρόοδον της νεολαίας!.....» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 81/02-10-1857, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 71).

 

Β. Ο υποτελώνης Δημήτριος Γεωργιάδης

Ο υποτελώνης Δημήτριος Γεωργιάδης διορίσθηκε στη Στυλίδα με Βασιλικό διάταγμα της 14ης Σεπτεμβρίου 1857 διαδεχόμενος τον υποτελώνη Στ. Νικολαΐδη. Ο Στ. Νικολαΐδης μετατέθηκε στη Βόνιτσα, αφού προβιβάσθηκε σε τελώνη:

«Διά του από 14 τρέχοντος μηνός 7βρίου Β. Διατάγματος...ως τελώνης Βονίτσης προεβιβάσθη ο υποτελώνης Στυλίδος Στ. Νικολαΐδης αντ’ αυτού διωρίσθη ο μέχρι τούδε υπογραμματεύς του τελωνείου Πειραιώς Δημ. Γεωργιάδης, εις δε την τούτου διωρίσθη ο Π. Κωνσταντινίδης μέχρι τούδε φύλαξ Α΄ τάξεως παρά τώ τελωνείω Πειραιώς...» (ΦΕΚ 39/Α/02-11-1857).

Για τον διορισμό του νέου υποτελώνη γράφει ο «ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ»:

«-Οι κάτοικοι της Στυλίδος ευγνωμόνως εκφράζονται υπέρ του υπουργού των οικονομικών· πρώτον διότι ηυδόκησε να αποδόση δικαιοσύνην προβιβάσας τον αρχαίον και τιμιώτατον Υποτελώνην Στυλίδος Κύριον Σταυράκην Νικολαΐδην ως Τελώνην Βονίτζης, και δεύτερον διότι επροβίβασεν και απέστειλεν ως Υποτελώνην εις Στυλίδα τον ικανόν και χρηστόν νέον Κύριον Δημήτριον Γεωργιάδην, όστις ακριβώς και πιστώς εκπληρών το καθήκον του, φέρεται ευγενώς και περιποιητικώς μεθ’ όλων των πολιτών, τούς οποίους ευκολύνει εν πάσει ώρα και στιγμή, χωρίς βλάβην της υπηρεσίας, αλλά με στέρησιν της ιδικής του αναπαύσεως·εάν ο Κύριος Δ. Γεωργιάδης εξαλολουθήση να φέρηται ούτως ευγενώς και να εκτελή με την αυτήν ακρίβειαν την υπηρεσίαν του, άς ήναι βέβαιος ότι και όλων των πολιτών θέλει επισύρει την αγάπην, και την ιδιαιτέραν της Κυβερνήσεως εύνοιαν εξ ής θέλει επέλθη ταχυτάτη η πρόοδός του.» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 81/02-10-1857, σελίδες 1 & 2, ψηφιακοί σελιδοδείκτες 70 & 71).

Η θερμή υποδοχή του βασιλικού ζεύγους του Όθωνα και της Αμαλίας από τον υποτελώνη Δημήτριο Γεωργιάδη στις 2 Ιουνίου 1858 ίσως συνέβαλε στην έκδοση του Βασιλικού διατάγματος της 31ης Αυγούστου 1858 με το οποίο «...ενεκρίθη η θέσις, εις ήν θέλει ανεγερθή εις την πόλιν Στυλίδος το Τελωνειακόν κατάστημα.» (ΦΕΚ 50/Α/30-10-1858).

Αμέσως μετά όμως η θητεία του στο υποτελωνείο Στυλίδας συνοδεύθηκε από σειρά αρνητικών δημοσιευμάτων για το έργο του στην τοπική εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ. Αποτέλεσμα αυτών υπήρξε η παύση και η αντικατάστασή του ένα έτος αργότερα από τον Σαμουράκη.

Τα αρνητικά δημοσιεύματα άρχισαν τον Δεκέμβριο του 1858:

«ΚΥΡΙΕ ΣΥΝΤΑΚΤΑ ΤΟΥ ΦΑΡΟΥ

ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ

Εν Στυλίδι την 22 10βρίου 1858

Πολλά ηγέρθησαν πρό πολλού παράπονα εκ μέρους των εμπόρων και πάσης τάξεως πολιτών κατά του Υποτελώνου Στυλίδος Γεωργιάδου. Η διαγωγή του ειρημένου υπαλλήλου κατέστη αφόρητος... Ημείς δε αναφέρομεν τάς τρομεράς καταπιέσεις, άς έπραξεν ο ειρημένος υπάλληλος κατά δυστυχών πλοιάρχων, και δι’ άς κατηγγέλθη νομίμως νομίμως, και πρόκειται να δώση λόγον των πράξεών του ενώπιον του Υπουργείου και ενώπιον της δικαστικής αρχής, δεν αναφέρομεν τάς μεγάλας δυσκολίας, άς επέφερε κατά των εμπόρων και λοιπών, λέγομεν δε μόνον ότι αφ’ ής ήρξαντο να συχνάζωσι τα ατμοκίνητα εις την Στυλίδα έκτοτε η περί την υπηρεσίαν ολιγορία του Κυρίου υποτελώνου και οι κατά συνέπειαν ταύτης, προσγενόμεναι δυσκολίαι και ζημίαι, εις τε τους επιβάτας και εμπόρους εγέννησαν την μεγαλητέραν κατ’ αυτού αγανάκτησιν, και πολλά εγένοντο παράπονα εις τον αμέσως προϊστάμενον αυτού Τελώνην Λαμίας.... Σ.Σ. Εάν τα εν τη ανωτέρω διατριβή γραφόμενα έχοντα αληθείας προτρέπομεν τον Κύριον Γεωργιάδην να σπεύση, όπως διά συμφωνοτέρας με την εκπλήρωσιν του καθήκοντός του διαγωγής εξιλεώση την αγανακτούσαν κοινωνίαν, άλλως είμεθα ηναγκασμένοι και ημείς να γράψωμεν εξ επαγγέλματος τα κατ’ αυτού» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 140/27-12-1858, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 122).

Η ίδια εφημερίδα στις 4 Απριλίου 1859 σε δημοσίευμά της περιγράφει ένα περιστατικό λαβόν χώρα στο υποτελωνείο Στυλίδας και ζητάει ευθέως από τον υπουργό Οικονομικών Αλέξανδρο Κουμουνδούρο να απολύσει τον «προκομένο υποτελώνη Στυλίδος» Δημήτριο Γεωργιάδη:

«-Και πάλιν ο προκομμένος υποτελώνης Στυλίδος Δ. Γεωργιάδης τον οποίον ο Κύριος υπουργός των οικονομικών διατηρεί εις το πείσμα της αγανακτούσης κοινής γνώμης ενταύθα, και πάλιν ο άνθρωπος ούτος εθριάμβευσεν συλλαβών ως λαθρεμπόριον, ολίγον καπνόν 3 οκάδες, δύο οκάδες εγχέλεις, και 2 οκάδες χαλβά, τα οποία ομογενής τις ερχόμενος εκ Σερρών διά Θεσσαλονίκης προς επίσκεψιν τινων συγγενών τους εις Λαμία έφερε μεθ’ εαυτού προς χρήσιν του εκράτησε δε πάντα ο Κύριος υποτελώνης ζητών δραχμάς 50 από τον άνθρωπον αυτόν, ός, τις εκ της Τουρκίας ερχόμενος έμενεν έκπληκτος διά την μοναδικήν ταύτην διαγωγήν ελληνικού υπαλλήλου, οποίαν δεν απήντησεν εις κανέναν υπάλληλον της Τουρκίας!! Άς μάθη δε το κοινόν της ελλάδος και ο Κύριος υπουργός ότι ο υποτελώνης Στυλίδος εθεώρησε τα ειρημένα πράγματα ως λαθρεμπόριον, διότι ο ειρημένος ομογενής υμών, διελθόν εκ του Τουρκικού Τελωνείου Θεσσαλονίκης δεν έφερεν απόδειξιν ότι επλήρωσε το τελώνιον εις την Τουρκίαν. Ακούετε! Κατά την νομολογίαν του μεγαλοφυούς αυτού υπαλλήλου του υπουργείου των οικονομικών, πάς ο εκ Τουρκίας ερχόμενος, εάν και διά τα φορέματά του αυτά και τον άρτον όν θέλει φάγη καθ’ οδόν, εάν και δι’ αυτά δεν πληρώση εις Τουρκίαν τελώνιον, ή δεν φέρη περί τούτου απόδειξιν πρέπει εν ελλάδι να θεωρείται λαθρέμπορος· οποία αθλιότης! Οποίος σολικισμός! Εις εποχήν, καθ’ ήν ο οικονομικός κλάδος εν ελλάδι φαίνεται ότι έλαβε ανάπτυξιν τινα. Αλλά Κύριε υπουργέ Αλέξανδρε Κομοδούρε, διατί ανέχεσαι να δυσφημείται εις τον έξω κόσμον η εν ελλάδι οικονομική υπηρεσία επί των ημερών σου; Διατί δεν στέλλεις εις κόρακας τοιούτον υπάλληλον, ός τις δεν κάμνει τιμήν εις την έντιμον της υπαλληλίας οικογένειαν; Διατί δεν λαμβάνεις υπόψιν τάς κατ’ αυτού πολλάς και διαφόρους κατηγορίας και να τον απολύση η υπηρεσία, ικανοποιών ούτω την ενταύθα κοινωνίαν ήτις αγανακτούσα διά την διαγωγήν αυτού θεωρεί ως μυστήριον την εν τη υπηρεσία διατήρησίν του; Σεβόμενοι την Κυβέρνησιν, και περί πολού ποιούμενοι την υπόληψιν αυτής εγράψαμεν ταύτα, εκπληρούντες ακριβώς το καθήκον μας· αλλ’ εάν η Κυβέρνησις διά λόγους αγνώστους εις ημάς εξακολουθήση να διατηρή τον άνθρωπον αυτόν εις την υπηρεσίαν, ημείς εν τούτοις είπομεν και ελαλήσαμεν και αμαρτίαν ουκ έχομεν!» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 154/04-04-1859, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 143).

Στο μεθεπόμενο φύλλο της η ίδια εφημερίδα συνεχίζει με άλλο δημοσίευμα κατά του «υποτελώνου Στυλίδος Δ. Γεωργιάδου παρανομούντος»:

«-Και πάλιν περί του υποτελώνου Στυλίδος Δ. Γεωργιάδου παρανομούντος. Κατά το δασμολόγιον εξαγωγικόν τέλος δεν πληρόνουσι τα δέρματα παντός αγρίου ή ημέρου ζώου, εκτός των λαγωών και αιγοπροβάτων· και όμως ο προκομμένος ούτος του υπουργείου των οικονομικών υπάλληλος, παρανομών και καταπιέζων έλαβε δραχμάς δέκα πέντε απότινα έμπορον βωλιώτην Δ.Κ.Κανατζούλην καλούμενον διά την εξαγωγήν αλωπεκοδερμάτων. Εις μάτην ο έμπορος διεμαρτυρήθη λέγων ότι το τελωνείον Λαμίας τον εβεβαίωσεν ότι τα τοιαύτα δέρματα δεν πληρόνουσιν, ο διατηρούμενος εις την θέσιν του εις το πείσμα της κοινωνίας αμαθέστατος ούτος υπάλληλος, δεν ακούει τάς διαμαρτυρήσεις αλλ’ υποχρεόνει τον έμπορον και λαμβάνει παρ’ αυτού δραχ. 15. δίδων εις αυτόν ουχί έντυπον εκ του διπλοτύπου απόδειξιν, αλλ’ απλώς εις απλούν χάρτην, δευτέραν διά τούτου πράξας παρανομίαν, διότι κατά τον λογιστικόν νόμον ουδέποτε επιτρέπεται να δοθή απλή απόδειξις δι’ οποίον δήποτε λόγον. Το έγκλημα και αι παρανομίαι του ειρημένου υπαλλήλου, άς ήδη καταγγέλομεν εισί προφανείς, εάν όμως το υπουργείον δεν σπεύση να τιμωρήση τον παραβάτην του νόμου και καταπιεστήν τούτον υπάλληλον μεγάλην αναλαμβάνει απέναντι της κοινωνίας ευθύνην!» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 156/18-04-1859, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 147).

Μετά από δύο εβδομάδες ακολουθεί το επόμενο αρνητικό δημοσίευμα λόγω της συμπεριφοράς του σε Ευρυτάνες, οι οποίοι επέστρεφαν από την Κωνσταντινούπολη:

«-Τα άθλα του υποτελώνου Στυλίδος Γεωργιάδου.

Ο ικανός και τίμιος ούτος υπάλληλος, ως τον απεκάλεσε διατριβογράφος τις της Αυγής, απεκατέστη γελοίος εις όλας τάς αρχάς, μεθ’ ών ήλθε τυχόν εις αλληλογραφίαν. Εσχάτως ελθόντων τινων Ευρυτάνων εκ Κωνσταντινουπόλεως, επληρώθη ο προκομένος ούτος υποτελώνης το νενομισμένον τελώνιον πραγμάτων τινων τα οποία έφερον διά τάς οικίας των αλλ’ αφού ήρπασεν αυθαιρέτως ό,τι του ήρεσε από καθένα, ακολούθως έστειλε κατόπιν των εις τούς Δημάρχους, τον έπαρχον  και τον ταμίαν Ευρυτανίας, να εισπράξωσι ούτοι από τούς ειρημένους πολίτας, από άλλον μέν 30 λεπτά. από άλλον 32. από άλλον 20. και ούτω καθεξής διότι έκαμε λάθος εις τούς λογαριασμούς του· αλλ’ ως οι Δήμαρχοι παρακαμπιλίων και λοιποί ανέφερον εις τον έπαρχον Ευρυτανίας οι πολίται και συνδημόται των, διϊσχυρίζονται ότι όχι μόνον δεν ορείζουσιν εις τον ειρημένον υποτελώνην, ουδέ λεπτόν αλλά δικαιούνται να λάβωσι παρ’ αυτού ο μέν 10 ο δε 15 γρόσια και ούτω καθεξής διά τάς Σαρδέλας και άλλα πράγματα. τα οποία τούς αφήρεσε βιαίως και καταπιεστικώς.

Ταύτα μας γράφουσιν εκ Καρπενησίου, και παραξενεύονται διά την τοιαύτην οικτράν κατάστασιν του υποτελωνείου Στυλίδος, την οποίαν εισέτι το υποργείον δεν ευηρεστήθη να βελτιώση, αποπέμπον της υπηρεσίας τοιούτον υπάλληλον. Ημείς μάλιστα θαυμάζομεν πώς ο Κύριος υπουργός των Οικονομικών, ός τις τοσαύτην απέδειξεν αυστηρότητα κατά των καταχραστών υπαλλήλων διατηρή σκανδαλωδώς εις την θέσιν του τον ειρημένον υποτελώνην, αφού επέτρεψεν την εις δίκην εισαγωγήν του δι’ άλλας πράξεις επί καταπιέσεις, τάς οποίας διά του Φάρου της Όθρυος κατεγγείλαμεν, και διά τάς οποίας ελπίζομεν οσονούπω να τιμωρηθή δεόντως ο θρασύτερος γενόμενος ούτος υπάλληλος ένεκα της μέχρι τούδε ατιμωρησίας.» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 159/09-05-1859, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 153).

Μετά από είκοσι ημέρες ακολούθησε το επόμενο αρνητικό δημοσίευμα:

«-Εις την εφημερίδα «Η Αυγή» εδημοσιεύθη η Αγγελία, ότι το υπουργείον Οικονομικών μετέθεσε τον υποτελώνην Στυλίδος Δ.Γεωργιάδην εις Αίγιναν, αφού προηγουμένως επέτρεψε της εις δίκην εισαγωγήν του διά πολλάς καταπιέσεις και καταχρήσεις. Αλλά διατί το υπουργείον διατηρεί εισέτι τον άνθρωπον αυτόν εις την υπηρεσίαν, ευρισκόμενον υπό ανάκρεισιν και υπό το βάρος πολλών κατηγοριών ένεκα καταχρήσεων; Διατί ο Κύριος Κομονδούρος, ώς έπραξεν και εις άλλους καταχραστάς υπαλλήλους, δεν έπαυσεν ακόμη τον Δημ. Γεωργιάδην; Μήπως περιμένει να μάθη και άλλας καταχρήσεις αυτού του υπαλλήλου; Ιδού ημείς τώ δίδομεν την ευχάριστον αγγελίαν, ότι ο τίμιος και προκομμένος υπάλληλός του ούτος εκτός των πολλών άλλων καταχρήσεων εσχάτως απεδείχθη ότι κατεχράσθη και την εξ 600 δραχμών πίστωσιν του χαρτοσίμου·ο δε εγγυητής αυτού Ιωάννης Τζοτζιγιάννης. Άνθρωπος οικογενειάρχης θρηνεί διά το δυστύχημά του· διότι ο Ταμείας βιάζει αυτόν να πληρώση τάς 600. δραχμάς! αλλά διατί το Δημόσιον δεν καταδιώκει πρώτον τον πρωτοφειλέτην υποτελώνην και διά προσωπικής κρατήσεως, και εάν δεν κατορθώση να λάβη παρ’ αυτού τάς δραχμάς τότε να στρέψη τα καταδιωκτικά μέτρα κατά του εγγυητού; Το αστειότερον όμως είναι, ότι ο παστρικός ούτος υπάλληλος, ωσανεί είναι βέβαιος δυνάμει των ισχυρών μέσων, τα οποία διαθέτει εν Αθήναις, και ιδίως παρά τώ υπουργώ, ότι θέλει διατηρηθή διαρκώς εις την υπηρεσίαν, έδωκεν συμβόλιον εις τον εγγυητήν να πληρώση το ήμισυ του μισθού του εις αυτόν, έως ού εξοφλήση, αφού τώ έδωκεν και το ωρολόγιόν του και όλα τα πραγματά του. Οποία αθλιότης! Οποίος εμπαιγμός εις την υπαλληλίαν! Οποίους σαρκασμούς οι πολίται απυθύνουσι μετ’ αγανακτήσεως εις την τοιαύτην κατάστασιν, και εις την επιμονήν την οποίαν ο υπουργός δεικνύει προς διατήρησιν τοιούτου ανθρώπου εις την υπηρεσίαν! Ημείς φειδόμενοι της υπολήψεως του φίλου μας υπουργού των Οικονομικών Κυρίου Κομοδούρου τον παρακαλούμεν να δίδη περισσοτέραν προσοχήν εις την εκφραζομένην κοινήν γνώμην· και να προλαμβάνη τα ατοπήματα.» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 162/29-05-1859, σελίδα 4, ψηφιακός σελιδοδείκτης 160).

Μετά από ένα μήνα η εφημερίδα δημοσιεύει μεταξύ άλλων και την είδηση ότι ο υποτελώνης Στυλίδας «ευρίσκεται υπό δικαστικήν ανάκρισιν ένεκα καταπιέσεων...»:

«...ως ο φίλος ημών Κύριος Κομοδούρος υπουργός των Οικονομικών διατηρεί εις το πείσμα της κοινής γνώμης τον υποτελώνην Στυλίδος, καιτοι ευρισκόμενον υπό δικαστικήν ανάκρισιν ένεκα καταπιέσεων κτλ. κτλ..» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 166/27-06-1859, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 167).

Ένα μήνα αργότερα, κατά το τέλος Ιουλίου 1859, ο υποτελώνης παύθηκε από τα καθήκοντά του και η εφημερίδα εκφράζει τις ευχαριστίες προς τον υπουργό οικονομικών Κουμουνδούρο:

«-Εξ ονόματος των κατοίκων Στυλίδος, των ναυτιλομένων και εμπορευομένων ενγένει πολιτών εκφράζομεν την βαθείαν ευγνωμωσύνην ημών εις τον υπουργόν των οικονομικών, παύσαντα τον υποτελώνην Στυλίδος τον Δ.Γεωργιάδην ως παραπεμφθέντα εις το δικαστήριον ένεκα διαφόρων καταπιέσεων, και απαλλάξαντα τον τόπον από την μάστιγα ταύτην.

Αντ’ αυτού δε εστάλη ως υποτελώνης και έφθασεν εις Στυλίδα ο Κύριος Σαμουράκης.» (εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ, φύλλο 170/25-07-1859, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 175).

 

 

ΠΗΓΗ

Εφημερίδα «ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ»

 

 

 

 

Η διέλευση του βασιλικού ζεύγους Όθωνα και Αμαλίας από τη Στυλίδα το 1858

Εικ.1. Η Στυλίδα σε πίνακα ζωγραφικής του Έντουαρντ Λίαρ (Αγγλ. Edward Lear). Ο ζωγράφος βρέθηκε στη Στυλίδα στις 26 Ιουνίου 1848, δέκα χρόνια πριν τη διέλευση του βασιλικού ζεύγους του Όθωνα και της Αμαλίας που περιγράφεται στην ανάρτηση. Η εκκλησία, της οποίας απεικονίζεται η ανατολική πλευρά, είναι ο Άγιος Αθανάσιος. Εκτός από την κόγχη του ιερού, εκατέρωθεν αυτής διέθετε και άλλες δύο μικρότερες κόγχες: την κόγχη της προθέσεως στην βόρεια πλευρά και την κόγχη του διακονικού στη νότια πλευρά. Πάνω από την κόγχη του ιερού διακρίνεται κυκλικό άνοιγμα, το οποίο απαντάται σε βασιλικές της τουρκοκρατίας. Δεξιά της ο Λίαρ έγραψε white, υποδηλώνοντας ίσως το λευκό χρώμα του τοίχου του ναού. Νότια του Αγίου Αθανασίου διακρίνεται βρύση και δύο γυναικείες μορφές. Δύο πλεούμενα διασχίζουν το Μαλιακό κόλπο. Στο βάθος δεσπόζει η κορυφή της Γκιώνας (υψόμ. 2.510 μ.). Το οπτικό πεδίο δίνει την εντύπωση ότι ο ζωγράφος βρισκόταν στη σημερινή οδό Θερμοπυλών, λίγο πιο πάνω από τη διασταύρωσή της με την οδό Πολυκράτη [πηγή φωτογραφίας: EDWARD LEAR’S GRECIAN TRAVELS]. 

 

Από το Σάββατο 24 Μαΐου έως την Τετάρτη 4 Ιουνίου 1858 (Ιουλιανό ημερολόγιο) το βασιλικό ζεύγος του Όθωνα και της Αμαλίας περιόδευσε στην τότε ανατολική Ελλάδα. Ολοκληρώνοντας την περιοδεία του, προερχόμενο από τη Λαμία, έφτασε στη Στυλίδα τη Δευτέρα 2 Ιουνίου 1858. Λεπτομερής περιγραφή της είδησης δημοσιεύεται από τον ανταποκριτή με τα αρχικά Ρ.Γ. στο φύλλο 228 της αθηναϊκής εφημερίδας «ΑΥΓΗ». Ο ανταποκριτής είναι ο Ριζόπουλος Γεώργιος, ο οποίος με Βασιλικό διάταγμα της 5ης Ιουνίου 1858 διορίσθηκε συμβολαιογράφος στο νεοσυσταθέν «ειδικόν συμβολαιογραφείον» Στυλίδας (ΦΕΚ 45/Α/26-09-1858): «Δια του από 5 Ιουνίου ε.ε....εσυστήθη ειδικόν συμβολαιογραφείον εις Στυλίδα και διωρίσθη συμβολαιογράφος αυτού ο Γ. Ριζόπουλος.».

Οι βασιλείς έφτασαν στη Στυλίδα στις 7 το απόγευμα. Πλήθος λαού συγκεντρώθηκε έξω από τη δυτική είσοδο της πόλης στο ύψος περίπου του σημερινού συνοικισμού Στυλίδας. Εκεί υποδέχθηκαν με μεγάλο ενθουσιασμό και ζητωκραυγές τους βασιλείς. Ιδιαίτερη υποδοχή επεφύλαξαν οι δημοδιδάσκαλοι Κωνσταντίνος Παπαγεωργόπουλος και Κλεοπάτρα Παΐζη επικεφαλής των μαθητών τους. Τα σχολεία είχαν διακοσμηθεί με λαμπρότητα. Ένας μαθητής απηύθυνε σύντομη προσφώνηση στους βασιλείς και τους προσέφερε στεφάνι με άνθη.

Το πλήθος τους συνόδευσε μέχρι την κωμόπολη. Δεξιά και αριστερά του δρόμου είχε παραταχθεί στρατός, διαμέσου του οποίου διήλθαν οι βασιλείς. Μέσω της σημερινής οδού Λαμίας οδηγήθηκαν στο ναό του αγίου Αθανασίου, όπου και εψάλη δοξολογία. Το βασιλικό ζεύγος διέμενε στη Στυλίδα δύο ώρες περίπου. Δέχτηκε σε ακρόαση όλους όσους το ζήτησαν, στρατιωτικούς, πολιτικούς, δημοτικούς υπαλλήλους και πολλούς απλούς πολίτες.

Επειδή όμως δεν είχε προγραμματισθεί διανυκτέρευσή τους στη Στυλίδα, ακολουθούμενοι από τον ζητωκραυγάζοντα λαό, μετέβησαν στο λιμάνι για να επιβιβασθούν στο πλοίο. Εκεί τους περίμενε ο υποτελώνης Δημήτριος Γεωργιάδης. Είχε διακοσμήσει με αψίδες και διάφορες επιγραφές τις δύο όψεις του υποτελωνείου, το οποίο εκείνο το βράδυ φωταγωγήθηκε με λαμπρότητα. Από το άκρο της προκυμαίας στράφηκε προς τους βασιλείς απευθύνοντάς τους σύντομο αυτοσχέδιο λόγο.

Μετά το τέλος του λόγου οι βασιλείς επιβιβάσθηκαν στο πλοίο, το οποίο αναχώρησε για τη Χαλκίδα και τελικό προορισμό τον Πειραιά.

Η εφημερίδα «ΑΥΓΗ» δημοσιεύει την είδηση ως εξής:

«Έλευσις των Α.Α.Μ.Μ. εις Στυλίδα.

Κατά την 2 Ιουνίου αναχωρήσασαι αι Α.Α.Μ.Μ. εκ Λαμίας έφθασαν ενταύθα την 7 ώραν Π.Π. ότε άνδρας τε και γυναίκες, μικροί τε και μεγάλοι αναμένοντες έξωθεν και μακράν της πόλεως τους υπεδέχθησαν μετά πολλού ενθουσιασμού, και μετά ζωηροτάτων ζητοκραυγών, συνοδεύοντες αυτάς διερχόμενας μεταξύ του επί τούτω παρατεταγμένου στρατού ένθεν και ένθεν, μέχρι του ναού Άγιος Αθανάσιος ενώ εψάλη και η συνήθης δοξολογία· η ημέρα αύτη ήτο ημέρα συγκηνιτικού ενθουσιασμού, και αγαλλιάσεως διά τους κατοίκους της Κωμοπόλεως ταύτης αξιωθέντας να ίδωσι και περιστοιχίσωσι μετά είκοσι έτη τον πολυπόθητον βασιλέα, μετά της χαριτοβρύτου αυτών Βασιλίσσης τους οποίους παρηκολούθουν παντού και πάντοτε ζητοκραυγούντες, διέμενον δε εις την πόλιν δύο περίπου ώρας ακούοντες όλους τους ζητήσαντας ακρόασιν, στρατιωτικούς, πολιτικούς και δημοτικούς υπαλλήλους, και πολλούς των πολιτών και μετά ταύτα ανεχώρησαν· ενώ δε έφθασαν εις την κατά το παράλιον προκυμαίαν παρακολουθούμεναι υπό του πολυπληθεστάτου λαού ζητωκραυγούντος, διά να επιβιβασθώσιν ο ενταύθα υποτελώνης Κύριος Δημήτριος Γεωργιάδης καταλαβών το άκρον της προκυμαίας, και στρέψας προς τάς Α.Α.Μ.Μ. εξεφώνησε λόγον εκ στήθους όσον σύντομον, τόσον συγκινητικόν, η επιτυχής και νευρώδης εκ μέρους του μνησθέντος απαγγελία επέφερεν ζωηροτάτην συγκίνησιν εις τον λαόν και εις τάς Α.Α.Μ.Μ. βοηθηθέντος εις την θριαμβευτικήν ταύτην απαγγελίαν από τον μέγα ενθουσιασμόν, τον οποίον και άλλως ο αξιέπαινος ούτος Κύριος Δ. Γεωργιάδης απέδειξεν κοσμήσας δι’ αψίδων, και ποικίλων επιγραφών τάς δύω όψεις του καταστήματος του υποτελωνείου, το οποίον την εσπέραν εκείνην εφωταγωγείτο λαμπρώς. Αλλά και ο Κύριος Κ.Παππαγεωργόπουλος δημοδιδάσκαλος ενταύθα δεν εδείχθη κατώτερος, υποδεχθείς τάς Α.Α.Μ.Μ. μετά των μαθητών του (παρ’ ενός των οποίων προσεφέρθησαν αυταίς και στέφανοι ανθών διά συντόμου προσφωνήσεως) έξωθεν και μακράν της πόλεως, και διακοσμήσας επίσης λαμπρώς το σχολείον του, το οποίον εάν επισκέπτοντο αι Α.Α.Μ.Μ. ως και εκείνο της δημοδιδασκαλίσσης ήθελον αναντιρρήτως λάβει την καλλιτέραν ιδέαν υπέρ του διατηρούντος τούτο τόπου, και υπέρ των μνησθέντων δημοδιδασκάλων τε και δημοδιδασκαλίσσης Κυρίας Κλεοπάτρας Παΐζη.

Έπεται ο ως ανωτέρω εκφωνηθείς λόγος του Κυρίου Δ. Γεωργιάδου.

Μεγαλειότατε!

Με καρδίαν πάλλουσαν από ανέκφραστον χαράν, καίτοι στερούμενος της απαιτουμένης ικανότητος του λόγου, ευδαίμων λογίζομαι λαμβάνων την τιμήν να προσφέρω εις τούς πόδας της Υμετέρας Μεγαλειότητος και της Σεβαστής ημών Ανάσσης, το απεριόριστον σέβας και την εγκάρδιον αγάπην του περιστοιχούντος ημάς λαού της Κωμοπόλεως ταύτης.

Μεγαλειότατε! Είκοσιν ενιαυτούς ο λαός της Κωμοπόλεως ταύτης είχεν να ίδη την ημετέραν μεγαλειότητα, και πύρινα καθεκάστην δάκρυα εξέρρεον από τους οφθαλμούς των διά το μακρινόν τούτο διάστημα του χρόνου.

Την ημέραν ταύτην όμως μεγαλειότατε, ο μικρός τούτος λαός πανηγυρίζει μετ’ ενθουσιασμού και ανεκλαλήτου αγαλλιάσεως, βλέπων την Υ.Μ. μετά της Σεπτής ημών Βασιλίσσης εν τώ μέσω αυτού, και εύχεται γονυκλινώς και θερμάς προς τον ύψιστον αναπέμπει δεήσεις, όπως η θεία αυτού πρόνοια σκέπη και διαφυλάττει ημάς εις μακαριότητα ημερών και πάσης ευδαιμονίας πλήρη.

Σείς δε συμπολίται, και παριστάμενοι σήμερον ενώπιον του πρώτου Άρχοντος της Ελλάδος, και σείς νεολαία παριστανόμενοι ενώπιον του πρώτου προστάτου των φώτων, και σείς θήλεα παριστανόμενα ενώπιον της των Γραμμάτων μητρός, ανακράξατε εκ καρδίας την στιγμήν ταύτην της επιβιβάσεως μετ’ εμού τρίς· Ζήτω ο Βασιλεύς και η Βασίλισσα της Ελλάδος. Ρ.Γ.» (εφημερίδα ΑΥΓΗ, φύλλο 228/11-06-1858, σελίδες 3 & 4).

Η «ΑΥΓΗ» αναφέρει ότι η προηγούμενη επίσκεψη του Όθωνα στη Στυλίδα πραγματοποιήθηκε πριν είκοσι έτη, δηλαδή το 1838. Πράγματι, την Τρίτη 4 Οκτωβρίου 1838 ο Όθωνας πέρασε από τη Στυλίδα προερχόμενος από την Πελασγία (τότε Γαρδίκι) με προορισμό τη Λαμία (βλέπε στην ανάρτηση: Οι αναβάσεις του βασιλικού ζεύγους Όθωνα και Αμαλίας στην Οίτη τα έτη 1845 και 1858).

Επομένως, προκύπτει ότι τη Στυλίδα επισκέφθηκε ο Όθωνας το 1838 χωρίς την Αμαλία, η οποία απουσίαζε στο εξωτερικό και το 1858 συνοδευόμενος από την Αμαλία.

 

ΠΗΓΗ

Εφημερίδα «ΑΥΓΗ».

 

 

Οι αναβάσεις του βασιλικού ζεύγους Όθωνα και Αμαλίας στην Οίτη τα έτη 1845 και 1858

Εικ.1. Χάρτης του Βασιλείου της Ελλάδας του Λουδοβίκου Ρος. Η συνοριακή γραμμή απεικονίζεται με πράσινο χρώμα. Με κόκκινο χρώμα οι ταξιδιωτικές διαδρομές του Λουδοβίκου Ρος με το βασιλικό ζεύγος του Όθωνα και της Αμαλίας. (πηγή: ένθετος στο βιβλίο Ludwig Ross, Reisen des Königs Otto und der Königinn Amalia in Griechenland, δεύτερος τόμος, Halle 1848).

Το βασιλικό ζεύγος του Όθωνα και της Αμαλίας περιόδευε τακτικά στις επαρχίες του Ελληνικού Βασιλείου, με σκοπό την απευθείας επικοινωνία με τον πληθυσμό για τη διευκόλυνση της διακυβέρνησής του (Εικ.1). Μεταξύ των επαρχιών που επισκεπτόταν ήταν και η Φθιώτιδα. Από την έρευνα σε φύλλα εφημερίδων της περιόδου της βασιλείας του Όθωνα (1835-1862) διαπιστώθηκε ότι ο Όθωνας, είτε μόνος του, είτε με τη βασίλισσα Αμαλία, επισκέφθηκαν αρκετές φορές τη Φθιώτιδα και ειδικότερα την Υπάτη. Σε δύο από τις επισκέψεις τους, το βασιλικό ζεύγος ανέβηκε στην Οίτη.

Η πρώτη επίσκεψη του Όθωνα στην Υπάτη πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα 24-29 Σεπτεμβρίου 1834, ένα μόλις χρόνο μετά την άφιξή του στην Ελλάδα και πριν την ενηλικίωσή του. Το ταξίδι του νεαρού βασιλιά διοργάνωσε ο Λουδοβίκος Ρος (γερμ. Ludwig Ross), ο οποίος περιέγραψε με λεπτομέρειες τη διαδρομή και τα μέρη που επισκέφθηκαν (βλέπε: Ludwig Ross, «Reisen des Königs Otto und der Königinn Amalia in Griechenland», πρώτος τόμος, Halle 1848, σελίδες 80-88).

Το 1836 τελέσθηκε ο γάμος του Όθωνα με την Αμαλία.

Το 1838 η εφημερίδα «Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» δημοσιεύει την είδηση για επίσκεψή του στη Φθιώτιδα και την Υπάτη, χωρίς τη συνοδεία της Αμαλίας, η οποία απουσίαζε στο εξωτερικό. Η επίσκεψη αυτή αναβλήθηκε για 10 ημέρες γιατί ο βασιλιάς παρουσίασε καταρροή. Σύμφωνα με την εφημερίδα «...Την 3 Οκτωβρίου το πρωΐ η Α.Μ. απέβη εις την ξηράν, διέμεινεν εις Γαρδίκι (από το 1927 Πελασγία) ένεκα κακοκαιρίας, όλην την ημέραν. Την 4 Οκτωβρίου η Α.Μ. έφθασε διά της Στυλίδος εις Λαμίαν, όπου έμεινε μέχρι της 6. Την 6 Οκτωβρίου περί την 7 ώραν της πρωΐας η Α.Μ. απήλθεν εις Υπάτην, και εκείθεν έμελλε ν’ απέλθη εις την Ευρυτανίαν, αφ’ ού αναπαυθή καθ’ οδόν εις το Μοναστήριον του Προυσσού. Εκ της Ευρυτανίας η Α.Μ. εσκόπευε να μεταβή εις το Αγρίνιον, και Την 11 Οκτωβρίου να φθάση εις Μεσολόγγιον.» (εφημερίδα Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, φύλλο 73/09-10-1838, πρωτοσέλιδο, ψηφιακός σελιδοδείκτης 500).

 

1. Η ανάβαση στην Οίτη το 1845.

Το 1845 το βασιλικό ζεύγος επισκέπτεται την Υπάτη. Οι βασιλείς διέμειναν στην Υπάτη μία ημέρα. Την επομένη αναχώρησαν με προορισμό τη Φωκίδα μέσω της Οίτης. Οι εφημερίδες δημοσιεύουν την είδηση του ταξιδιού στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα, χωρίς να αναφέρουν λεπτομέρειες. Για την επιστροφή τους στην Αθήνα γράφουν τα εξής:

Η «ΑΘΗΝΆ»: «...ο Βασιλεύς και η Βασίλισσα επέστρεψαν φαιδροί, και φαίνεται ότι έμειναν ευχαριστημένοι εις την περιοδείαν των, διότι παντού τους υπεδέχθησαν οι λαοί με ευλογίας και ανευφημίας και παντού έδειξαν την απαιτουμένην προς τάς Μεγαλειότητάς των αφοσίωσίν των...» (εφημερίδα ΑΘΗΝΑ, φύλλο 1222/03-06-1845, σελίδα 3).

Ο «ΑΙΩΝ»: «Αι ΑΑ. ΜΜ. Επέστρεψαν σήμερον εις την Καθέδραν υγιείς χάριτι θεία εκ της μικράς κατά την Ανατολικήν Ελλάδα περιοδείας των....» (εφημερίδα ΑΙΩΝ, φύλλο 627/02-06-1845, σελίδα 2).

Η «ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΙΣ»: «...Λέγεται ότι ήκουσαν πλείστα και πικρά παράπονα κατά την οδοιπορείαν των» (εφημερίδα ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΙΣ, φύλλο 92 και 93/03-06-1845, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 165).

Ο «ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ»: «Αι ΑΑ. ΜΜ. την 25 τρέχοντος έφθασαν εις Λαμίαν και τάς 26 ανεχώρησαν δι’ Υπάτην, όθεν είχον σκοπόν να αναχωρήσωσι δια τον Παρνασσόν. Παντού όθεν διέβαινον έδιδαν άφθονα ελέη εις τούς πτωχούς και ηκροάζοντο ευμενώς τα παράπονα όλων των αδικημένων....» (εφημερίδα ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ, φύλλο 148/31-05-1845, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 307).

Ο «ΠΡΩΪΝΟΣ ΚΗΡΥΞ»: «Προχθές περί την 6 ώραν μ.μ. επέστρεψαν εις Αθήνας εκ της περιοδείας των αι ΑΑ. ΜΜ. Υγιείς. Λέγεται ότι εις κανέν μέρος δεν απήντησαν ληστάς και ευχαριστήθησαν σφόδρα.» (εφημερίδα Ο ΠΡΩΪΝΟΣ ΚΗΡΥΞ, φύλλο 148/04-06-1845, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 223).

Η περιγραφή της ανάβασης στην Οίτη από τον Λουδοβίκο Ρος

Λεπτομέρειες της επίσκεψης στην Υπάτη και της ανάβασης στην Οίτη δημοσιεύονται από τον Λουδοβίκο Ρος (βλέπε: Ludwig Ross, «Reisen des Königs Otto und der Königinn Amalia in Griechenland», δεύτερος τόμος, Halle 1848, σελίδες 182-188). Οι ημερομηνίες στο βιβλίο καταγράφονται με το Γρηγοριανό ημερολόγιο, ενώ αυτές των ελληνικών εφημερίδων με το Ιουλιανό (παλαιό) ημερολόγιο που τότε χρησιμοποιούνταν στο Ελληνικό Βασίλειο. Ακολουθεί σε μετάφραση το κείμενο από το βιβλίο του Ρος με την περιγραφή της ανάβασης στην Οίτη:

«Η 7η Ιουνίου καθορίστηκε ως ημέρα για την ανάβαση της Οίτης. Ξεκινήσαμε κάτω από άριστες συνθήκες και σύντομα φτάσαμε στο μέρος που αρχίζει η περιοχή των ελάτων, τα οποία συνήθως φυτρώνουν από ένα μέσο ύψος 2.200 ποδών.

Επί μία συνεχή ώρα διασχίσαμε το πυκνό ελατοδάσος με τις πολλές πηγές, που τριγύρω τους φυτρώνουν πάμπολλα όμορφα και ίδια με τα δικά μας βόρεια αγριολούλουδα.

Επιτέλους φθάσαμε στο ξέφωτο και βρεθήκαμε πια στην πιο ψηλή, σχεδόν φαρακλή πλαγιά του βουνού. Δεξιά και αριστερά μας υπήρχαν ακόμη μερικές λωρίδες χιονιού ενώ πιο πέρα τα λιβάδια ήταν γεμάτα από μεγαλοπρεπείς και μυρωδάτους νάρκισσους.

Σταματήσαμε σχεδόν κάτω από την κορυφή Γρεβενό*(*σημ. Συγγραφέα: Το όνομα δεν είναι σλάβικο αλλά μια μορφή παραποιημένης προφοράς αντί του «Κρημνός») και σε λίγο είχαμε πια ανέβει στο ψηλότερο σημείο της. Το ύψος της κορυφής υπολογίζεται στα 6.000 πόδια και η θέα που έχει κανείς από εκεί ομοιάζει μ’ αυτή της Όθρης, μόνο που το σημείο ήταν διαφορετικό και βρίσκεται υψηλότερα.

Κοιτάζοντας προς τα νοτιοδυτικά το πανόραμα της θέας γινόταν ομορφότερο με τη μεγαλοπρεπή οροσειρά των Αιτωλικών βουνών (Βαρδούσια), η κορυφή των οποίων είναι 100 πόδια υψηλότερη απ’ αυτή του Παρνασσού ενώ οι αντικατοπτρισμοί των χιονισμένων πλαγιών, που τις έζωναν τα ελατοδάση, πρόσφεραν μια υπέροχη θέα.

Σιγά – σιγά όμως, και όπως ο ήλιος γινόταν εντονότερος, άρχισαν να σχηματίζονται και να αναδύονται, εξαιτίας της χθεσινής βροχής, πέπλα ομίχλης που έφταναν με καταπληκτική ταχύτητα ζώνοντας την κορυφή, έτσι ώστε μας εξανάγκασαν να αρχίσουμε την κατάβαση μέσα από τα γεμάτα με νάρκισσους λιβάδια και σε μισή ώρα είμασταν στο προκαθορισμένο σημείο όπου θα κατασκηνώναμε για φαγητό.

Ο αέρας ήταν κρύος και υγρός έτσι ώστε τυλιχτήκαμε μέσα στα παλτά μας και καθίσαμε ευχάριστα γύρω από τη φωτιά.

..............................................................................» [πηγή: Κων. Ι. Κοτσίλη, Οι βασιλείς Όθων και Αμαλία στην Υπάτη (Όπως περιέγραψε τα δύο ταξίδια ο Ludwig Ross). Άρθρο στην περιοδική έκδοση ΥΠΑΤΗ 25-27 (1991-1992), σελίδες 87-101].

Η πορεία συνεχίσθηκε με σκοπό οι επισκέπτες τη νύχτα να έχουν φθάσει στο οροπέδιο Μακρυκάμπι. Οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δύσκολες λόγω της πυκνής ομίχλης. Για να μην χαθούν στο δρόμο, οι ιππεύοντες επικεφαλής της πορείας και οι τελευταίοι, πυροβολούσαν τακτικά. Σε χαμηλότερο υψόμετρο διαλύθηκε η ομίχλη για μισή ώρα και ακολούθησε δυνατή βροχή. Στις τέσσερεις το απόγευμα έφτασαν βρεγμένοι στο Μακρυκάμπι. Όταν έδυσε ο ήλιος σταμάτησε και η βροχή. Οι επισκέπτες διανυκτέρευσαν στο οροπέδιο και την άλλη ημέρα συνέχισαν το ταξίδι τους για την Άμφισσα.

Η ανάμνηση της επίσκεψης στην τοπική παράδοση

Από το γεγονός της επίσκεψης του βασιλικού ζεύγους στην Υπάτη και την ανάβασή τους στην Οίτη, διασώθηκαν στην τοπική παράδοση ορισμένα περιστατικά με πρωταγωνιστές απλούς πολίτες και τους βασιλείς. Έχουν καταγραφεί από τοπικούς ερευνητές σε δύο άρθρα τους, τα οποία δημοσιεύθηκαν στις περιοδικές εκδόσεις «ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ» και «ΥΠΑΤΗ» και αναδημοσιεύονται στη συνέχεια:

α. Απόσπασμα από τα «ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ»:

“Η ψηλότερη κορυφή της επιβλητικής και περήφανης Οίτης λέγεται «Πύργος» ή Πυραμίδα 2152 μ. Εκεί που ο πανάρχαιος και μυθικός ήρωας Ηρακλής, διάλεξε να θυσιασθή, ίσως κατά Θείαν πρόνοια, απ’ εκεί αντίκρυζε το θρόνο του Δία στον Όλυμπο και επικοινωνούσε πρός το Θείον, συντομώτερα, θα απεθεώνετο. Από το σημείον αυτό, το ψηλότερο και περίβλεπτο της Οίτης κατά την μυθολογίαν, ο Διγενής και ημίθεος Ηρακλής, άρπαξε και πέταξε το δράκο Λίχα περί τα 60 χ.μ. μακρυά μέσα στον Ευβοϊκό κόλπο, όπου βρίσκονται τα Λιχαδονήσια. Και την ώρα του θανάτου του, πάλι θεία εμπνεύσει, δώρησε στον ομηρικό Φιλοκτήτη, τα περίφημα και φαρμακερά βέλη του, με τα οποία κυριεύθηκε η Τροία, στον Τρωϊκό πόλεμο, το 1284 π.Χ. Και ενώ απ’ το σημείο αυτό θαυμάζουμε όλην την Φθιώτιδα, μας έρχεται στη μνήμη μία ανέκδοτος λαϊκή παράδοση, που αναφέρεται σε ευτράπελα κἄπως επεισόδια γύρω στην Οίτη. Όταν ο Βασιλιάς Όθων με την Βασίλισσα Αμαλία έκαναν περιοδεία σ’ όλη την Ελλάδα καβάλλα στα σιδηρόψαρα άλογα διότι δεν υπήρχε άλλο μέσον συγκοινωνίας την εποχή εκείνη, ήρθαν κι εδώ. Πήγαν στην Υπάτη, που μαζεύτηκαν όλα τα χωριά της δυτικής Φθιώτιδας να δούν τους Βασιλείς.

Μέσα στο πλήθος γύρω στους Βασιλείς, ήταν κι’ ένας πού τον λέγαν Κουκλάρα, απ’ τα Πουγκάκια. Ήταν πολύ ψηλός και ξερακιανός με δαχτυλιδένια μέση, με μια μισότριβη στολή αγωνιστού και αρματωμένος. Όταν τον είδε ο Βασιλιάς τον κάλεσε να πάει κοντά του. Τον σύστησαν οι παριστάμενοι, ότι ήταν αγωνιστής του εικοσιένα και έλαβε μέρος στην έξοδο του Μεσολογγίου, υπό τον αξιωματικόν της φάλαγγας Κατσόγιαννον απ’ τα Πουγκάκια πού ήταν με το σώμα του αρματωλού της Υπάτης Μήτσου Κοντογιάννη. Ο Βασιληάς τον ρώτησε αν ήθελε να τον βοηθήση, δίνοντάς του μερικά χωράφια.

Ο Κουκλάρας, στρίβοντας το μουστάκι του περήφανα, απάντησε:

-Μεγαλειότατε ευχαριστώ! Δε θέλω τίποτ’ χωράφια κι άλλα πράματα. Θέλω να δώσητε διαταγή να μπορώ, να κυκλοφορώ, όσο ζώ, ελεύθερα, όπως είμαι με τη φορεσιά μου και την αρματουσιά μου.

Περιφρόνησε ο μερακλής Κουκλάρας τα πλούτη. Ο Βασιληάς χαμογέλασε, άπλωσε το χέρι του και τον χάϊδεψε στον ώμο και του έδωσε το παράσημο του Αγώνος. Με τη στολή του αγωνιστού, το παράσημο του Αγώνος και αρματωμένος με την έγκριση του Όθωνα, γλέντησε την ζωή του κι’ ας μην είχε από περιουσία στον «ήλιο μοίρα» που λέει η παροιμία.

Απ’ την Υπάτη οι Βασιλείς ανέβηκαν έφιπποι στην κορυφή της Οίτης. Τους συνόδευσε για ασφάλεια, εκτός της ακολουθίας των, και το στρατιωτικό απόσπασμα της περιοχής με επικεφαλής έναν ανθυπασπιστή πού ήταν για την καταδίωξη της ληστείας. Σε μια στιγμή ο Βασιληάς ρώτησε τον Ρουμελιώτη ανθυπασπιστή, που τους συνόδευε, αν ήξερε από πού ακριβώς ο Ηρακλής ξεσφενδόνισε τον Λίχα. Κόκκαλο ο ανθυπασπιστής! Με το χέρι κλαρίνο στον τύπο του χαιρετισμού, με τρεμουλιαστή φωνή, νομίζοντας ότι πρόκειται για πρόσφατο έγκλημα, απάντησε στη Ρουμελιώτικη γλώσσα:

-«Μοί συγχουρείτι, Μεγαλειότατι! Πρέπει να ιριβνήσου του φάκελλου, γιατί πρίν ήταν αστυνόμους στη Πάτρα (Υπάτη) ου συνάδιρφους μ’ ου Κ’νούπ’ς!…».

-Πολύ καλά, πηγαίνετε! του λέει ο Βασιληάς.

Με το χέρι πάντα κλαρίνο έκανε κανονική μεταβολή ο ανθυπασπιστής και πήγε στη θέση του, σοβαρός και περήφανος, γιατί μίλησε με το Βασιληά. Γέλασαν με την ψυχή τους όσοι παρεβρίσκονταν εκεί….”. [πηγή: Δημ. Α. Μηνογιάννη, Λαογραφικά Σκαριφήματα Υπάτης, ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 6 (1985), σελίδες 149-157, Λαμία 1985].

Από έρευνα στον εκλογικό κατάλογο του 1865 του Δήμου Υπάτης, καταγράφεται ως κάτοικος Υπάτης με α/α 373 ο αξιωματικός Κουνούπης Νικόλαος του Γεωργίου ετών 50. Είναι «ου Κ’νούπ’ς» που αναφέρει ο ανθυπασπιστής. Στον κατάλογο δυστυχώς δεν καταγράφονται οι εκλογείς των Πουγκακίων για να διασταυρωθεί και το επώνυμο του αγωνιστή Κουκλάρα. Όμως σε κατάλογο της Διοίκησης Φθιώτιδος του 1842, που διασώθηκε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, καταγράφονται ονοματεπώνυμα 20 αγωνιστών, οι οποίοι προτείνονται για απονομή αριστείου. Μεταξύ αυτών καταγράφεται με α/α 9 ο Κουκλάρης Αθανάσιος από τα Πουγκάκια, στον οποίο προτείνεται η απονομή σιδηρού αριστείου (βλέπε στην ανάρτηση Πουγκάκια Αγωνιστές 1821). Ο Κουκλάρης ίσως τότε δεν έλαβε το αριστείο, η μοίρα όμως θέλησε να του το αποδώσει ο ίδιος ο Όθωνας.

β. Απόσπασμα από την «ΥΠΑΤΗ»:

“Όταν οι Βασιλείς, Όθωνας και Αμαλία, έκαναν τίς περιοδείες τους για να γνωρίσουν από κοντά, την εξαίσια Ελληνική ύπαιθρο και το σκληροτράχηλο λαό που θα κυβερνούσαν πέρασαν και από την Υπάτη. Είχαν μαζί τους μεγάλη κουστωδία Ελλήνων και Βαυαρών επισήμων πού τα ονόματά τους γράφονται στη μαρμάρινη πλάκα που είναι στην κορυφή της Οίτης, στο Γρεβενό. Εδώ στην Υπάτη διανυκτέρεψαν στον Πύργο του Πετράκη, στρατηγού τιμής. Ο Πύργος αυτός ήταν, απέναντι από το σημερινό Δημαρχείο εκεί πού ήταν το σπίτι του Κωτσιούλα (Θεοδωρόπουλου).

Όταν ανέβαιναν οι βασιλείς προς τον Πύργο, βγήκαν στις αυλόπορτες και στο δρόμο από τα σπίτια τους όλες οι νοικοκυράδες για να ιδούν και να χαιρετίσουν τούς βασιλείς. Εκεί που είναι σήμερα το Δημαρχείο τότε ήταν σπίτι και η νοικοκυρά του σπιτιού βγήκε στο δρόμο να χαιρετίσει την Βασίλισσα, αλλά στα χέρια της αφηρημένη από τη βιασύνη της, κρατούσε το ψωμομάχαιρο που έκοβε τα χόρτα για την πίττα.

-«Καλωσόρισες κυρά Βασίλισσα».

Αλλά η Βασίλισσα έντρομη έβαλε τις φωνές.

-«Βοήθεια θα με δολοφονήσει».

Ο φόβος της ήταν ίσως δικαιολογημένος όχι διότι κινδύνευε από την αφελή νοικοκυρά, αλλά διότι ήξερε ότι εδώ ήταν η πατρίδα του πιο φανατικού αντιοθωνικού γερουσιαστού, του Δημητρίου Αινιάνος. Το επεισόδιο βεβαίως έληξε ομαλά και δόθηκαν οι δέουσες εξηγήσεις προς την Βασίλισσα Αμαλία και ησύχασε.

Πρίν φέξει καλά-καλά το άλλο πρωΐ ξεκίνησαν για ν’ ανεβούν στο Γρεβενό. Έκαναν στάση και κολάτσισαν στην Αμαλιόβρυση, που βρίσκεται καμιά εκατοστί μέτρα, πρίν φτάσουμε στις Αμαλιές, που προς τιμή της βασίλισσας Αμαλίας έδωσαν και στη λάκκα και στη βρύση το όνομά της Αμαλιόβρυση και Αμαλιόλακκα. Μαζί τους ήταν και ο αποσπασματάρχης της Υπάτης. Όταν ανέβηκαν στην κορυφή στάθηκαν όλοι κατάπληκτοι μπροστά στο μεγαλείο της φύσεως. Άφησαν το βλέμμα τους ν’ απλωθεί ως πέρα μακρυά στο πέλαγος. Έκθαμβοι ατένιζαν τις μικρότερες βουνοκορφές ως τη θάλασσα κλιμακωμένες. Από την κορυφή αυτή, λέγεται, κατά τη μυθολογία, ότι ο Ηρακλής εξεσφενδόνισε το Λύχα, στη θάλασσα και έγιναν οι Λυχάδες νήσοι. Γυρίζει η Βασίλισσα προς τον αποσπασματάρχη και τον ρωτάει:

-«Από δώ πέταξε ο Ηρακλής το Λύχα στη θάλασσα;».

Και ο αποσπασματάρχης σε στάση προσοχής της απάντησε απταίστως Ρουμελιώτικα.

-«Δεν ξέρου κυρά Βασίλισσα. Δεν ήμαν ιγώ απουσπασματάρχς ήταν ου Μήτρους απ’ τ’ Μπρούφλιαν».

Και έστριψε τον αριμάνειον και τσιγκελωτόν μύστακα, ικανοποιημένος που αντέκρουσε την άδικο απόπειρα σπηλώσεως της εντίμου σταδιοδρομίας του.

Κατεβαίνοντας απ’ το Γρεβενό είχαν προγραμματίσει να φάνε το μεσημέρι στο κονάκι ενός γέρου αγωνιστή που είχε τη στάνη του εκείθε κατά του Αλούμπεη. Ο γέρος τούτος σε ηλικία 65 χρονών είχε παντρευτεί μια όμορφη και κοτσανάτη τριαντάρα βλάχα. Η Αμαλία ήταν ενημερωμένη για τον αταίριαστο αυτό γάμο.

Όταν έφτασαν στο κονάκι χαιρέτησε πρώτη η βλάχα τη βασίλισσα και ύστερα ο άντρας της. Η βασίλισσα που υποτίμησε και την εξυπνάδα και την ετοιμολογία του γέρου αγωνιστή του λέει χαιρετώντας τον:

-«Χαριτωμένη είναι η κόρη σου γερο-τσέλιγκα».

Και έκλεισε το μάτι πονηρά σέ ένα Βαυαρό αξιωματικό, υπονοώντας τα επακόλουθα ενός αταίριαστου σε ηλικία γάμου. Πανέξυπνος όμως και ετοιμόλογος ο γερο-αγωνιστής της είπε:

-«Να σ’ πώ κυρά Βασίλσα. Κάλλιο να τρώς αρνάκ κί μί παρέα, παρά να τρώς παλιοπράτνα κί νάσαι μοναχός».

Κόκκαλο η Βασίλισσα δεν ξαναμίλησε, ώσπου έφυγαν....”. (πηγή: Νίκου Βλαχογιώργου, Πολλά και διάφορα από το θησαυροφυλάκιο της μνήμης, περιοδική έκδοση ΥΠΑΤΗ 13, Ιούνιος 1985, σελίδες 82-86, Αθήνα 1985).

 

[πηγή φωτογραφίας: από το άρθρο του Δημ. Α. Μηνογιάννη, Λαογραφικά Σκαριφήματα Υπάτης, ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 6 (1985), σελίδα 157, Λαμία 1985].

2. Η ανάβαση στην Οίτη το 1858.

Το χρονικό διάστημα από το Σάββατο 24 Μαΐου έως την Τετάρτη 4 Ιουνίου 1858 το βασιλικό ζεύγος του Όθωνα και της Αμαλίας περιόδευσε στην ανατολική Στερεά Ελλάδα.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «ΑΥΓΗ» «Αι Α.Α. Μ.Μ αναχωρούσι το Σάββατον, εξερχόμεναι εις περιοδείαν κατά την Ανατολικήν Ελλάδα. Θέλουν δε ακολουθήσει την εξής γραμμήν· από Αθηνών θέλουν διευθυνθή εις Θήβας, από Θηβών εις Λεβαδίαν, από Λεβαδίας εις Βαρικάμπι, πλησίον της Άμπλιανης, Άμφισσαν και εκείθεν εις Υπάτην, από Υπάτης εις Λαμίαν, Στυλίδα, Χαλκίδα και Αθήνας. Η εκ της πρωτευούσης απουσία των Α.Α. Μ.Μ. θέλει διαρκέσει δέκα ημέρας. Μετά την εκ της περιοδείας ταύτης επιστροφήν, ο βασιλεύς αναχωρεί εις Γερμανίαν.» (εφημερίδα ΑΥΓΗ, φύλλο 217/22-05-1858, πρωτοσέλιδο, ψηφιακός σελιδοδείκτης 421). Η εφημερίδα γράφει εσφαλμένα Βαρικάμπι αντί του ορθού Μακρυκάμπι. Στην περιοδεία αυτή ακολουθήθηκε η αντίστροφη διαδρομή από αυτήν του 1845.

Η άφιξη και η υποδοχή στην Υπάτη

Στην Υπάτη έφτασαν το απόγευμα της Πέμπτης 29 Μαΐου 1858. Τους επιφυλάχθηκε θερμή υποδοχή από τις δημοτικές αρχές, τους κατοίκους της πόλης και των γειτονικών χωριών. Να σημειωθεί εδώ ότι με Βασιλικό διάταγμα της 16^ης Μαρτίου 1856 «...διωρίσθη δήμαρχος του δήμου Υπάτης ο Κ. Παναγ. Ξηροτύρης, και δημαρχικοί πάρεδροι οι ΚΚ. Ιω. Λαλιωτόπουλος, Χρήστος Τσακνιάς, Γεώργ. Σκούρας και Κώστας Παππακώστα Πιστόλης.» (πηγή: ΦΕΚ 9/Α/27-03-1856).

Για την υποδοχή των βασιλέων, μαθητές και μαθήτριες του δημοτικού σχολείου και του ελληνικού σχολείου (σχολαρχείου) Υπάτης συγκεντρώθηκαν σε αψίδα στημένη απέναντι από το βασιλικό στρατώνα, το σημερινό Βυζαντινό μουσείο Φθιώτιδας. Οι μαθήτριες ήταν ντυμένες στα λευκά.

Στις 5 το απόγευμα φάνηκε το βασιλικό ζεύγος και η ακολουθία του να κατεβαίνουν από την Οίτη. Έγιναν δεκτοί με ζητωκραυγές. Ο δήμαρχος και το δημοτικό συμβούλιο Υπάτης, οι δήμαρχοι και οι δημοτικοί σύμβουλοι των δήμων της Φθιώτιδας, καθώς και οι αξιωματικοί του στρατού είχαν σταθεί λίγα βήματα μακριά από την αψίδα. Εκεί σταμάτησε η βασιλική συνοδεία και άκουσε με ευχαρίστηση την εκφώνηση λόγου υποδοχής από τον ελληνοδιδάσκαλο Υπάτης Παπαγεωργίου. Όταν τελείωσε ο λόγος προσφέρθηκαν στους βασιλείς από τα παιδιά δύο στεφάνια με την προσφώνηση «Δεχθήτε Μεγαλειότατοι παρ’ ημών των παίδων τούτους τούς στεφάνους, αλλ’ ούτοι μέν μαρανθήσονται, το δε προς τάς Υ.Μ σέβας ημών διαμενεί αμάραντον». Στη συνέχεια κατευθύνθηκαν προς την άλλη αψίδα στην πλατεία Αμαλίας, που ήταν στρωμένη με κόκκινη τσόχα. Η πλατεία της Υπάτης είχε μετονομασθεί σε πλατεία Αμαλίας με βασιλικό διάταγμα της 4^ης Οκτωβρίου 1857, που υπογράφει ο τότε υπουργός εσωτερικών και μετέπειτα πρωθυπουργός Δημήτριος Γ. Βούλγαρης:

«ΔΙΑΤΑΓΜΑ

Περί μετονομασίας της εν Υπάτη κεντρικής πλατείας.

ΟΘΩΝ

ΕΛΕΩ ΘΕΟΥ

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Επί τη προτάσει του Ημετέρου επί των Εσωτερικών Υπουργού, εγκρίνομεν ίνα η εν Υπάτη κεντρική πλατεία καλήται του λοιπού διά του ονόματος της αγαπητής Ημών συζύγου και Βασιλίσσης Αμαλίας, κατά την περί τούτου πρότασιν του δημοτικού συμβουλίου.

Η εκτέλεσις του παρόντος Διατάγματος ανατίθεται εις τον Ημέτερον επί των Εσωτερικών Υπουργόν.

Εν Κηφισία, την 4 Οκτωβρίου 1857.

ΟΘΩΝ

Δ.Γ.ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ» (πηγή: ΦΕΚ 40/Α/20-11-1857)

Μετά τη δοξολογία, το βασιλικό ζεύγος φιλοξενήθηκε στο σπίτι του βουλευτή Πέτρου Χατζηπέτρου. Στο σπίτι αυτό είχε φιλοξενηθεί ο Όθωνας πέντε φορές και η Αμαλία τρείς. Αφού έφαγαν, ξεκουράστηκαν στον ευρύχωρο και σκιερό κήπο του σπιτιού έως τις 10 το βράδυ. Εκεί δέχτηκαν επισκέψεις πολλών κατοίκων.

Η εφημερίδα χρησιμοποιεί, έστω και ανορθόγραφα, φράση από το έργο του Σοφοκλή «Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ», για να περιγράψει την ομορφιά του φυσικού περιβάλλοντος του κήπου του Χατζηπέτρου:

«ένθα λέγεια μενύρεται θαμίζουσιν αηδών συχναίς υποβάσσαις».

Η ορθή φράση είναι:

«ἔνθ᾽ ἁ λίγεια μινύρεται θαμίζουσα μάλιστ᾽ ἀηδὼν χλωραῖς ὑπὸ βάσσαις»,

δηλαδή σε νεοελληνική μετάφραση

«όπου μελωδικά το αηδόνι κελαηδεί, φωλιάζοντας σε καταπράσινες βαθιές κοιλάδες»

(πηγή: Μνημοσύνη, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας: ΣΟΦΟΚΛΗΣ: Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ, στίχοι 670-673».

Η άφιξη και η υποδοχή του βασιλικού ζεύγους στην Υπάτη περιγράφεται από την εφημερίδα «ΑΘΗΝΆ» ως εξής:

«Έκθεσις της εις Υπάτην υποδοχής των Α.Μ.

Η εις Υπάτην υποδοχή των βασιλέων εγένετο συγκινητικωτάτη· πρό μιάς ώρας της ελεύσεως των Α.Μ. άπας ο λαός της πόλεως και των πέριξ χωρίων, αι μαθήτριαι εν λευκοίς ενδεδυμέναι, οι μαθηταί του δημοτικού και ελληνικού σχολείου συνήχθησαν εις την απέναντι του βασιλικού στρατώνος αψίδα· άμα δε περί 5 μ.μ. εφάνησαν οι βασιλείς καταβαίνοντες τούς πρόποδας της Οίτης ήρξαντο αι ζητωκραυγαί, ολίγα δε βήματα μακράν της αψίδος όπου ίσταντο ο δήμαρχος, το δημοτικόν συμβούλιον Υπάτης, και πολλοί δήμαρχοι και δημοτικοί σύμβουλοι των δήμων Φθιώτιδος, και πάντες οι αξιωματικοί, ήκουσαν οι βασιλείς με πολλήν ευχαρίστησιν διαφαινομένην εις τα αγλαά αυτών πρόσωπα το καταχωρούμενον λογίδριον απαγγελθέν επιτυχώς υπό του ελληνοδιδασκάλου Υπάτης Κ.Παπαγεωργίου. Μετά το τέλος αυτού το βασιλικόν ζεύγος εδέχθη εν μέσω των ζητοκραυγών δύω στεφάνους προσφερθέντας υπό επιτροπής των κορασίων και παίδων διά της εξής προσφωνήσεως. «Δεχθήτε Μεγαλειότατοι παρ’ ημών των παίδων τούτους τούς στεφάνους, αλλ’ ούτοι μέν μαρανθήσονται, το δε προς τάς Υ.Μ σέβας ημών διαμενεί αμάραντον·» εκείθεν διευθύνθησαν αι Α.Μ. εις την εν τη πλατεία της Αμαλίας ετέραν υπό ερυθρόχρου τζόχας εστρωμένην αψίδα, οπόθεν μετά την δοξολογίαν διευθύνθησαν εις την οικίαν του βουλευτού Κ.Πετράκη Χ.Πέτρου, πέμπτην ήδη φοράν αξιωθείσαν να δεχθή τον Μ. Βασιλέα, και τρίτην την Βασίλισσαν, αναπαυθέντες δε μικρόν, και δειπνήσαντες εν τώ ευρυχώρω και κατασκίω κήπω «ένθα λέγεια μενύρεται θαμίζουσιν αηδών συχναίς υποβάσσαις» εδέχθησαν εκεί τάς επισκέψεις πολλών μετά πολλής ευμενείας μέχρι της 10 μ.μ..

Έπεται ο απαγγελθείς υπό του ελληνοδιδασκάλου λόγος, τον οποίον η Α.Μ. ευηρεστήθη να ονομάση πατριωτικόν.

Μεγαλειότατοι! Η χαρά, ο ενθουσιασμός, η ευγνωμοσύνη, και τα λοιπά του σεβασμού και της αγάπης αισθήματα, υφ’ ών κατέχεται ο περί την Υ.Μ. συνωθούμενος λαός, είναι εζωγραφημένα εις τα πρόσωπα των υποδεχομένων με ζωηρότερα χρώματα, παρά τα οποία δύνανται να ελπίσωσιν υπό την αδύνατον φωνήν μου.

Αλλά ποία είναι αύτη η χαρά, εφ’ ής μεθύει πάς ελληνικός λαός, καθωραϊζόμενος από την παρουσίαν των βασιλέων του; Η χαρά αύτη είναι χαρά τέκνων ευγνωμόνων υποδεχομένων γονείς φιλοστόργους, οίτινες και μακράν όντες εργάζονται λεπτομερίμνως υπέρ της ευημερίας αυτών.

Και πώς να μην χαίρη ο έλλην δεξιούμενος βασιλείς, ών το γλυκύ μέλημα είναι η ευημερία αυτού και ο διακαέστατος πόθος, η εύκλεια της ελληνικής φυλής; ή μήπως αι εις την χώραν αυτού, εισελεύσεις των ατάκτων έχουν τι κοινόν προς τάς επί των δουλικών εκείνων χρόνων επιδρομάς των τυράννων; Τότε τρόμος μέν προηγείτο εκείνων επερχομένων, οδυρμός δε και κατήφεια ηκολούθει την αποχώρησίν των· διότι ζωή, πλούτος και τιμή των δεδουλωμένων, ήτον έρμαιον της απληστίας των βδελυρών τυράννων του. Ήδη όμως η προαγγέλουσα την έλευσιν των Βασιλέων φήμη φέρει μεθ’ εαυτής την χαράν, διότι δίδεται ευκαιρία εις τούς πατρικώς κυβερνωμένους λαούς να δείξωσιν εις Αυτούς την ευγνωμοσύνην των, διά τά αίσια και λαοσωτήρια αποτελέσματα της πατρικής Αυτών Κυβερνήσεως. Αναχωρούντες δε αφίνουσι την πεποίθησιν, ότι η πατρική αύτη επίσκεψις θέλει συντελέσει εις την πραγματοποίησιν παντός ό,τι είναι ευκταίον εις την κοινωνίαν εκείνην, και συντελεστικόν εις την προαγωγήν της.

Χαίρει λοιπόν ο Έλλην διά την επί το κρείττον μεταβολήν της κοινωνικής αυτού καταστάσεως, και όσον περισσότερον χαίρει, τοσούτον και θερμοτέρας αναπέμπει ευχάς προς τον Ύψιστον υπέρ υγείας μακροβιότητος και κραταιώσεως των Σ αυτού Ανάκτων. Μη δυνάμενος δε να λησμονήση ότι έχει δεδουλωμένους αδελφούς μοχθήσαντας μετ’ αυτού υπέρ των αγαθών τούτων, εύχεται, όταν ο Όλυμπος αποβάλη την αισχύνην της δουλείας, και μετ’ αυτού η Ίδη και η Πιερία, να ίδη και αυτούς ευτυχούντας και βοώντας μετ’ αυτού· «Ζήτω ο Βασιλεύς Όθων, ζήτω η Βασίλισσα Αμαλία, ζήτωσαν οι μεγάλοι της ελληνικής φυλής ευεργέται.».» (εφημερίδα ΑΘΗΝΆ, φύλλο 2671/07-06-1858, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 86).

Στο επόμενο φύλλο της, η εφημερίδα συνεχίζει τη δημοσίευση άλλων λεπτομερειών της επίσκεψης του βασιλικού ζεύγους στην περιοχή: στο Μακρυκάμπι της Οίτης, οι βασιλείς ευχαριστήθηκαν από την ομορφιά του τοπίου. Λυπήθηκαν όμως πολύ, ιδιαίτερα η Αμαλία, για τα καμένα δάση που αντίκρυσαν. Έκαναν παρατηρήσεις για τους εμπρηστές και τους δασοφύλακες γιατί δεν φρόντιζαν την προστασία των δασών. Προφανώς στην προηγούμενη επίσκεψή τους το 1845 δεν υπήρχαν καμένες δασικές εκτάσεις. Ακολούθησε υποδοχή των επισκεπτών από τους δημάρχους, δημαρχιακούς συμβούλους και στρατιωτικούς. Προς τιμήν τους κάτοικοι χόρεψαν τοπικούς χορούς. Το ενδιαφέρον προσέλκυσε ένας γέροντας, σχεδόν εκατό χρονών, για τη ζωντάνια του στο χορό καθώς και μία γυναίκα, η οποία έσερνε πρώτη το χορό, τραγουδώντας αυτοσχέδιο τραγούδι για τους βασιλείς.

Ακολούθησε η μετάβασή τους στο Λουπάκι, από όπου, όπως υπήρχε η φήμη, μπορούσε κάποιος να δει μέχρι την Κωνσταντινούπολη. Αυτό όμως αποδείχτηκε ανακριβές και οι ταξιδιώτες συνέχισαν την πορεία τους προς την Υπάτη.

Εκεί έφτασαν το απόγευμα της 29^ης Μαΐου 1858. Τους επιφυλάχθηκε θερμή υποδοχή, η οποία περιγράφεται στο προηγούμενο φύλλο της εφημερίδας. Όπως σημειώνει η εφημερίδα, οι κάτοικοι της Υπάτης με τη θερμή υποδοχή που επεφύλαξαν, ανέμεναν να υλοποιηθεί το αίτημά τους προς τους βασιλείς για να γίνει η Υπάτη ιδιαίτερη επαρχία. Το πρωΐ της επομένης αναχώρησαν.

Γράφει η εφημερίδα:

«Εκ Λαμίας, την 1 Ιουνίου 1858.

Ενταύθα καθ’ όλην την παρούσαν εβδομάδα δεν γίνεται λόγος, ειμή μόνον περί της αφίξεως του Βασιλέως και της Βασιλίσσης εις Λαμίαν· άς σας εκθέσω εν συνόψει τα λεγόμενα από της εις Μακρυκάμπι (επί της Οίτης) αφίξεως των αυτών μεγαλειοτήτων.

Όσον η θέσις ευηρέστησεν εις τάς αυτών μεγαλειότητας, τοσούτον ελύπησεν αυτούς και εξόχως την βασίλισσαν η πυρπόλησις των κατά την θέσιν ταύτην και τα πέριξ αυτής δασών, και τώ όντι ήτον λυπηρόν θέαμα να βλέπη τις ουρανομήκεις ελάτους αποξηρανθείσας εκ της πυρπολήσεως, και κειμένας ως πτώματα κατά γής· διότι και αυτό το πύρ δεν ηδυνήθη εντελώς να τάς καταστρέψη· Απέτειναν πικράς παρατηρήσεις περί των καταστροφέων, και των υπερασπιζομένων τους τοιούτους, αλλά το κακόν εγένετο και θεραπεία δεν υπάρχει.

Την αδημονίαν της αυτού Μεγαλειότητος εμετρίασεν η συρροή των κατοίκων των πέριξ χωρίων, και η αγαλλίασις μεθ’ ής υπεδέχοντο αυτάς εν τη απλότητι της φύσεως. Όλοι οι δήμαρχοι, πολλοί των δημοτικών συμβούλων, οι στρατιωτικοί άπαντες, έδραμον να υποδεχθώσιν εκεί τάς αυτών μεγαλειότητας· χοροί ελληνικοί συνεκροτήθησαν ενώπιον των αυτών Μεγαλειοτήτων· εκ των χορευσάντων εκίνησαν την περιέργειαν είς εκατοντούτης σχεδόν γέρων, όστις σύρων τον χορόν έκαμε κινήματα, οποία νέοι δυσκόλως ηδύναντο να εκτελέσωσι, και γυνή τις, ήτις σύρουσα τον χορόν ετραγώδησεν άσμα αυτοσχέδιον περί των βασιλέων.

Από της θέσεως ταύτης μετέβησαν εις Λουπάκη, άλλην κορυφήν της Οίτης, εξ ής, ως έλεγόν τινες, ηδύναντο να ίδωσι μέχρι Κωνσταντινουπόλεως. Αλλά τούτο δεν απεδείχθη αληθές, και ο κόπος τον οποίον ως εκ των δυσχερειών υπέστησαν δεν αντήμειψε τάς προσδοκίας των.

Εις Υπάτην έφθασαν την προπαρασκευήν προς το εσπέρας της 29 του παρόντος, και το πρωΐ ανεχώρησαν. Αι προς υποδοχήν προπαρασκευαί αναλόγως υπήρξαν όχι ευκαταφρόνητοι, και αι Α.Μ. έδειξαν ικανήν ευαρέσκειαν. Οι Υπατείς κολακεύονται ότι θέλει ήδη γένει παραδεκτή η αίτησίς των του να κατασταθή Επαρχία η Υπάτη.» (εφημερίδα ΑΘΗΝΆ, φύλλο 2672/11-06-1858, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 88).

Και σε επόμενο άρθρο της η εφημερίδα συνεχίζει την αναφορά της στην καταστροφή των δασών της Οίτης από πυρκαγιές, καθώς και στη λύπη που προξένησε το γεγονός αυτό στο βασιλικό ζεύγος. Στηλιτεύει τους καταστροφείς του δάσους και προτρέπει να ληφθούν μέτρα κατά των πυρκαγιών.

Ειδικότερα γράφει:

«ΑΥΤΟΘΕΝ, την 7 Ιουνίου 1858.

Παρά πολλών επαναλαμβάνεται ενταύθα η δυσαρέσκεια την οποίαν επροξένησεν εις τον Βασιλέα και μάλιστα εις την Βασίλισσαν η ανηλεής καταστροφή των δασών· αλλ’ οποίαν ακόμη ήθελον αισθανθή αν προώδευον επί της κορυφής της Οίτης μέχρι Τυμφρηστού! Το κακόν έγεινεν ήδη, αλλά πρέπει να ανευρεθή η αιτία, και επομένως η θεραπεία του κακού διά το μέλλον.

Η δασονομική υπηρεσία καταδιώκει και συλλαμβάνει εις τα δίκτυά της τους δυστυχείς γεωργούς, οίτινες φράζουσι τους κήπους των και τα παρά τάς οδούς σπαρτά των με παλούκια κοπτόμενα από λιγύας (καναπίτζας), τάς οποίας εκριζόνουσιν εκχερσούντες τους αγρούς των από ιτέας, τάς οποίας έβαλαν άλλοτε ως παλούκια και επίασαν, και τάς οποίας πρέπει να περιτέμνωσι (κλαρίζωσι) διά να μη σκιάζονται τα παρά τον φράκτην φυτευόμενα φυτά από πλατάνους, τους οποίους διατηρούσιν εις τους αγρούς των σποράδην διά σκιάν και τους οποίους κλαρίζωσιν, όταν σπέρνωσι τον αγρόν, διά να μη προξενώσι βλάβην διά της σκιάς αυτών. Καταμηνύεται ακόμη ο γεωργός και διότι κόπτει τα εν τώ κήπω του ξηρά οπωροφόρα δένδρα, και τους υπερτραφείς κλώνους των χλωρών οπωροφόρων αν μεταχειρισθή τα ξύλα αυτών εις παλούκια ή φούρκας ή στωπίνας προς κατασκευήν της καλύβης του, και καταδικάζεται μάλιστα αν δεν σπεύση να κάμη την θεραπείαν πρίν τεθή η υπογραφή του δασοφύλακος εις την έκθεσιν της καταμηνύσεως!

Αλλ’ ο ζήλος των περιορίζεται μόνον έως εδώ· τά δε επί ημέρας ολοκλήρους πυρπολούμενα δάση δεν τα βλέπουσι, μολονότι ο καπνός αυτών υψούται μέχρι τρίτου ουρανού, οι δε κορμοί των δένδρων κατάμαυροι κείνται εκτάδην ως πτώματα επικαλούμενα τον έλον των θεατών· αλλά ποία είναι η αιτία της τυφλώσεως ταύτης; Δεν απόκειται εις ημάς να την είπωμεν.

Ό,τι όμως προξενεί φρίκην είναι η διηνεκής ανησυχία, την οποίαν φέρουσιν οι δασοφύλακες εις τους κατασκευάζοντας καλύβας, και μικράς κατά τα χωρία οικίας. Καταμηνύουσιν ως παρανόμως υλοτομήσαντα τον κύριον της νέας οικοδομής και αν ούτος ηγόρασε παρ’ άλλου την ξυλείαν, και αν η επίσκεψις του δασοφύλακος γένη μετά έν ή μετά δύω έτη. Η ανακάλυψις της λαθραίας υλοτομίας πρέπει να κανονισθή πώς να γίνεται. Είναι δυνατόν να επισκεφθώσι τάς αποθήκας και τα εργαστήρια των εμπόρων διά να ανακαλύψωσι λαθρεμπόρια; πώς λοιπόν επισκέπτονται την οικίαν του γεωργού διά ν’ ανακαλύψωσι λαθραίαν δήθεν υλοτομίαν; ας κανονισθώσι τα πράγματα καλήτερον, διά να μην χορηγώσι μέσα μέν καταπιέσεων και διαφθοράς εις τους δασοφύλακας, αιτίας δε γογγυσμού είς τον λαόν.

Αι κοινότητες επί των εν ταίς περιφερείαις αυτών λειβαδίων και δασών είχον χρήσιν αιωνίαν, η Κυβέρνησις αφήρεσεν αυτήν απ’ αυτάς αδίκως, και την μέν νομήν απέδωκεν εις ετέρους χωρίς κάν να ωφελείται και το δημόσιον, διά δε τα δάση υποχρεοί έκαστον να πληρώνη φόρον ξυλείας, οποίον ποτέ δεν επλήρωνεν διά να ανεγείρη την επί του αγώνος πυρποληθείσαν ή καταστραφείσαν οικίαν του. Άφες ελεύθερον φόρου την κοινότητα διά την προς ιδίαν της χρήσιν ξυλικήν, προσδιόρισον μόνον το μέρος όπου πρέπει να υλοτομήση, ανάθες εις αυτήν την φύλαξιν των εν τη περιφερεία της δασών, και δεν θέλεις λάβει ανάγκην δασοφυλάκων. Οι κάτοικοι της κοινότητος και ο προϊστάμενος αυτής δεν είναι δυνατόν να μην ανεύρωσι τον βλάψοντα, αλλά την σήμερον οι κάτοικοι των κοινοτήτων δυσαρεστημένοι διά την αρπαγήν των δικαιωμάτων των παρά της εξουσίας όχι μόνον αδιαφορούν διά τάς πραττομένας εις τα δάση ζημίας, αλλά και τάς αποκρύπτουσι καταντώντες και εις το αυτό της ψευδορκίας το μέσον· η βία εύρε πάντοτε την αντίκρουσιν εις τον δόλον, ας παύση η βία, και ο δόλος εκλείπει οίκοθεν.» (εφημερίδα ΑΘΗΝΆ, φύλλο 2672/11-06-1858, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 88).

Ο θάνατος των δύο ληστών

Με τη διέλευση των βασιλέων από τη Φθιώτιδα, συνδέεται ο φόνος δύο ληστών της περιοχής. Γράφει η «ΑΘΗΝΆ»:

«-Εις Φθιώτιδα εφονεύθησαν έτεροι δύω αρχιλησταί, ο Ξηρόγιαννης και ο Μάρκος Χειμάρρας. Οι λήσταρχοι ούτοι μαθόντες ότι ο Βασιλεύς περιοδεύει εις Φθιώτιδα απεφάσισαν να προσέλθωση και να επικαλεσθώσι την επιείκειάν Του. Όθεν εμπιστευθέντες την ζωήν των εις τινα, όστις τούς υπέθαλπεν, ως ηκούσαμεν, επερίμενον να διαβή ο Βασιλεύς διά να προσέλθωσιν ενώπιόν Του· αλλ’ ο χωρικός κρίνας συμφερώτερον να μην υπάρχωσιν, εφόνευσεν αμφοτέρους διά να λάβη, ως λέγουσι, και την αμοιβήν και τα χρήματά των, τα οποία τώ είχον μαρτυρήσει ότι έχουν κρυμμένα εις το τουρκικόν.» (εφημερίδα ΑΘΗΝΆ, φύλλο 2671/07-06-1858, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 86).

Η συνάντηση με τον Χουσνή πασά

Το πρωΐ της Παρασκευής 30 Μαΐου 1858 το βασιλικό ζεύγος αναχώρησε από την Υπάτη με προορισμό τον στρατώνα Δερβέν Φούρκα, στη γραμμή των συνόρων με την Οθωμανική αυτοκρατορία. Εκεί θα πραγματοποιούνταν συνάντηση με τον Οθωμανό διοικητή της Θεσσαλίας Χουσνή πασά.

Γράφει η «ΑΘΗΝΆ»:

«Εκ της Υπάτης διευθύνθησαν εις τα μεθόρια, όπου έμελλε να έλθη και ο Χουσνί Πασάς διά να προσφέρη τάς ανηκούσας τιμάς. Συνωδεύετο ο Πασάς υπό 300 ιππέων και άλλων στρατευμάτων, αλλά δυστυχώς δεν επρόφθασαν εις την ωρισμένην ώραν εις το μέρος της συνεντεύξεως. Διά να μη στερηθή δε ο Πασάς της ευχαριστήσεως του να ίδη τάς αυτών Μεγαλειότητας, σπεύσας μετά τινων επιτελών έφθασεν αυτάς εις τον στρατώνα Δερβένι Φούρκα, και ούτως ευχαρίστησε την επιθυμίαν του.

Εκ Λαμίας τα προς υποδοχήν παρασκευασθέντα ήσαν (ημπορεί να είπη τις) πολυτελέστερα του δέοντος, και (ως λέγουν τινές) της προσδοκίας των Α.Μ. ανώτερα. Ίσως η προθυμία των κατοίκων ανταμειφθή διά της συστάσεως του υποκαταστήματος της τραπέζης και της τελειοποιήσεως της μέχρι Στυλίδος αμαξωτής οδού, της οποίας μένει ατελής ό,τι οφείλει να πράξη η Κυβέρνησις.» (εφημερίδα ΑΘΗΝΆ, φύλλο 2672/11-06-1858, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 88).

Λεπτομέρειες για τη συνάντηση δημοσιεύονται στην ανάρτηση: Συνάντηση του βασιλιά Όθωνα και του Οθωμανού διοικητή Θεσσαλίας Χουσνή πασά στον παραμεθόριο στρατώνα του Δερβέν Φούρκα το 1858.

 

 

ΠΗΓΕΣ-ΒΙΒΛΟΓΡΑΦΙΑ

-Εφημερίδες: ΑΘΗΝΑ, ΑΙΩΝ, ΑΥΓΗ, ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΙΣ, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ, Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, Ο ΠΡΩΪΝΟΣ ΚΗΡΥΞ.

-Νίκου Βλαχογιώργου, Πολλά και διάφορα από το θησαυροφυλάκιο της μνήμης, περιοδική έκδοση ΥΠΑΤΗ 13, Ιούνιος 1985, σελίδες 82-86, Αθήνα 1985.

-Κων. Ι. Κοτσίλη, Οι βασιλείς Όθων και Αμαλία στην Υπάτη (Όπως περιέγραψε τα δύο ταξίδια ο Ludwig Ross). Άρθρο στην περιοδική έκδοση ΥΠΑΤΗ 25-27 (1991-1992), σελίδες 87-101).

-Δημ. Α. Μηνογιάννη, Λαογραφικά Σκαριφήματα Υπάτης, ΦΘΙΩΤΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 6 (1985), σελίδες 149-157, Λαμία 1985].

-Ludwig Ross, «Reisen des Königs Otto und der Königinn Amalia in Griechenland», τόμοι 1 & 2, Halle 1848.