ΟΘΡΥΣ

ΟΘΡΥΣ
Το ιστολόγιο αυτό δημιουργήθηκε με σκοπό την προβολή της τοπικής ιστορίας της Φθιώτιδας. Παρουσιάζονται ιστορικά γεγονότα λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό. Παρατίθενται μαρτυρίες ανθρώπων, οι οποίοι συμμετείχαν και βίωσαν γεγονότα του 19ου και 20ου αιώνα. Προτιμάται ο επώνυμος σχολιασμός των αναρτήσεων. Στις αναδημοσιεύσεις παρακαλούμε για την αναφορά της πηγής προέλευσης. © Σωτήριος Γ. Αλεξόπουλος.

Τρίτη, 22 Δεκεμβρίου 2020

Πόλεις και οικισμοί της Φθιώτιδας μέσα από τα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα των ετών 1514-1550. Μέρος Α΄: Καζάς Ζητουνίου (İzdin kazası)

 
Από την έρευνα στο διαδίκτυο οδηγηθήκαμε σε εκδόσεις της Γενικής Διεύθυνσης Κρατικών Αρχείων της Τουρκίας, οι οποίες παρουσιάζουν φορολογικά κατάστιχα της οθωμανικής αυτοκρατορίας της περιόδου του πρώτου μισού του 16ου αιώνα. Είναι εποχή ανάπτυξης και ακμής με απόγειο το 1566, έτος θανάτου του σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς (1494-1566).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τοπική ιστορία παρουσιάζουν τα φορολογικά κατάστιχα (Tahrir Defterleri), τα οποία αναφέρουν πληροφορίες για τη Φθιώτιδα.
Το φορολογικό κατάστιχο (Tahrir Defterleri) TD 367 συντάχθηκε το 1530, με στοιχεία της απογραφής που διέταξε ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής το 1521, ένα χρόνο μετά την άνοδό του στο θρόνο. Είναι αναλυτικότερο από τα συνηθισμένα κατάστιχα. Καταγράφει τον φορολογούμενο πληθυσμό και το σύνολο των φόρων που κατέβαλλαν οι οικισμοί. Στο ίδιο κατάστιχο περιλαμβάνεται και η πρώτη φορολογία νομοθεσία (κανουνναμές) [βλέπε σχετικά: Ο κανουνναμές (ķânûnnâme) του καζά Ζητουνίου (İzdin kazası)]. Στο TD 420 καταγράφεται μόνο το εισόδημα των κατόχων των τιμαρίων (Timārhā).
Στο αναλυτικό (Mufassal) κατάστιχο TD 431 και στο συνοπτικό (İcmal) TD 196, τα οποία χρονολογούνται το 1547, αποτυπώθηκε η απογραφή, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1540.
Σε τρία αναλυτικά κατάστιχα, το TD 484 της Κωνσταντινούπολης και τα Kuyudu Kadime 157 και 183 της Άγκυρας, διασώθηκε η απογραφή που διέταξε το 1571 ο Σελίμ Β΄ ο μέθυσος (1524-1574).
Από τα διασωθέντα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα διαπιστώνεται ότι ο γεωγραφικός χώρος της σημερινής Φθιώτιδας (επαρχίες Φθιώτιδας, Δομοκού και Λοκρίδας) ανήκε τότε σε διαφορετικές διοικητικές και φορολογικές ενότητες.
Η ορολογία που χρησιμοποιήθηκε από τους Οθωμανούς για την περιγραφή των γεωγραφικών διαμερισμάτων της αυτοκρατορίας τους ήταν:
-Μπεηλερμπεηλίκι ή Εγιαλέτι (Beylerbeylik ή Eyālet): ήταν η πρωταρχική διαίρεση της αυτοκρατορίας. Επικεφαλής ήταν ο μπεηλέρμπεης (Βeglerbegi ή Beylerbeyi). Το πρώτο Μπεηλερμπεηλίκι σχηματίσθηκε το 1361 και περιελάμβανε τις κατακτήσεις ευρωπαϊκών εδαφών.
-Λιβάς (Livā): ο αραβικός όρος λιβάς (Livā) στα πρώτα χρόνια της οθωμανικής κατάκτησης αναφέρεται σε γεωγραφικό διαμέρισμα, όπως είναι σήμερα η Περιφέρεια. Αργότερα αντικαταστάθηκε με τον όρο σαντζάκ (sancak). Διοικητής ήταν ο σαντζάκμπεης ή μουτασερίφης (sancakbeyi ή mutasarrıf).
-Καζάς (Kaza) ή Σουμπασιλίκι (Subaşılık): γεωγραφικό διαμέρισμα αντίστοιχο του σημερινού νομού. Επικεφαλής του ήταν ο σούμπασης (Sübaşı) ή βοεβόδας και βοηθός του ο τσερίμπασης (Çeribaşı).
-Ναχιγιές (Nahiye): αντιστοιχούσε στο σημερινό Δήμο ή επαρχία. Επικεφαλής ήταν ο μουτεσελίμης (Mütesellim).
 

 Χάρτης. Μέρος του λιβά του Ευρίπου το 1530. Η Χαλκίδα (Agrıboz) είναι πρωτεύουσα του λιβά. Η Λαμία (İzdin) είναι πρωτεύουσα του Καζά Ζητουνίου.

 
Ο καζάς Ζητουνίου (İzdin kazası), όπως διαπιστώνεται στα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα, από το 1466 έως το 1506 ανήκε στο λιβά Τρικάλων (Tirhala livasi) και από το 1522 έως το 1539 στο λιβά Ευρίπου (Agrıboz Livası). Περιελάμβανε τις επαρχίες Ζητουνίου (İzdin nahiyesi) και Μενδενίτσας (Modoniçe nahiyesi).
Πρωτεύουσα του καζά και της ομώνυμης επαρχίας είναι η Λαμία (έως το 1836 Ζητούνι) (İzdin, οθωμ. ازدين). Πρωτεύουσα της επαρχίας Μενδενίτσας είναι η Μενδενίτσα (Modoniçe, οθωμ. مدونيچه).
Ο καζάς είχε χωρισθεί σε πέντε χάσια, ένα ζιαμέτι και δύο τιμάρια. Τα χάσια (Hāsshā) ήταν περιοχές των οποίων τα έσοδα καρπωνόταν ο σουλτάνος ή υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι του. Το χάσι απέφερε έσοδα ύψους 100.000 άσπρων akçe και άνω. Τα ζιαμέτια (zeʻāmethā) ήταν περιοχές που παραχωρούνταν σε στρατιωτικό αξιωματούχο από το σουλτάνο, ως ανταμοιβή για τις υπηρεσίες του. Το ζιαμέτι απέφερε έσοδα ύψους 20.000-100.000 άσπρων (akçe). Τα τιμάρια (Timārhā), αντίστοιχα των βυζαντινών στρατιωτοπίων και ευρωπαϊκών φέουδων, ήταν περιοχές των οποίων τα έσοδα καρπωνόταν κυρίως στρατιωτικοί αξιωματούχοι για τις υπηρεσίες τους. Το τιμάριο απέφερε έσοδα ύψους 2.000-20.000 άσπρων (akçe).
Στο φορολογικό κατάστιχο TD 367/55,56 γίνεται αναφορά στο παζάρι της Λαμίας. Καταγράφονται επίσης προβλήτες ή σκάλες (İskelesi) του Αχινού (TD 367/96), της Λαμίας (TD 367/96) και του Kerdik(?) (TD 367/96).
Αναλυτικά ο καζάς Ζητουνίου, όπως καταγράφεται στο φορολογικό κατάστιχο TD 367:
 
 
ΚΑΖΑΣ ΖΗΤΟΥΝΙΟΥ (KAZĀ-İ İZDİN)
 
Χάσι του Σουλτάνου (Hāsshā-i Hümāyūn)
Πόλη (Λαμία) [Nefs (İzdin)] 1
Συνοικίες μουσουλμάνων (Mahalle-i müslim) 4
Συνοικίες απίστων (χριστιανών) (Mahalle-i gebrān) 13
Κοινότητα Ιουδαίων (Cemā‘at-i Yahūdī) 1
Κοινότητα αλατάδων (Cemā‘at-i tuzcıyān) 1
Οικογένειες μουσουλμάνων (Hāne-i müslim) 126
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 20
Οικογένειες απίστων (χριστιανών) (Hāne-i gebr) 457
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 62
Χήρες (Bīve) 80
Οικογένειες Ιουδαίων (Hāne-i Yahūdī) 16
Χήρες (Bīve) 5
Αλυκή (Memleha) 1
Φορολογικές ενότητες (Mukāta‘a) 3
Ορυζώνες (Nehr-i çeltük) 2
Έσοδα (Hāsıl) 791.475
 

Χάσι του Μεγάλου βεζύρη Ιμπραήμ Πασά (Hāsshā-i Sadru'l-vüzerā İbrāhīm Paşa)

Χωριά (Kurā) 12
Οικογένειες (Hāne) 599
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 91
Χήρες (Bīve) 47
Έσοδα (Hāsıl) 63.205
 

Χάσι του Αγιάζ Πασά (Hāsshā-i Ayas Paşa)

Χωριά (Kurā) 4
Οικογένειες (Hāne) 224
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 66
Χήρες (Bīve) 47
Έσοδα (Hāsıl) 29.712
 
Χάσι του Κασίμ Πασά (Hāsshā-i Kāsım Paşa)
Χωριά (Kurā) 9
Οικογένειες (Hāne) 296
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 85
Χήρες (Bīve) 43
Έσοδα (Hāsıl) 40.124
 

Χάσι του Διοικητή της Περιφέρειας (Hāsshā-i Mīr-livā)

ΕΠΑΡΧΊΑ ΜΕΝΔΕΝΙΤΣΑΣ (NĀHİYE-İ MODONİÇE)
Χωριά (Kurā) 4
Οικογένειες (Hāne) 177
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 29
Χήρες (Bīve) 17
Έσοδα (Hāsıl) 16.785
 

Ζιαμέτια και Τιμάρια των Σπαχήδων (Ze‘āmethā veTīmārhā-i Sipāhiyān)

ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΑΜΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΝΔΕΝΙΤΣΑΣ (NĀHİYE-İ İZDİN VE MODONİÇE)
Πόλη (Μενδενίτσα) [Nefs (Modoniçe)] 1
Κοινότητα μουσουλμάνων (Cemā‘at-i Müslim) 1
Συνοικίες απίστων (χριστιανών) (Mahalle-i gebrān) 5
Χωριά (Kurā) 66
Μαυσωλεία ή Νεκροταφεία (Mezāri‘) 2
Οικογένειες μουσουλμάνων (Hāne-i müslim) 55
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 11
Οικογένειες απίστων (χριστιανών) (Hāne-i gebrān) 4.029
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 551
Χήρες (Bīve) 320
Έσοδα 427.325
 

Τιμάριο της Φρουράς (γενιτσάρων) του Κάστρου της Λαμίας (Tīmārhā-i Mustahfızān-ı Kal‘a-i İzdin)

Φρούραρχος (Dizdār) 1
Διαχειριστής (Οικονόμος) (Kethudā) 1
Πυροβολητής (Topcı) 1
Φρουρά (Γενίτσαροι) (Mustahfızān) 24
Χωριά (Kurā) 4
Οικογένειες (Hāne) 171
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 21
Χήρες (Bīve) 21
Έσοδα (Hāsıl) 28.167
 

Τιμάριο της Φρουράς (γενιτσάρων) του Κάστρου της Μενδενίτσας (Tīmārhā-i MustahfızānKala-i Modoniçe)

Φρούραρχος (Dizdār) 1
Διαχειριστής (Οικονόμος) Kethudā 1
Φρουρά (Γενίτσαροι) Mustahfızān 10
Ιμάμης (İmām) 1
Χωριά (Kurā) 2
Οικογένειες (Hāne) 91
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 14
Χήρες (Bīve) 1
Έσοδα (Hāsıl) 15.564
 

Βακούφια (Evkāf)

Αμπελώνες (Bāğ), κήποι (bāğçe)
Καταστήματα, πόρτες (Dekākīn, bāb) 33
Νερόμυλοι, πόρτες (Āsiyāb, bāb) 2
Έσοδα (Hāsıl) 17.147
 

ΣΥΝΟΛΑ ΤΟΥ ΚΑΖΑ ΖΗΤΟΥΝΙΟΥ (CEMA‘N KAZĀ-İ İZDİN)

Κάστρα (Kal‘a) 2
Κωμοπόλεις (Kasaba) 2
Πόλη της Λαμίας (Nefs-i İzdin)
Συνοικίες μουσουλμάνων (Mahalle-i müslim) 4
Συνοικίες απίστων (χριστιανών) (Mahalle-i gebrān) 13
Κοινότητα Ιουδαίων (Cemā‘at-i Yahūdī) 1
Κοινότητα αλατάδων (Cemā‘at-i tuzcıyān) 1
Πόλη της Μενδενίτσας (Nefs-i Modoniçe)
Κοινότητα μουσουλμάνων (Cemā‘at-i müslim) 1
Συνοικίες απίστων (χριστιανών) (Mahalle-i gebrān) 5
Χωριά (Kurā) 99
Φορολογικές ενότητες (Mukāta‘a) 3
Ορυζώνες (Nehr-i çeltük) 2
Οικογένειες μουσουλμάνων (Hāne-i müslim) 126
Άγαμοι άνδρες (Mücerredān) 20
Οικογένειες απίστων (χριστιανών) (Hāne-i gebr) 5.953
Άγαμοι άνδρες (Mücerredān) 905
Χήρες (Bīve) 575
Οικογένειες Ιουδαίων (Hāne-i Yahūdī) 16
Άγαμοι άνδρες (Mücerred) 5
Μικρά τζαμιά (Mescid) 2
Λουτρά (Hammām) 2
Ιμάμηδες (İmām) 2
Μουεζίνηδες (Mü’ezzin) 2
Αλυκή (Memleha) 1
Έσοδα (Hāsıl) 1.413.942
 

Τα φορολογικά έσοδα κατανέμονταν ως εξής:

-τα έσοδα από το χάσι της πόλης της Λαμίας ανήκαν απευθείας στο Σουλτάνο.
-τα έσοδα από το χάσι 12 χωριών ανήκαν στο Μεγάλο βεζύρη (πρωθυπουργό) ελληνικής καταγωγής Ιμπραήμ πασά (1493-1536), τον γνωστό Πάργαλη.
-τα έσοδα από το χάσι 4 χωριών ανήκαν στον Αγιάζ πασά (1483-1539) (Ayas Mehmed Paşa), γιό εξισλαμισθέντα Αλβανού από τη Σκόνδρα και ευρωπαίας μητέρας. Ο ίδιος γεννήθηκε στην Αυλώνα. Ο Αγιάζ πασάς είχε τοποθετηθεί από το σουλτάνο Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή μπεηλέρμπεης στο Εγιαλέτι της Ρούμελης (Eyālet-i Rūm-ėli). Μετά την εκτέλεση του Ιμπραήμ πασά Πάργαλη το 1536, ο Σουλεϊμάν τον τοποθέτησε Μεγάλο Βεζύρη. Ο Αγιάζ πασάς κατέστειλε εξέγερση στην περιοχή, η οποία αναφέρεται σε «Ενθύμηση» της 23ης Αυγούστου 1526 γραμμένη στο νάρθηκα της Άνω Μονής Ξενιάς: «†Έτους ζλδ΄ ινδ. Ιδ΄εν Βρύνινα αυγ. Κγ΄. Έγεινε μεγάλο κακό πολύς κόσμος υπόφερε από των κλεφτών και στρατευμάτων. Οι αγάδες έσφαξαν, έκαψαν, κούρσευσαν και δραγούμησαν» (βλέπε και Τσερνοβίτι, Ίδρυση-Προεπαναστατικοί χρόνοι).
-τα έσοδα από το χάσι 9 χωριών ανήκαν στον Κασίμ πασά (Cezerî-zade Koca Kasim Paşa), τότε διοικητή (sancakbeyi) της Θεσσαλονίκης (1520-1530). Ο Κασίμ πασάς ίδρυσε στη Θεσσαλονίκη τα Λουτρά Πασά Χαμάμ και μετέτρεψε σε τζαμί τον γειτονικό υστεροβυζαντινό ναό των Αγίων Αποστόλων.
-τα έσοδα από το χάσι 4 χωριών ανήκαν στο Διοικητή του Λιβά Ευρίπου (Agrıboz Livası).
-τα έσοδα από ζιαμέτια και τιμάρια 66 χωριών ανήκαν σε σπαχήδες.
-τα έσοδα από το τιμάριο 4 χωριών ανήκαν στη φρουρά των γενιτσάρων του Κάστρου της Λαμίας.
-τα έσοδα από το τιμάριο 2 χωριών ανήκαν στη φρουρά των γενιτσάρων του Κάστρου της Μενδενίτσας.
 
 

ΛΑΜΙΑ

Στο φορολογικό κατάστιχο TD 367 του έτους 1521 αναφέρεται ότι η Λαμία διέθετε κάστρο (kale) και υπήρξε έδρα Σούμπαση (subaşılık) ή βοεβόδα και καδή (kadi). Στο TD 367/55 διασώζεται το όνομα του καδή Μουχιντίν (Muhyi'd-dīn).

Στο Κάστρο της Λαμίας είχαν την έδρα τους ο Φρούραρχος, ένας οικονομικός διαχειριστής, ένας πυροβολητής και φρουρά αποτελούμενη από 24 γενιτσάρους. Για τη συντήρησή τους φορολογούνταν 4 χωριά, τα οποία αποτελούνταν από 171 οικογένειες (Hāne), 21 αγάμους (Mücerred) και 21 χήρες (Bīve).
Στην πόλη της Λαμίας καταγράφονται:
4 συνοικίες (Mahalle) μουσουλμάνων,
13 συνοικίες (Mahalle) απίστων (gebrān), δηλαδή χριστιανών,
1 κοινότητα (Cemā‘at) Ιουδαίων, η οποία αποτελούνταν από 16 οικογένειες και 5 χήρες.
1 κοινότητα (Cemā‘at) εργατών αλυκής (tuzcıyān=αλατάδες). Τα μέλη της κοινότητας αυτής εργάζονταν στην αλυκή του Μαλιακού κόλπου και ήταν χριστιανοί.
Ως διαφορετική ομάδα πληθυσμού καταγράφονται οι Kıbtiyan (çingeneler=τσιγγάνοι).
 

Συνοικίες μουσουλμάνων (Mahalle-i müslim)

Οι 4 συνοικίες (Mahalle) των μουσουλμάνων αποτελούνταν από 126 οικογένειες (Hāne) και 20 αγάμους (Mücerred). Αναπτύχθηκαν γύρω από τα τζαμιά και το δημόσιο εστιατόριο (İmaret) και ήταν οι εξής:
1. Cami-i Atik (TD 367/95)
2. Mescid-i Kasımfakih (TD 367/95)
3. Mescid-i Ömerçelebi (TD 367/95).
4. Zāviye-i Ömer-Bey (TD 367/95 & TD 367/103).
Σε μεταγενέστερο φορολογικό κατάστιχο (TD 445/602) καταγράφεται συνοικία μουσουλμάνων του καδή Καραμανλή (Karamanlu-Kādī). Από το όνομα φαίνεται πως ο καδής καταγόταν από την Καραμανία (Καππαδοκία).
Στην πόλη καταγράφονται ένα μεγάλο τζαμί (Cami-i Atik), της ομώνυμης συνοικίας και άλλα τρία μικρότερα (Mescid). Ένα από αυτά ιδρύθηκε από τον Ομέρ μπέη, γιό του Τουραχάν μπέη (Ömer Bey bin Turhan Bey) (TD 36/1299). Το δεύτερο (Mescid-i Kasımfakih) βρισκόταν στην ομώνυμη συνοικία του νομομαθή Κασίμ (στα ελληνικά Κασίμ=Δημήτριος) (Kasımfakih) (TD 367/95). Το τρίτο (Mescid-i Ömerçelebi) βρισκόταν στη συνοικία του Ομέρ Τσελεμπή (TD 367/95).
Ο Ομέρ μπέης είχε ιδρύσει και δημόσιο εστιατόριο (İmaret) για τη σίτιση των φτωχών (TD 36/1299).
Στο ίδιο κατάστιχο καταγράφονται και κατοικίες (Zaviyeler) των Ομέρ μπέη (TD 367/95 & TD 367/103) και Βελή μπαμπά (TD 367/73 & TD 420/242) Η θέση τους προσδιορίζεται στο χάρτη εκεί όπου βρίσκεται η σημερινή Ανθήλη (Χάρτης). Είναι γνωστό ότι η Ανθήλη έως το 1927 ονομαζόταν Ιμίρμπεη (Μίρμπη στην καθομιλουμένη της περιοχής). Η ονομασία αυτή αποτελεί παραφθορά του ονόματος Ομέρ μπέη. Οι κατοικίες αυτές, εκτός από χώροι θρησκευτικής περισυλλογής, εξυπηρετούσαν και τις ανάγκες της πολιτικής αρχής. Λειτουργούσαν ως φυλάκια, κέντρα ανεφοδιασμού του στρατού, ξενώνες, κ.ά.. Ο Ομέρ μπέης, γιος του Τουραχάν μπέη, το 1424 κατέλαβε οριστικά τη Λαμία και έβαλε τις βάσεις για την ενσωμάτωσή της στην πρώιμη τότε οθωμανική αυτοκρατορία.
Ο Βελή μπαμπά (Velī-Baba) ήταν μουσουλμάνος μοναχός (δερβίσης) που προωθούσε τον εξισλαμισμό στις κατακτημένες περιοχές της Φθιώτιδας. Πιθανώς να πρόκειται για τον Βελιουλλάχ μπαμπά (Veli’ullah-Baba), ο οποίος έδρασε την ίδια εποχή και ίδρυσε τον μουσουλμανικό τεκέ της Μενδενίτσας. Είναι γνωστή η συμβολή των δερβίσηδων στην οθωμανική εξάπλωση. Ο προσδιορισμός του ως μπαμπά αποδεικνύει ότι κατείχε υψηλή ιερατική θέση (baba=πνευματικός οδηγός του τάγματος των μπεκτασήδων δερβίσηδων, όπως ο ηγούμενος των χριστιανικών μοναστηριών). Αντίστοιχη προσωπικότητα, αρκετές δεκαετίες νωρίτερα, ήταν ο Χασάν μπαμπά. Ο Χασάν μπαμπά μαζί με τον Εβρενός μπέη (εξισλαμισμένο Έλληνα από τη βυζαντινή οικογένεια των Ουρανών) κατέκτησαν τη Θεσσαλία (1386-1394). Ο Χασάν μπαμπά συνέβαλε αποφασιστικά στον εξισλαμισμό της. Ο τεκές του, ο οποίος χτίσθηκε το 1490 από τον Ομέρ μπέη, σώζεται σήμερα στην είσοδο των Τεμπών (για την παρουσία δερβίσηδων στη Θεσσαλία βλέπε το άρθρο: Γρηγόρης Στουρνάρας, Η παρουσία των Δερβίσηδων στη Θεσσαλία κατά την Οθωμανική περίοδο και η συμβολή τους στο μετασχηματισμό του αστικού και αγροτικού χώρου, Συλλογικός τόμος ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ, σελίδες 221-238).

 Συνοικίες των απίστων (Mahalle-i gebrān)
Οι 13 συνοικίες (Mahalle) των απίστων (gebrān), δηλαδή των χριστιανών της Λαμίας, αποτελούνταν από 457 οικογένειες (Hāne), 62 αγάμους (Mücerred) και 80 χήρες (Bīve). Ήταν οι εξής:
1. Bastiro-bodon/ Mastro-Todor (TD 367/96 & TD 431/630).
2. Benar-Masakalo/Sarımsaklu (TD 367/96): πρόκειται για τη σημερινή Ροδίτσα. Η τουρκική ονομασία (Sarımsaklu) κατά λέξη ερμηνεύεται τόπος όπου καλλιεργείται σκόρδο (Sarımsak=σκόρδο). Το όνομα Benar Masakalo πιθανότατα είναι του φεουδάρχη, κυρίου του οικισμού πριν την έλευση των Οθωμανών. Η συνοικία μαζί με τη Λαμία γνώρισε τη φραγκική κατάκτηση (Βαρωνία Ζητουνίου, Girton) και στη συνέχεια την Καταλανική (El Sito). Το όνομα Masakalo πιθανώς μεταφέρεται ως Μισόκαλος  στα ελληνικά στην κτητορική επιγραφή της Παναγίας Αρχοντικής του έτους 1762. Η επιγραφή αναφέρει ότι ο προηγούμενος ναός «….ΕΚ ΦΘΟΝΟΥΣ ΤΟΥ ΜΗΣΟΚΑΛΟΥ ΕΚΑΤΑΚΑΪ….». Δηλαδή, κατακάηκε εξαιτίας του φθόνου του Μησοκάλου. Ως μισόκαλος προσδιορίζεται στα εκκλησιαστικά κείμενα ο διάβολος. Αν και υπάρχει μεγάλη χρονολογική απόκλιση 239 ετών ανάμεσα στο TD 367 και στην επιγραφή, στην λαϊκή παράδοση θα μπορούσε να επιβιώσει το κάψιμο του ναού από τον καθολικό φεουδάρχη Benar Masakalo. Άλλωστε και το καθολικό της μονής Άνω Ξενιάς κάηκε το 1213 από τον καρδινάλιο Πελάγιο.
3. Çerni (TD 367/95).
4. Iskırat (TD 367/96): πιθανώς ήταν το χωριό Σαρκλάκι του Δήμου Λαμιέων. Καταργήθηκε το 1879.
5. Koba (TD 367/96): είναι το σημερινό χωριό Κόμμα.
6. Kondar-Yano (TD 367/96).
7. Koril, Kronal (TD 35/117 & TD 431/632): η συνοικία αναφέρεται και ως Mahalle-i Kurolı.
8. Makri (TD 367/95).
9. Maratino, Pratiko (TD 35/116, TD 367/96 & TD 431/631): η συνοικία αναφέρεται επίσης ως Mahalle Pratikos İstimad και Mahalle-i Pod-Pratiko.
10. Rodino, Vodino (TD 35/115, TD 367/96 & TD 431/633).
11. Salina (TD 367/96).
12. Tabakçıyān (TD 367/96): στη συνοικία αυτή κατοικούσαν οι βυρσοδέψες.
13. Yanoço (TD 367/95).
 

Χωριά (Karye, Mezra’a)

Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθενται κατά αλφαβητική σειρά 55 χωριά (Karye) της επαρχίας Λαμίας (İzdin nahiyesi). Στον αριθμό αυτό προστίθενται η πρωτεύουσα Λαμία και 2 εγκαταλελειμμένα χωριά, των οποίων οι εκτάσεις καλλιεργούνταν από καλλιεργητές γειτονικών χωριών και φορολογούνται (Mezraa).
Εκτός από τη στήλη με τα ονόματά τους, σε διπλανές στήλες παρατίθενται η παλιά και η σημερινή ονομασία, όσων ήταν δυνατόν να ταυτισθούν, καθώς και τα φορολογικά κατάστιχα που αναφέρουν το όνομα του χωριού. Οι Οθωμανοί γραφείς γνώριζαν την ελληνική γλώσσα. Χάριν ευφωνίας πρόσθεταν στην αρχή των ελληνικών λέξεων που άρχιζαν από δύο σύμφωνα το φωνήεν i, π.χ. İstiliç (Στυλίς). Πολλές φορές, το ίδιο φωνήεν παρενέβαλαν και ανάμεσα σε σύμφωνα, π.χ. İşkilitraki (Σκληθράκι).

Α/Α

Όνομα

Παλιά ονομασία

Σημερινή ονομασία

Φορολογικά κατάστιχα

1

Agnandı

Άγνάντη

καταργήθηκε το 1920

TD 367/99

2

Ahinoz

Αχινός

Αχινός

TD 367/98

3

Ahladi,

Kovanatos,

Ahlad,

Ahılavi

Αχλάδι

Αχλάδι

TD 35/725 
TD 431/649

4

Avlak

Αυλάκι

Αυλάκι

TD 367/99

5

Ayo Nikola

 

 

TD 367/99

6

Ayo Todor

Άγιοι Θεόδωροι

Άγιοι Θεόδωροι

TD 367/98

7

Ayo Yani

Άγιος Ιωάννης

Άγιος Ιωάννης

TD 35/309

TD 196/107
TD 420/110

8

Ayo-Yani-

Ayo-Stani

 

 

TD 35/302

TD 367/99
TD 420/110
TD 431/677

9

Çaniçe Gardik,

Küçük Gardik,
Niç-Gardik

Γαρδικάκι

Οίτη

TD 367/99

TD 420/116

10

Çeltükçü,

Çeltükciyan

 

 

TD 367/99

11

Çernovit,

Çerni-virit

Τσερνοβίτι

Παλαιοκερασιά

TD 196/110

TD 367/99
TD 420/111
TD 431/674

12

Damasta,

Vamasta

Δαμάστα

Δαμάστα

TD 35/308

TD 196/114 
TD 367/99

13

Dayiçe-obası

Νταϊτσιά

Αγριλιά

TD 367/97

14

Delfino

Δέφλινο

Δέλφινο

TD 367/98

15

Divri

Δίβρη

Δίβρη

TD 367/98

16

Drako İspilye,

Drako-selye

Δρακοσπηλιά

Θερμοπύλες

TD 196/106

TD 420/108 

TD 431/660

17

Dristala,

Dristela

Δρίστελλα

καταργήθηκε το 1879

TD 367/97

18

Françi

Φραντζή

Φραντζή

TD 367/97

19

Gardik

Γαρδίκι

Πελασγία

TD 367/98

20

Gavriyani

Γαύριανη

Γαβριανή

TD 35/123

TD 196/107

TD 431/663

21

İdbavuna,

İdvuna

Δύο Βουνά

Δύο Βουνά

TD 35/301

TD 196/112

22

İlvaniçe

Λαβανίτσα

 

TD 367/101

23

İrhiniç(?)

εγκαταλελειμμένο

 

TD 367/99

24

İstiliç

Στυλίδα

Στυλίδα

TD 367/97

25

İşkilitraki

Σκληθράκι

καταργήθηκε το 1908

TD 367/97

26

İskopedelye,

İskopolye

 

 

TD 367/99

TD 420/115

27

İzdin

Ζητούνι

Λαμία

TD 167/156

TD 367/54

TD 367/95

TD 367/97

TD 367/101

28

İzdin

Ζητούνι

Λαμία

TD 120/281

29

Kalamaki

παλιό Καλαμάκι

Καλαμάκι

TD 367/99

30

Kalamaki

εγκαταλελειμμένο

 

TD 367/99

31

Kara-Mustafālu

çeltük nehri

 

 

TD 367/96

32

Kara-Mustafālu

 

 

TD 367/99

33

Koko-İkila,

Koko İksilya

 

 

TD 196/109

TD 367/99

34

Komariç, Nihor

Κουμαρίτσι

Κουμαρίτσι

TD 367/99

35

Kombota

Κομποτάδες

Κομποτάδες

TD 35/100

TD 367/101

TD 431/983

36

Koronis

 

 

TD 367/99

37

Kosta Aleksi

Κωσταλέξη

Κωσταλέξη

TD 367/99

38

Köpekli

 

 

TD 367/101

39

Kukura,

Kurşunlu-kilise

 

 

TD 367/99

40

Lefterohor

Ελευθεροχώρι

Ελευθεροχώρι

TD 367/99

41

Limogardik,

Limo-gardik

Λιμογάρδι

Λιμογάρδι

TD 367/99

42

Litonos

 

 

TD 367/97

43

Longiçe,

Bunkiçe

Λογγίτσι

Λογγίτσι

TD 35/157

TD 420/18

44

Makri

Μάκρυσι

Μάκρη

TD 367/95

45

Makri Livadi

 

 

TD 367/99

46

Mibalos (?)

 

 

TD 367/98

47

Nerayida,

Lukova,

Trinida

Νεράϊδα

Νεράϊδα

TD 196/10

TD 367/97

48

Nikova

Νίκοβα

Άνυδρο

TD 367/97

49

Padelyani,

Pavel-Yani,

Valani

Παύλιανη

Παύλιανη

TD 35/292

TD 196/13

TD 367/97

TD 420/17

TD 431/650

50

Palyohor

Παληοχώρι

Παλαιοχώρι Δωριέων

TD 35/292

TD 196/13

TD 367/97

TD 420/17

51

Pileş

 

 

TD 367/97

52

Pralos,

Pratos

Μπράλλος

Μπράλος

TD 35/154

TD 367/97

TD 420/18

53

Prokovenik

Προκοβενίκος

Σκαμνός

TD 367/99

54

Sapona,

Salona

Σαπουνά

καταργήθηκε το 1879

TD 35/311

TD 367/101

TD 431/979

55

Timurhisar,

Kovalos,

Rahoviçe

Κουβέλα ή Κούβελος

Κουβέλα ή Κούβελος

TD 367/99

56

Vardat,

Ayo Paraskevi

Βαρδάτες

Βαρδάτες

TD 367/99

57

Vlakanda

 

 

TD 367/97

58

Zapandı

 

 

TD 367/99

 

Παρατηρήσεις:

-Agnandı: η Άγναντη υπήρξε χωριό του δήμου Κρεμαστής Λαρίσσης κοντά στην Πελασγία. Καταργήθηκε το 1920.
-Ahladi, Kovanatos, Ahlad, Ahılavi: το Αχλάδι εμφανίζεται και με το όνομα Kovanatos.
aniçe Gardik, Gardik, Niç-Gardik: Μικρό (Küçük) Γαρδίκι είναι το Γαρδικάκι (από το 1930 Οίτη) σε αντίθεση με την Πελαγία που ονομαζόταν Μεγάλο (Büyük) Γαρδίκι (ευχαριστούμε τον εκπαιδευτικό  κ.Γιώργο Σταυρόπουλο για την υπόδειξη).
-Çeltükçü, Çeltükciyan: στα ελληνικά ερμηνεύεται ως χωριό καλλιεργητών ρυζιού. Και τότε στις εκβολές του Σπερχειού καλλιεργούνταν ρύζι. Είναι γνωστό από τα φορολογικά κατάστιχα ότι υπήρχαν 2 ορυζώνες (Nehr-i çeltük). Οι καλλιεργητές διέμειναν σε δικό τους χωριό. Οι Τούρκοι ιστορικοί τους θεωρούν μουσουλμάνους.
-Çernovit, Çerni-virit: η Παλαιοκερασιά καταγράφεται και ως Çerni-virit.
-Damasta, Vamasta: η Δαμάστα καταγράφεται και ως Vamasta.
-Dayiçe-obası: η σημερινή Αγριλιά (έως το 1927 Νταϊτσιά). Το δεύτερο συνθετικό obası δηλώνει τον τίτλο του ιδιοκτήτη του χωριού. Όμπασης ήταν στρατιωτικός τίτλος Οθωμανού αξιωματούχου, ο Ενωμοτάρχης.
-Kalamaki: στο ίδιο φορολογικό κατάστιχο (TD 367/99) αναφέρεται δύο φορές το Καλαμάκι: ως χωριό (Karye) και ως καλλιεργήσιμη έκταση (Mezraa).
-Kara-Mustafālu, Kara-Mustafālu çeltük nehri: οι κάτοικοι του χωριού είναι καλλιεργητές ρυζιού (çeltük nehri) και σύμφωνα με τους Τούρκους ιστορικούς μουσουλμάνοι. Είναι η Μουσταφάμπεη (από το 1915 Ηράκλεια).
-Komariç, Nihor: το Κουμαρίτσι καταγράφεται και ως Νεχώρι.
-Köpekli: οι Τούρκοι ιστορικοί το αναφέρουν ως μουσουλμανικό. Ετυμολογείται από το Köpek=σκύλος και την κατάληξη –li που δηλώνει τόπο.
-Kukura, Kurşunlu-kilise: ετυμολογείται από το μεσαιωνικό λατινικό Cucurum=σωρός από πέτρες. Το Kurşunlu-kilise μεταφράζεται Μολυβδοσκέπαστη εκκλησία.
-Limogardik, Limo-gardik: το Λιμογάρδι. Το πρώτο συνθετικό (Limo) είναι το λατινικό Limes=όρια, σύνορα. Το δεύτερο συνθετικό (gardik) είναι το γνωστό μας Γαρδίκι. Το όνομα του χωριού ερμηνεύεται ως μικρή πόλη των συνόρων και μάλλον είχε σχέση με τη φραγκική Βαρωνία του Ζητουνίου ή τους Καταλανούς μισθοφόρους που διαδέχθηκαν τους Φράγκους στην περιοχή.
-Litonos: η λέξη Litono είναι η άλλη σημασία της λέξης Verbena, ονομασία του φυτού βέρβενα ή σταυροβότανο. Από αυτό πιθανώς προέρχεται η ονομασία του χωριού.
-Longiçe, Bunkiçe: το Λογγίτσι καταγράφεται και ως Bunkiçe.
-Nerayida, Lukova, Trinida: η Νεράιδα καταγράφεται και ως Lukova και Trinida. Χωριό Λούκοβο υπάρχει σήμερα στην Αλβανία και την Τσεχία. Trinida μεταφράζεται στα ελληνικά η Τριάδα.
-Padelyani, Pavel-Yani, Valani: η Παύλιανη καταγράφεται με τρία ονόματα.
-Pralos, Pratos: ο Μπράλος καταγράφεται και ως Pratos. Πόλη Prato υπάρχει στην Τοσκάνη. Στα ιταλικά Prato=λιβάδι.
-Sapona, Salona: είναι ο διαλυμένος οικισμός Σαπουνά στο όρος Όθρυς. Καταγράφεται και ως Salona. Δεν πρέπει να συγχέεται με την Άμφισσα, η οποία σε όλα τα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα καταγράφεται ως Salina.
-Timurhisar, Kovalos, Rahoviçe: από τους Τούρκους ιστορικούς τοποθετείται εκεί όπου βρίσκεται η σημερινή Κουβέλα, δίπλα στην εκβολή του ποταμού Βελλά (Χάρτης). Ετυμολογείται από το σλαβικό kubeł=κυψέλη μελισσών. Από προσεκτικότερη όμως μελέτη η θέση του προσδιορίζεται στην περιοχή της σημερινής Παύλιανης. Το όνομα Rahoviçe (Ραχωβίτσα) υποδηλώνει οικισμό σε ορεινό έδαφος. Είναι το φυσικό οχυρό Κούβελος, το οποίο τη φραγκοκρατία ονομαζόταν Σιδηρόκαστρο και έλεγχε το φαράγγι του Ασωπού ποταμού. Η θέση του προσδιορίσθηκε το 1932 σε άρθρο και δύο φωτογραφίες του βυζαντινολόγου Γεωργίου Κόλια (1906-1973) από την Καλοσκοπή [περισσότερα βλέπε: Γ.Κόλιας, Σιδερόκαστρον, ΕΕΒΣ Ι΄ (1933), σελίδες 72-82]. Επίσης και σε χάρτη της Κεντρικής Ελλάδας σε άρθρο του Antoine Bon [βλέπε: A.Bon, Forteresses médiévales de la Grèce centrale, BCH 61 (1937), p.p.136-208]. Οι Οθωμανοί μετέφρασαν το Σιδηρόκαστρο στα οθωμανικά τουρκικά σε Timurhisar, στα μεταγενέστερα τουρκικά μεταβλήθηκε σε Demirhisar (Timur=Demir=σίδηρος).
-Vardat, Ayo Paraskevi: οι Βαρδάτες καταγράφονται και ως Αγία Παρασκευή.
-Zapandı: ετυμολογείται από το σλαβικό Zapad=δύση, ηλιοβασίλεμα ή σκοτεινός τόπος. Ο οικισμός βρισκόταν κοντά στο σημερινό Καλαμάκι.

Τα ονόματα ορισμένων χωριών υποδηλώνουν την φραγκική και καταλανική κατοχή της περιοχής, η οποία προηγήθηκε της οθωμανικής. Διατηρήθηκαν στις απογραφές, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν έναν αιώνα περίπου μετά την οθωμανική κατάκτηση.

Τα χωριά Άγιοι Θεόδωροι, Άγιος Ιωάννης και Γαβριανή ανήκουν σήμερα στο νομό Μαγνησίας.
 
 

ΜΕΝΔΕΝΙΤΣΑ

Η Μενδενίτσα καταλήφθηκε από τον Ομέρ μπέη στις 20 Ιουνίου 1414, επί σουλτάνου Μωάμεθ Α΄ (1389-1421). Η κατάληψη από τους Οθωμανούς σήμανε το τέλος της Μαρκιωνίας της. Ήταν πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας (Modoniçe nahiyesi).

Στο Κάστρο της Μενδενίτσας είχαν την έδρα τους ο Φρούραρχος, ένας οικονομικός διαχειριστής, ένας Ιμάμης και φρουρά αποτελούμενη από 10 γενιτσάρους. Για τη συντήρησή τους φορολογούνταν 2 χωριά, τα οποία αποτελούνταν από 91 οικογένειες (Hāne), 14 αγάμους (Mücerred) και 1 χήρa (Bīve).
Στο οθωμανικό φορολογικό κατάστιχο TD 367 καταγράφονται 1 κοινότητα (Cemā‘at) μουσουλμάνων και 5 συνοικίες (Mahalle) απίστων (gebrān), δηλαδή χριστιανών. Αναφέρεται επίσης η ύπαρξη ομάδας πληθυσμού Kıbtiyan (çingeneler=τσιγγάνοι) (TD 120/282).
Η επαρχία Μενδενίτσας διέθετε μία προβλήτα ή σκάλα (İskelesi) στη Σκάρφεια (TD 367/96).
 

Κοινότητα μουσουλμάνων (Cemā‘at -i müslim)

Στο TD 367 αναφέρεται η ύπαρξη μίας κοινότητας (Cemā‘at) μουσουλμάνων. Ανατολικά της πόλης, είχε ιδρυθεί μοναστήρι (τεκές) των μπεκτασήδων δερβίσηδων από τον δερβίση Βελιουλλάχ μπαμπά (Veli’ullah-Baba), ο οποίος είχε εργασθεί για τον εξισλαμισμό των χριστιανών κατοίκων της περιοχής. Ο τάφος του σωζόταν στον τεκέ και τον περιγράφει ο Εβλιγιά Τσελεμπί (Evliya Çelebi) το 1668 (βλέπε: Βαρβούνης Μανώλης, Ο τάφος του Βελιουλλάχ στη Μενδενίτσα, Λαμία 1993, Φθιωτικά Χρονικά 13, σελίδες 18-29). Ο τεκές καταστράφηκε από τον Γιάννη Δυοβουνιώτη στις 13 Απριλίου 1821 παρά τη συμφωνία και τη συμπάθεια του ηγουμένου του τεκέ προς τους επαναστάτες.
 

Συνοικίες των απίστων (Mahalle-i gebrān)

Οι 5 συνοικίες (Mahalle) των απίστων (gebrān), της Μενδενίτσας ήταν οι εξής:
1. Ayo Nikola (TD 367/100).
2. Kalastra (TD 367/100).
3. Mesar İlye (TD 367/100).
4. Porta (TD 367/100).
5. Poryoz (TD 367/100).
 

Χωριά (Karye, Mezra’a)

Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθενται κατά αλφαβητική σειρά 44 χωριά (Karye) της επαρχίας Μενδενίτσας (Modoniçe nahiyesi). Στον αριθμό αυτό προστίθενται η πρωτεύουσα Μενδενίτσα και ένα εγκαταλελειμμένο χωριό, του οποίου η έκταση καλλιεργείται από καλλιεργητές γειτονικών χωριών και φορολογείται (Mezraa).
Εκτός από τη στήλη με τα ονόματά τους, σε διπλανές στήλες παρατίθενται η παλιά και η σημερινή ονομασία, όσων ήταν δυνατόν να ταυτισθούν, καθώς και τα φορολογικά κατάστιχα που αναφέρουν το όνομα του χωριού.

Α/Α

Όνομα

Παλιά ονομασία

Σημερινή ονομασία

Φορολογικά κατάστιχα

1

Agnandı

Άγναντη

Άγναντη

TD 367/100

2

Agoryani

Αγόριανη

Επτάλοφος

TD 196/23

3

Anderoz

Άντερας

Σκάρφεια

TD 367/97

4

Ayo Dimitri

 

 

TD 367/100

5

Ayo Yani

 

 

TD 367/98

6

Bodino

 

 

TD 196/11

7

Buzanoz,

Orniç

Αρνίτσα

καταργήθηκε το 1879

TD 367/100

8

Dadi

Δαδί

Αμφίκλεια

TD 367/100

9

Dimitraki

Δημητράκι

 

TD 367/100

10

Dirniçe

Δερνίτσα

Τιθρώνιο

TD 431/991

11

Dorapoli

 

 

TD 367/98

12

Doşkohor,

Kaloyanat

 

 

TD 367/10

13

Fenar

 

 

TD 367/97

14

Golonişe

Γλούνιτσα

Δρυμαία

TD 367/101

15

Hondro Nikola

Χονδρονικόλας

-

TD 196/11

16

Igligatos

 

 

TD 367/98

17

Iskotinani

 

Σκοτείνιανη

TD 367/100

18

İksiropigadi

 

Ξηροπήγαδο(?)

TD 367/100

19

İkşiliki

Ξυλικοί

Ξυλικοί

TD 367/101

20

İnoviçe

 

 

TD 367/100

21

İskilihor

 

 

TD 367/100

22

İspilye

 

 

TD 367/100

23

İvlayanos (?),

Lapatos

Λιαπάτα

Άγιος Χαράλαμπος

TD 367/102

24

İvrasta,

Kornarilitokasrı (?)

 

 

TD 367/101

25

Kalonat,

Ayo Yorgi

 

 

TD 367/97

26

Karya

Καρυά

Καρυά

TD 367/98

27

Kasrıpirgo

 

 

TD 367/97

28

Kirasye

 

 

TD 367/101

29

Kriyonero, Kriyoznero

εγκαταλελειμμένο

 

TD 431/741

30

Kumanato

Κόμνηνα

Κόμνινα

TD 367/100

31

Livadar,

Pahomi

 

 

TD 35/74

32

Markel

 

 

TD 367/98

33

Martin

 

 

TD 367/101

34

Mavrikatos

Μαυρουκάταις

καταργήθηκε το 1845

TD 420/123

35

Megalo Kiri

 

 

TD 196/27

36

Mıkraki

 

 

TD 367/101

37

Mirçot

 

 

TD 367/97

38

Modoniçe

 

 

TD 196/22

TD 367/98

TD 367/100

TD 367/102

TD 431/705

39

Mot

Μόδι

Μόδι

TD 367/100

40

Mujika

 

 

TD 367/98

41

Parapirgo,

Golyarimopirgo

 

 

TD 367/100

42

Petri Bardi

 

 

TD 367/100

43

Regin

Ρεγγίνι

Ρεγγίνι

TD 367/102

44

Tahtalı

Ταχταλί

καταργήθηκε το 1940

TD 367/100

45

Vircanos

 

 

TD 367/100

46

Vovidiçe

 

 

TD 367/97

 

Παρατηρήσεις:

-Megalo Kiri: το χωριό και κατ’ επέκταση η κοιλάδα μεταξύ Κηφισού και Αγόριανης από τη θέση Κομοπύλη έως τη Γραβιά ανήκε στον Όθωνα ντε Λα Ρός, επικεφαλής του Δουκάτου των Αθηνών, ο οποίος αποκαλούνταν από τους κατοίκους της περιοχής Μεγάλος Κύρης.
-Vircanos: Είναι η πολυπληθής κωμόπολη Βέρτζανος ή Μέρτζανος ή Μέρτζηνος που αναφέρει το 1668 ο Εβλιγιά Τσελεμπή. Ο Χρήστος Ενεισλίδης καταγράφει το τοπωνύμιο Μερτζανά ή Μπερτζανά κοντά στο Δαδί. Μαζί με τον οικισμό υπήρξε και τζαμί. Κατά τον Χρήστο Ενισλείδη, πιθανώς η κωμόπολη ιδρύθηκε από την οικογένεια Μουρτζίνων ή Μουργκίνων, απογόνων των Παλαιολόγων, μέλη της οποίας υπήρχαν στο Δαδί έως το 1940. Η κωμόπολη εγκαταλείφθηκε ή καταστράφηκε πριν την επανάσταση του 1821 (βλέπε: Άγνωστες Σουβαλιώτικες ιστορίες. Ο οντάς του Αγά).

Υ.Γ.: Ευχαριστούμε θερμά:
-τον καθηγητή κ.Νικόλαο Παπαοικονόμου για τη συμβολή του στην ερμηνεία των παλαιοοθωμανικών όρων.
-τον εκπαιδευτικό κ.Γιώργο Σταυρόπουλο για τις επισημάνσεις και την συνεργασία .

 

ΕΙΚΟΝΕΣ

 

α

 


β

 

γ

 

δ

 

ε

Εικ.1αβγδε Σελίδες του φορολογικού καταστίχου TD 367 με πληροφορίες για τον Καζά Ζητουνίου και τις επαρχίες Λαμίας και Μενδενίτσας. (ΠηγήBaşbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü / Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı / Defter-i Hâkânî Dizisi: XI, 370 numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Rum-ili defteri ile. 101, 114 ve 390 numaralı (920-937 / 1514-1530), II. Karlı-ili, Agrıboz, Mora, Rodos ve Tırhala Livâları. Tipkibasim, Ankara 2007).

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü / Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı / Osmanlı Yer Adları: I, Rumeli Eyaleti (1514-1550), Ankara 2013.

Μετάφραση: Γενική Διεύθυνση Κρατικών Αρχείων της Πρωθυπουργίας / Τμήμα Οθωμανικών Αρχείων / Οθωμανικά τοπωνύμια, Εγιαλέτι της Ρούμελης (1514-1550), Άγκυρα 2013.

2α. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü / Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı / Defter-i Hâkânî Dizisi: XI, 370 numarali Muhâsebe-I Vilâyet-I Rum-ili defter ile. 101, 114 ve 390 numarali (920-937/1514-1530), I. Karli-ili, Agriboz, Mora, Rodos ve Tirhala Livâlari., Dizin, Ankara 2007.

Μετάφραση: Γενική Διεύθυνση Κρατικών Αρχείων της Πρωθυπουργίας / Τμήμα Οθωμανικών Αρχείων / Βιβλίο Καταγραφής, Σειρά ΧΙ, Αριθμός 370 του βιβλίου λογιστικής του βιλαετίου των Ρωμιών. Αριθμοί 101, 114 και 390, Ι. Κάρλελι (Αιτωλοακαρνανία), Ευρίπου, Μωριά, Ρόδου και λιβάς Τρικάλων. Ευρετήριο, Άγκυρα 2007.

2β. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü / Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı / Defter-i Hâkânî Dizisi: XI, 370 numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Rum-ili defteri ile. 101, 114 ve 390 numaralı (920-937 / 1514-1530), II. Karlı-ili, Agrıboz, Mora, Rodos ve Tırhala Livâları. Tipkibasim, Ankara 2007.

Μετάφραση: Γενική Διεύθυνση Κρατικών Αρχείων της Πρωθυπουργίας / Τμήμα Οθωμανικών Αρχείων / Βιβλίο του Χακάν, Σειρά ΧΙ, Αριθμός 370 του βιβλίου λογιστικής του βιλαετίου της Ρούμελης. Αριθμοί 101, 114 και 390, IΙ. Κάρλελι (Αιτωλοακαρνανία), Εύριπος (Χαλκίδα), Μωριάς, Ρόδος και λιβάς Τρικάλων. Πανομοιότυπα, Άγκυρα 2007.

3. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü / Yayin 26, Osmanli Yer Adlari (Alfabetik Sirayla), Ankara 2017.

Μετάφραση: Γενική Διεύθυνση Κρατικών Αρχείων της Πρωθυπουργίας / Έκδοση 26, Οθωμανικά τοπωνύμια (αλφαβητική σειρά), Άγκυρα 2017.

4. Ευαγγελία Μπαλτά, Η περιοχή της Αταλάντης και Μουδουνίτσας στους πρώιμους οθωμανικούς χρόνους (15ος-16ος αι.). Πρακτικά Συνεδρίου ΛΟΚΡΙΔΑ Ιστορία και Πολιτισμός, Κτήμα Χατζημιχάλη 2002, σελίδες 139-165.

5. Γιώργος Τόλιος, Πολίχνες στον αρχαίο δρόμο. Στοιχεία για τη Λοκρίδα κατά τους νεότερους χρόνους. Πρακτικά Συνεδρίου ΛΟΚΡΙΔΑ Ιστορία και Πολιτισμός, Κτήμα Χατζημιχάλη 2002, σελίδες 173-190.

 

 

 

 

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου