Εικ.1. Η πρόσοψη του Πανεπιστημίου Αθηνών σε σχέδιο του Κρίστιαν Χάνσεν το
1842 (πηγή: ΕΚΠΑ 1837-2017. 180 χρόνια Ιστορίας και Προσφοράς, Αθήνα 2018, σελίδα 36).
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών (από το 1932 Εθνικό και
Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών) εγκαινιάσθηκε στις 3 Μαΐου 1837. Κατά την
ίδρυσή του ονομάσθηκε «Οθώνειον Πανεπιστήμιον». Στεγάσθηκε προσωρινά στην οικία
Κλεάνθη και Σάουμπερτ, ενώ είχαν αρχίσει εργασίες για την κατασκευή του
Κεντρικού Κτηρίου.
Τον Ιανουάριο του 1839, ο πρύτανης Γεώργιος Αλεξ. Ράλλης συγκρότησε επιτροπή με σκοπό τη συγκέντρωση χρηματικών δωρεών για
την έναρξη οικοδομικών εργασιών προς κατασκευή του κτιρίου του. Μέλη της
επιτροπής υπήρξαν οι Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Γεώργιος Κουντουριώτης και Νεόφυτος
Βάμβας.
Στις 2 Ιουλίου 1839, ο Όθωνας σε επίσημη τελετή έθεσε
τον θεμέλιο λίθο και οι εργασίες άρχισαν. Το κτίριο είχε σχεδιάσει ο Χανς Κρίστιαν Χάνσεν (Εικ.1). Το Δεκέμβριο
του 1840 είχε ολοκληρωθεί μία πτέρυγα. Το Νοέμβριο του 1841 άρχισαν τα πρώτα
μαθήματα στο Κεντρικό κτήριο, χωρίς όμως να έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες. Η
κατασκευή της κύριας πτέρυγας (Προπύλαια) ολοκληρώθηκε το 1843, υπό την
επίβλεψη του αρχιτέκτονα Εδουάρδου Σάουμπερτ. Η κατασκευή του κτιρίου ολοκληρώθηκε το 1851.
Στον έρανο που πραγματοποιήθηκε για τη συγκέντρωση
χρημάτων συμμετείχε και η περιοχή της Φθιώτιδας. Στο φύλλο 88/13-08-1839 της
αθηναϊκής εφημερίδας ΑΙΩΝ δημοσιεύθηκε ανταπόκριση με τίτλο «Απόσπασμα ιδιαιτέρας αλληλογραφίας Λαμίας» και ημερομηνία 3 Αυγούστου 1839. Η ανταπόκριση
αναφέρεται στη συμμετοχή των κατοίκων της Λαμίας και της ευρύτερης περιοχής στον
έρανο.
Ειδικότερα, όπως αναφέρεται, ο διοικητής Φθιώτιδος Παναγιώτης Λιδωρίκης (1800-1861) δημοσίευσε εγκυκλίους, μέσα από τις οποίες αποδείκνυε
τα οφέλη από την ίδρυση του Πανεπιστημίου και προέτρεπε τις δημοτικές αρχές και
τους δημότες της περιοχής να συνεισφέρουν με τις συνδρομές τους.
Παράλληλα οι Κυριακός Τασσίκας, Δημήτριος
Σκουμπουρδής, οικογένεια Τσάλλη, Αναγνώστης Ζητουνιάτης και το δημοτικό
συμβούλιο της Λαμίας συμμετείχαν στον έρανο.
Ο Δήμος Λαμιέων, παρ’ όλη την ανέχεια του δημοτικού
ταμείου, λόγω των εξόδων που προέκυπταν καθημερινά από την παραμεθόρια θέσης
της πόλης, συγκέντρωσε 300 δραχμές. Ο κατάλογος των συνδρομών μέσα στην πόλη
της Λαμίας έφθασε στο ποσό των 150 δραχμών. Οι πλουσιότεροι κάτοικοι της ευρύτερης
περιοχής προσέφεραν από 100 έως 500 δραχμές ενώ οι οικονομικά ασθενέστεροι από
20 δραχμές.
Από την ανταπόκριση της εφημερίδας αντλείται η πληροφορία,
ότι το 1839 σε ορισμένες περιοχές της Φθιώτιδας πραγματοποιούνταν έργα κοινής
ωφελείας:
-στο δήμο Δρυόπων αποπερατώθηκε λιθόκτιστο δημοτικό
σχολείο. Ο δήμος Δρυόπων είχε έδρα τις Κομποτάδες και το 1841 συνενώθηκε με τους
δήμους Οιτών (Ροδοντίων) και Οιτών (Τραχίνος) σχηματίζοντας το δήμο Ηρακλειωτών
(βλέπε: Ιστορική εξέλιξη του νομού Φθιώτιδας. Μέρος Β΄: Η Επαρχία Φθιώτιδος).
-στο δήμο Φαλάρων οικοδομούνταν δημοτικό σχολείο
χωρητικότητας 150 μαθητών.
-στο δήμο Υπάτης πλησίαζε προς το τέλος η οικοδόμηση
δημοτικού και ελληνικού(σχολαρχείου) σχολείου.
Αναλυτικότερα, γράφει η εφημερίδα ΑΓΩΝ:
«Απόσπασμα
ιδιαιτέρας αλληλογραφίας Λαμίας.
Βλέπων καθ’
ημέραν από τάς Εφημερίδας, ότι γίνονται πανταχού συνδρομαί διά την ανέγερσιν
του Πανεπιστημίου εις διάφορα μέρη του Κράτους, με πολύν ζήλον και ικανήν
άμιλλαν, υποθέτεις ίσως, ότι εις μόνην την Διοίκησιν της Φθιώτιδος ούτε
φιλομάθεια ούτε φιλοκαλία καμμία υπάρχει, αγνοών τι έγεινεν εισέτι ενθάδε περί
του αντικειμένου τούτου. Πιστεύεις βέβαια, ότι λαός άγροικος εισέτι οι κάτοικοι
της Φθιώτιδος, δεν έστρεψε μηδαμώς την προσοχήν του εις την παιδείαν, και δεν
εγνώρισεν εισέτι την μεγάλην ανάγκην του να επανακάμψουν τα φώτα εις την πρώτην
εστία των. Διά να σε εξετάσω λοιπόν, φίλε μου! από τυχούσαν τοιαύτην απάτην,
ενόμισα καλόν να σε ειδοποιήσω εν συνόψει, ότι υπάρχει όλως διόλου το εναντίον.
Μόλις έφθασεν ενθάδε επίσημος είδησις του ότι εις την Ελλάδα ανεγείρεται κατά
Β(ασιλικήν) έγκρισιν Πανεπιστήμιον, διά να σπουδάζωσιν οι Ελληνόπαιδες εν γένει,
όσοι, διά να διδαχθώσιν άλλοτε, ήσαν ηναγκασμένοι να καταφεύγωσι με μεγάλας και
διαφόρους δυσκολίας εις ξένα Κράτη. και αμέσως αλλεπάλληλοι εγκύκλιοι του Διοικητού
Κυρίου Π. Λοιδωρίκη ανέπτυξαν εις τους Δημότας και τάς Δημοτικάς Αρχάς τα εκ
του ευεργετικού τούτου έργου της Α(υτού)
Μ(εγαλειότητος) οφέλη. Αι νουθεσίαι
και παραινέσεις αύται του Κυρίου Διοικητού εύρον την μεγαλητέραν υποδοχήν προς
άπαντας, και μέχρι σήμερον ανέβη ο κατάλογος των συνδρομών μόνον εντός της
πόλεως Λαμίας εις 150 περίπου Δραχμάς.
Ο Δήμος των
Λαμιαίων μ’ όλην την ανέχειαν του Δημοτ(ικού) Ταμείου, μ’ όλα τά έκτακτα έξοδα, τα οποία
ως εκ της θέσεώς του, κειμένου εις τα μεθόρια, έχει καθ’ ημέραν, συνέδραμε 300
Δραχμάς· μικροτέρα δε συνδρομή από τους κατοίκους της ενδεεστέρας τάξεως δεν
είναι των 20 Δραχμών, εν ώ οι προκριτώτεροι του τόπου προσέφερον από 100 μέχρι
500.
Πότε δε
γίνονται τοιαύται συνδρομαί; ότε εις τον Δήμον των Δρυόπων ετελείωσε πρό τινων
ημερών έν λιθόκτιστον Δημοτικ(όν) Σχολείον, εις τον Δήμον των Φαλάρων
οικοδομείται έν έτερον 150 μαθητών χωρητικότητος, και εις τον Δήμον της Υπάτης
πλησιάζει εις το τέλος έν έτερον Δημοτικόν, επί του οποίου ανεγείρεται και
Ελληνικόν· ότε τέλος πάντων έγεινεν η σχεδιαγράφησις της φερούσης από την πόλιν
της Υπάτης εις τα θερμά ύδατα οδού, και επεκυρώθησαν παρά της Διοικήσεως
πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Λαμίας και Φαλάρων, διά να γένη με τον αυτόν
τρόπον άλλη μία αμαξωτή οδός από την πόλιν της Λαμίας μέχρι του παραλίου
Στηλίδος· απόστασις ωρών τεσσάρων.
Μάθε και
πείσου λοιπόν, φίλε μου! ότι οι κάτοικοι της Φθιώτιδος είναι φιλόμουσοι και
φιλόκαλοι αρκετά, και δεν ανέχονται να μείνωσι τελευταίοι εις την πρόοδον του
πολιτισμού των λοιπών μερών της Ελλάδος, μ’ όλα όσα απαντώσι προσκόμματα ως
κάτοικοι των μεθορίων. Δεν αφίνω όμως τάς πληροφορίας μου ταύτας, εάν δεν
προσθέσω εισέτι επί τέλους, ότι χρεωστούμεν επίσης πολύ διά την κατόρθωσιν των
ειρημένων ου μόνον εις τάς προσπαθείας του Διοικητού μας, αλλά και εις τους
Κυρίους Τασήκαν, Δ.Σκουμπουρδήν, Τζαλαίους, Α.Ζητουνιάτην και το Δημοτικόν
συμβούλιον Λαμίας.
Εν Λαμία, την
2 Αυγούστου 1839.»
ΠΗΓΗ
Εφημερίδα ΑΙΩΝ, φύλλο 88/13-08-1839, σελίδα 4.
