ΟΘΡΥΣ

ΟΘΡΥΣ
Το ιστολόγιο αυτό δημιουργήθηκε με σκοπό την προβολή της τοπικής ιστορίας της Φθιώτιδας. Παρουσιάζονται ιστορικά γεγονότα λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό. Παρατίθενται μαρτυρίες ανθρώπων, οι οποίοι συμμετείχαν και βίωσαν γεγονότα του 19ου και 20ου αιώνα. Προτιμάται ο επώνυμος σχολιασμός των αναρτήσεων. Στις αναδημοσιεύσεις παρακαλούμε για την αναφορά της πηγής προέλευσης. © Σωτήριος Γ. Αλεξόπουλος.

Σάββατο, 13 Μαρτίου 2021

Πόλεις και οικισμοί της Φθιώτιδας μέσα από τα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα των ετών 1514-1550. Μέρος Δ΄: Λοκρίδα

Ο κύκλος των αναρτήσεων «Πόλεις και οικισμοί της Φθιώτιδας μέσα από τα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα των ετών 1514-1550» ολοκληρώνεται με τη Λοκρίδα. Την εποχή αυτή η επαρχία Μενδενίτσας (Modoniçe nahiyesi), ανήκε στον καζά Ζητουνίου (İzdin kazası). Γι αυτό και η έρευνα για την περιοχή της Μενδενίτσας και τα χωριά της δημοσιεύθηκε στην ανάρτηση «Πόλεις και οικισμοί της Φθιώτιδας μέσα από τα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα των ετών 1514-1550. Μέρος Α΄: Καζάς Ζητουνίου (İzdin kazası)».
Από το υπόλοιπο τμήμα της Λοκρίδας, η Αταλάντη και τα χωριά της ανήκε στον καζά της Λειβαδιάς (Livadiye kazası) ενώ οι σημερινές περιοχές του Μαρτίνου, της Λάρυμνας και της Μαλεσίνας ανήκαν στον καζά της Θήβας (İstifa kazası) (Χάρτης).
Την ιστορία της Λοκρίδας της εποχής αυτής καλύπτουν αναλυτικά τα δύο άρθρα της Ευαγγελίας Μπαλτά και του Γιώργου Τόλιου:
 
Χάρτης. Μέρος του λιβά του Ευρίπου το 1530 με την πρωτεύουσά του Χαλκίδα (Agriboz). Η Λειβαδιά (Livadiye) και η Θήβα (İstifa) είναι πρωτεύουσες των Καζάδων Λειβαδιάς (Livadiye kazası) και Θήβας (İstifa kazası).
 
ΑΤΑΛΑΝΤΗ
Η Αταλάντη το 1530 καταγράφεται στο TD 367/88 ως πόλη της επαρχίας και καζά Λειβαδιάς, περιφέρειας Ευρίπου. Είναι χάσι του Σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς (Hāsshā-i Hümāyūn). Στο ίδιο φορολογικό κατάστιχο καταγράφεται και η Σκάλα Αταλάντης (Talanda iskelesi).
Στο TD 367/87 καταγράφονται οι εξής 6 συνοικίες (Mahalle) απίστων (gebrān), δηλαδή χριστιανών:
-Ayo Dimitri: αταύτιστη.
-Ayo Paraskevi: αταύτιστη.
-Ayo Todor: μάλλον έχει σχέση με το σημερινό ναό των Αγίων Θεοδώρων Αταλάντης.
-Kastiroho: αταύτιστη.
-Piyo Luka: αταύτιστη.
-Taksarhi: η συνοικία προσδιορίζεται στην περιοχή του σημερινού ναού Σύναξης των Ασωμάτων, γνωστού στους κατοίκους και ως «Αη-Ταξιάρχης».
Στο TD 120/284 καταγράφονται ως διαφορετική ομάδα πληθυσμού οι Kıbtiyan (çingeneler=τσιγγάνοι).
Στο TD 367/94 καταγράφεται το τζαμί του Balaban Zaim.
  
Χωριά (Karye)
Στους δύο πίνακες που ακολουθούν αναφέρονται τα χωριά της Λοκρίδας που καταχωρήθηκαν στα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα, πλην αυτών της περιοχής Μενδενίτσας. Τα περισσότερα ανήκουν στον καζά της Λειβαδιάς και τα υπόλοιπα στον καζά της Θήβας.
Ορισμένα εξ αυτών αναφέρονται και από τον Πουκεβίλ στο «Cadastre du Vaivodilik de Talante (Κτηματολόγιο του βοεβοδιλικίου της Αταλάντης)» και στο «Cadastre du Vaivodilik de Lebadèe ou Livadie (Κτηματολόγιο του βοεβοδιλικίου της Λεβαδιάς ή Λειβαδιάς)».
1. Χωριά που ανήκουν στον καζά Λειβαδιάς (Livadiye kazası):
Α/Α
Όνομα
Παλιά ονομασία
Σημερινή ονομασία
Φορολογικά κατάστιχα
1
Golemi
Γολέμι
Γολέμι
TD 367/90
2
Jeli
Ζέλι
Ζέλι
TD 367/88
3
Manasi
Μάνεσι
Λευκοχώρι
TD 367/91
4
Veliçe
Βελίτσα
Τιθορέα
TD 367/88
5

Aya Marine,
Ayo-Marine

Αγία Μαρίνα
Αγία Μαρίνα
TD 196/86
TD 367/91
6

Eksarho,
Andron

Έξαρχος
Έξαρχος

TD 35/250
TD 367/88

7

Dorize,
Ayo Andreya

Δόριζα
καταργήθηκε το 1873
TD 367/91
8
Bogdan
Μπόγδανο
καταργήθηκε το 1845
TD 367/87
9
Kalamaki
Καλαμάκι
καταργήθηκε το 1845
TD 367/91
10
Kolaka
Κολάκα
Κυρτώνη
TD 367/87
11
Gardaniça
Γαρδενίτσα
 
TD 367/87
12
Longoz
Λογγός
Λογγός
TD 367/88
13
Livanat,
Livan
Λιβανάτες
Λιβανάτες
TD 367/88





















Παρατηρήσεις:
-Golemi: το Γολέμι. Ο Πουκεβίλ το αναφέρει ως Golemi με 10 οικογένειες.
-Jeli: το Ζέλι. Ο Πουκεβίλ το αναφέρει ως Zoli με 40 οικογένειες.
-Manasi: το Μάνεσι (από το 1928 Λευκοχώρι). Ο Πουκεβίλ το αναφέρει ως Mannasi με 40 οικογένειες (σελίδα 168) και ως Manèsi με 30 οικογένειες (σελίδα 104).
-Veliçe: η Βελίτσα (από το 1926 Τιθορέα). Ο Πουκεβίλ την αναφέρει ως Velytza με 250 οικογένειες.
-Ayo-Marine, Aya Marine: η Αγία Μαρίνα. Ο Πουκεβίλ την αναφέρει ως Agia-Marina με 40 οικογένειες.
-Eksarho, Andron: ο Έξαρχος. Καταγράφεται και ως Andron. Ο Πουκεβίλ τον αναφέρει ως Exarchos με 20 οικογένειες.
-Dorize, Ayo Andreya: η Δόριζα Ελάτειας. Καταγράφεται και ως Ayo Andreya. Ο οικισμός καταργήθηκε το 1873. Για τη Δόριζα Ελάτειας βλέπε: Παναγιώτη Δημάκη, Ειδήσεις από το χωριό Δόριζα *Ελάτειας.
-Bogdan: το Μπόγδανο Αταλάντης. Καταργήθηκε το 1845. Ο Πουκεβίλ το αναφέρει ως Pougdano ou Bogdana με 7 οικογένειες.
-Kalamaki: το Καλαμάκι Δαφνησίων. Καταργήθηκε το 1845. Ο Πουκεβίλ το αναφέρει ως Calamaki με 4 οικογένειες.
-Kolaka: η Κολάκα (από το 1987 Κυρτώνη).
-Gardaniça: η Γαρδενίτσα. Σήμερα τοπωνύμιο στο Καλαπόδι Λοκρίδας. Είναι ο τόπος καταγωγής του Οσίου Δαβίδ Ευβοίας, ο οποίος γεννήθηκε περίπου αυτή την εποχή.
-Livanat, Livan: οι Λιβανάτες. Ο Πουκεβίλ τις αναφέρει ως Livanatès με 30 οικογένειες.
-Longoz: ο Λογγός. Ο Πουκεβίλ τον αναφέρει ως Longos με 10 οικογένειες.
2. Χωριά που ανήκουν στον καζά Θήβας (İstifa kazası)
Α/Α
Όνομα
Παλιά ονομασία
Σημερινή ονομασία
Φορολογικά κατάστιχα
Malişine
Μαλεσίνα
Μαλεσίνα
TD 367/85
Martin Mujak,
Menkola Mujaki
Μαρτίνο
Μαρτίνο
TD 35/223
TD 196/7
TD 367/82
TD 431/312
 3
Proskine
Προσκυνά
Προσκυνά
TD 367/84






Παρατηρήσεις:
-Malişine: η Μαλεσίνα.
-Martin Mujak, Menkola Mujaki: το Μαρτίνο. Τα δύο ονόματα αντιστοιχούν σε δύο οικισμούς και δύο οικιστές, τον Μαρτίνο και το Νικόλα Μουζάκι. Ο Νικόλα ίδρυσε επίσης τα Βάγια (Vaya, TD 420/22) και τη Λαλόκα (Laluka, TD 367/84) Θηβών.
-Proskine: το Προσκυνά.
 
ΕΙΚΟΝΕΣ
 
α
β
γ
δ
ε
Εικ. 1αβγδ. Σελίδες του φορολογικού κατάστιχου TD 367 με πληροφορίες για τα χωριά της Αταλάντης, της Μαλεσίνας, του Μαρτίνου και του Προσκυνά.
 
 
ΠΗΓΕΣ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü / Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı / Osmanlı Yer Adları: I, Rumeli Eyaleti (1514-1550), Ankara 2013.
Μετάφραση: Γενική Διεύθυνση Κρατικών Αρχείων του Πρωθυπουργού / Τμήμα Οθωμανικών Αρχείων / Οθωμανικά τοπωνύμια, Εγιαλέτι της Ρούμελης (1514-1550), Άγκυρα 2013.
2α. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü / Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı / Defter-i Hâkânî Dizisi: XI, 370 numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Rum-ili defteri ile. 101, 114 ve 390 numaralı (920-937 / 1514-1530), I. Karlı-ili, Agrıboz, Mora, Rodos ve Tırhala Livâları. Dizin, Ankara 2007.
Μετάφραση: Γενική Διεύθυνση Κρατικών Αρχείων του Πρωθυπουργού / Τμήμα Οθωμανικών Αρχείων / Βιβλίο Καταγραφής, Σειρά ΧΙ, Αριθμός 370 του βιβλίου λογιστικής του βιλαετίου των Ρωμιών. Αριθμοί 101, 114 και 390, Ι. Κάρλελι (Αιτωλοακαρνανία), Ευρίπου, Μωριά, Ρόδου και λιβάς Τρικάλων. Ευρετήριο, Άγκυρα 2007.
2β. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü / Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı / Defter-i Hâkânî Dizisi: XI, 370 numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Rum-ili defteri ile. 101, 114 ve 390 numaralı (920-937 / 1514-1530), II. Karlı-ili, Agrıboz, Mora, Rodos ve Tırhala Livâları. Tipkibasim, Ankara 2007.
Μετάφραση: Γενική Διεύθυνση Κρατικών Αρχείων του Πρωθυπουργού / Τμήμα Οθωμανικών Αρχείων / Βιβλίο του Χακάν, Σειρά ΧΙ, Αριθμός 370 του βιβλίου λογιστικής του βιλαετίου της Ρούμελης. Αριθμοί 101, 114 και 390, IΙ. Κάρλελι (Αιτωλοακαρνανία), Εύριπος (Χαλκίδα), Μωριάς, Ρόδος και λιβάς Τρικάλων. Πανομοιότυπα, Άγκυρα 2007.
3. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü / Yayin 26, Osmanli Yer Adlari (Alfabetik Sırayla), Ankara 2017.
Μετάφραση: Γενική Διεύθυνση Κρατικών Αρχείων του Πρωθυπουργού / Έκδοση 26, Οθωμανικά τοπωνύμια (αλφαβητική σειρά), Άγκυρα 2017.
4. Ευαγγελία Μπαλτά, Η περιοχή της Αταλάντης και Μουδουνίτσας στους πρώιμους οθωμανικούς χρόνους (15ος-16ος αι.). Πρακτικά Συνεδρίου ΛΟΚΡΙΔΑ Ιστορία και Πολιτισμός, Κτήμα Χατζημιχάλη 2002, σελίδες 139-165.
5. Γιώργος Τόλιας, Πολίχνες στον αρχαίο δρόμο. Στοιχεία για τη Λοκρίδα κατά τους νεότερους χρόνους. Πρακτικά Συνεδρίου ΛΟΚΡΙΔΑ Ιστορία και Πολιτισμός, Κτήμα Χατζημιχάλη 2002, σελίδες 173-190.
 
 
 
 
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου