Η περιοδεία του βασιλιά Γεωργίου Α΄ στη Φθιώτιδα το 1865 μέσα από τις εφημερίδες της εποχής

  

Εικ.1. Το αρχοντικό του Ηρακλή Χρ. Τσάλλη στην πλατεία Διάκου της Λαμίας σε φωτογραφία του 1950. Εδώ κατέλυσε το 1865 ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄. Κτίσθηκε από Ιταλούς τεχνίτες στις αρχές της δεκαετίας του 1850 σε οικόπεδο που αγόρασε ο Χρήστος Τσάλλης. Είχε πολλά παράθυρα, δωμάτια, μεγάλα μπαλκόνια, σάλες, καθιστικά και πολλούς βοηθητικούς χώρους. Διακοσμήθηκε με τοιχογραφίες από Ιταλούς ζωγράφους. Διέθετε ακριβά έπιπλα και πιάνο. Στις δεξιώσεις καλούσαν μουσικούς. Οι προσκεκλημένοι τους ήταν επίσημοι της υψηλής τοπικής και της αθηναϊκής κοινωνίας. Διέθετε αυλή, μεγάλο κήπο µε δένδρα, άνθη και έναν αιωνόβιο πλάτανο. Η αυλή περιβαλλόταν από ψηλό πετρόκτιστο μαντρότοιχο. Κάτω από τον πλάτανο τους θερινούς μήνες παραθέτονταν δεξιώσεις με συμμετοχή μουσικών με βιολί και πιάνο. Το 1920 πουλήθηκε στον έμπορο Γεώργιο Ποντικόπουλο (βλέπε: Οδηγός της Λαμίας του έτους 1920. Μέρος Α΄). Το 1970 αγοράσθηκε από τους αδελφούς Σαμαρά, κατεδαφίστηκε και στη θέση του κτίσθηκε το ξενοδοχείο Σαμαράς, το οποίο εγκαινιάσθηκε το 1974. (περισσότερα για την οικογένεια Τσάλλη βλέπε άρθρο στην εφημερίδα Λαμιακός Τύπος του Κων/νου Αθ. Μπαλωμένου, Φεουδαρχικά κατάλοιπα. Οικογένειες μεγαλοκτηματιών Τσάλλη στην περιοχή Λαμίας και τσιφλίκι Ιµίρµπεη.) (πηγή φωτογραφίας: Νίκος Ταξ. Δαβανέλλος, Λαμία, το χρονικό μιας πόλης, Αθήνα 1994, σελίδα 146).

 

 

Ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ σε μία από τις πρώτες περιοδείες του στο Ελληνικό Βασίλειο, μία εβδομάδα μετά το Πάσχα (†Κυριακή 4 Απριλίου 1865), περιόδευσε στις επαρχίες της τότε Ανατολικής Ελλάδας (Ανατολική Στερεά Ελλάδα). Στη Φθιώτιδα περιόδευσε το χρονικό διάστημα από 10 έως 18 Απριλίου 1865 (Ιουλιανό ημερολόγιο).

 

Η αναγγελία της περιοδείας στις εφημερίδες

Η αναγγελία και το αναλυτικό πρόγραμμα της περιοδείας δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες της εποχής. Η αθηναϊκή εφημερίδα ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ αναδημοσιεύει στο πρωτοσέλιδό της κύριο άρθρο της λαμιώτικης εφημερίδας ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ με την αναγγελία της περιοδείας. Στο άρθρο περιγράφεται η προετοιμασία της υποδοχής από το λαό. Προαναγγέλλεται η συμμετοχή στην υποδοχή και του Οθωμανού διοικητή Θεσσαλίας Χασάν πασά με το επιτελείο του, ο οποίος θα μεταβεί για το σκοπό αυτό στη Λαμία από τη Λάρισα.

Γράφει το άρθρο:

«Ο Βασιλεύς εις περιοδείαν

Μέγας και απερίγραπτος υπάρχει ενθουσιασμός των εν ταίς επαρχίαις Ελλήνων παντός πολιτικού χρωματισμού και πάσης τάξεως υποδεχομένων τον μυριοπόθητον και αξιολάτρευτον Βασιλέα των Γεώργιον τον Α΄. Μεγάλη χαρά και αγαλίασις υπάρχει εζωγραφισμένη εις τα φαιδρά πρόσωπα ανδρών, γυναικών και παίδων. Άπασα η Ανατολική Ελλάς, της οποίας τάς πόλεις μέλλει να επισκεφθή ο Βασιλεύς, ευρίσκεται εις αέναον κίνησιν. Οι πάντες προετοιμάζονται προς υποδοχήν του Ηγεμόνος των. Και δήμοι και κοινότητες και άτομα φιλοτιμούνται τίς να υπερβή τον έτερον εις την φιλοκαλίαν, εις την καθαριότητα, και εις πάν ό,τι δύνανται να ευκολύνη την διάβασιν και να τέρψη τον Βασιλέα. Είναι πρωτοφανής και μοναδική η προθυμία των χωρικών εξελθόντων αυθορμήτως να καθαρίσωσι και διορθώσωσιν, όσον το δυνατόν, τούς δρόμους ένθα μέλλει να διαβή ο βασιλεύς μετά της συνοδίας του· όλα τα χωρία προετοιμάζονται άνδρες γυναίκες και παιδία ενδυόμενοι τα λαμπριάτικα φορέματά των να εξέλθωσιν κατά κοινότητας εις το πλησιέστερον μέρος του δρόμου και να υποδεχθώσι τον αξιολάτρευτον Βασιλέα των χορεύοντες, τραγωδούντες και αγαλλόμενοι. Αλλ’ όχι, δεν είναι μόνη η Στερεά Ελλάς ήτις από άκρου έως άκρου συνεκινήθη διά τον ερχομόν του Βασιλέως, αλλά η συγκίνησις αύτη ωσεί ηλεκτρικός σπινθήρ διεδόθη και εις άπασαν την γείτονα Θεσσαλίαν· και ιδού Πασσάδες, Δερβεναγάδες, Μπέηδες μετά πολυτελεστάτου επιτελείου και στρατού, καθώς και πολλοί οικοκυραίοι έρχονται εις Λαμίαν ίνα προσφέρωσι τώ Βασιλεί των Ελλήνων τα σεβάσματά των. Λέγεται ότι ο εξοχώτατος Χασάν Πασιάς διοικητής της Θεσσαλίας, αδεία της Υ(ψηλής) Π(ύλης) εκτός του ανωτέρω επιτελείου θέλει συνοδεύεσθαι και από τινας αρχιερείς της Θεσσαλίας, ερχόμενος εις Λαμίαν προς υποδοχήν του Βασιλέως (Φάρος Όθρυος)» (ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 592/13-04-1865, σελίδα 1, ψηφιακός σελιδοδείκτης 107).

Η ΑΥΓΗ δημοσιεύει αναλυτικά το πρόγραμμα της περιοδείας του βασιλιά ως εξής:

«Περιοδεία του βασιλέως.

Είναι γνωστόν, ότι ο βασιλεύς απεφάσισε να επιχειρήση περιοδείαν τινά κατά την ανατολικήν Ελλάδα· κατά το εκδοθέν επί τούτω δρομολόγιον η προκειμένη περιοδεία εκανονίσθη ως ακολούθως.

Ο βασιλεύς θ’ αναχωρήση εντεύθεν την 7 του προσεχούς απριλίου, και θα μεταβή εις το Τατόϊον (Δεκέλειαν), ιδιόκτητον χωρίον του αυλάρχου κ.Σκαρλάτου Σούτσου. Εκείθεν θα κατευθυνθή εις Χαλκίδα την 8, την δε εννάτην θα αναπαυθή αυτόθι.

Την 10 απριλίου θα ήναι εις Αταλάντην· την 11 εις Καινούριον· την 12 εις Λαμίαν και την 13 εις Στυλίδα, αφ’ ής θα επιστρέψη αυθημερόν εις Λαμίαν.

Την 14 θα ήναι εις Αντινίτσαν, την 15 εις Γιανιτσούν, την 16 εις Υπάτην, όπου θα αναπαυθή την 17 του μηνός.

Εντεύθεν αναχωρήσας θα φθάση την 18 εις Γραβιάν, την 19 εις Άμφισσαν, αφ’ όπου θα κατευθυνθή εις την μονήν του «Οσίου Λουκά» την 21, και την 22 θα ήναι εις Λεβαδείαν, ένθα θέλει αναπαυθή μίαν ημέραν, την 23· εξής θα ήναι την 24 εις Θήβας, την 25 εις Ειδυλλίαν και την 26 θα επανέλθη εις τάς Αθήνας.

Περί του ταξειδίου τούτου θέλομεν γράψει πλατύτερον τα εικότα κατόπιν.» (ΑΥΓΗ 1404/27-03-1865, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 122).

Το πρόγραμμα δημοσιεύθηκε και στο πρωτοσέλιδο της εφημερίδας ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΑΣΤΗΡ της Κωνσταντινούπολης. Μικρή αλλαγή υπήρξε στο πρόγραμμα και ο βασιλιάς από την Αταλάντη μετέβη πρώτα στη Στυλίδα ακτοπλοϊκά, και στη συνέχεια δια ξηράς στη Λαμία.

Οι εφημερίδες ΕΘΝΟΦΥΛΑΞ και ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ αναφέρουν περιληπτικά την είδηση της περιοδείας ως εξής:

«Η Α.Μ. ο βασιλεύς προτίθεται σκοπόν να επισκεφθή τινας των πόλεων της στερεάς Ελλάδος, οίον την Λαμίαν, την Στυλίδα, την Άμφισσαν, την Λεβαδείαν, τάς Θήβας και τα εν τη περιφερεία των πόλεων τούτων κείμενα μέρη. Καθ’ ά επληροφορήθημεν, η Α.Μ. θ’ αναχωρήση εντεύθεν την 7 απριλίου, ημέραν τετάρτην, και θα ταξιδεύση διά ξηράς.» (ΕΘΝΟΦΥΛΑΞ 718/22-03-1865, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 111).

«-Κατά τάς δέκα του προσεχούς μηνός απριλίου ο βασιλεύς θα εξέλθη εις περιοδίαν κατά την Στερεάν Ελλάδα. Θα επισκεφθή πρώτον τάς Θήβας, την Λεβαδείαν, την Εύβοιαν, την Λαμίαν και άλλας πόλεις. Είναι δε λίαν πιθανόν να επισκεφθή και τάς Πάτρας, την Κόρινθον και το Μεσολλόγιον.» (ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ 616/20-03-1865, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 110). Η είδηση από την ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ αναδημοσιεύθηκε και στο πρωτοσέλιδο της εφημερίδας ΑΜΑΛΘΕΙΑ της Σμύρνης.

 

Στη Λαμία

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, το Σάββατο 10 Απριλίου ο βασιλιάς από τη Χαλκίδα μετέβη ακτοπλοϊκώς στη Σκάλα Αταλάντης και από εκεί στην Αταλάντη. Εκεί αφίχθη στις πέντε παρά τέταρτο το απόγευμα. Τον υποδέχθηκαν ο δήμαρχος, ο οποίος τον προσφώνησε, η δημοδιδασκάλισσα και οι κάτοικοι. Μαθήτριες του προσέφεραν ανθόπλεκτο στεφάνι.

Από την Αταλάντη μετέβη ακτοπλοϊκά στη Στυλίδα. Προφανώς διοργανώθηκε και εκεί αντίστοιχη υποδοχή, λεπτομέρειες της οποίας δεν δημοσιεύουν οι εφημερίδες. Η επίσκεψη όμως αυτή στάθηκε αφορμή για να ιδρυθεί στη Στυλίδα τηλεγραφικός σταθμός, όπως έγραψε ο ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ και αναδημοσιεύει η ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ:

«-Η Α.Μ. ηυδόκησε να διατάξη, ίνα συστηθή τηλεγραφικός σταθμός και εν Στυλίδι, και η διαταγή της Α.Μ. αυθωρεί εξετελέσθη, και το τηλεγραφείον εν Στυλίδι εσυστήθη. Ευγνωμονούντες οι κάτοικοι Στυλίδος διά το δείγμα τούτο ευμενείας όπερ η Α.Μ. απέδειξεν εις την ιστορικήν πόλιν Στυλίδος, καθικετεύουσιν όπως ευδοκήση και διατάξη ίνα συστηθή ειρηνοδικείον, καθαρισθή ο λιμήν και ανεγερθή το υγειονομικόν και τελωνιακόν κατάστημα. Αυταί εισίν αι πραγματικαί ανάγκαι της παραλίου πόλεως Στυλίδος, περί της θεραπείας των οποίων καθικετεύουσι θερμώς τον φιλόλαον βασιλέα των, παρ’ ού και μόνον προσδοκώσι την πρόοδον της πόλεώς των, αφού από τούς κατά καιρόν διαφόρους υπουργούς απελπίσθησαν. (Φάρος Όθρυος)» (ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ 658/27-05-1865, σελίδες 3 και 4, ψηφιακοί σελιδοδείκτες 193 και 194).

Από τη Στυλίδα μετέβη οδικά στη Λαμία. Εκεί έφθασε την Δευτέρα 12 Απριλίου στις 3 το μεσημέρι. Του επιφυλάχθηκε θερμή υποδοχή. Είχαν μεταβεί στην πόλη και κάτοικοι των γύρω χωριών για να τον υποδεχθούν. Ο δρόμος Στυλίδας-Λαμίας είχε καθαρισθεί και στολισθεί με άνθη και κλαδιά. Ο εκτελών χρέη Νομάρχη Γραμματέας της Νομαρχίας Θ. Βασιλειάδης μαζί με τον Μοίραρχο της Χωροφυλακής και τον Ίλαρχο επικεφαλής ίλης ιππικού, τον προϋπάντησαν στην είσοδο της πόλης. Εκεί ο βασιλιάς στάθηκε κάτω από την αψίδα που είχε στηθεί προς τιμήν του και δέχθηκε τιμές.

Όλες οι άλλες πολιτικές και στρατιωτικές αρχές τον υποδέχθηκαν στην πλατεία Ομονοίας (σήμερα πλατεία Πάρκου). Μεταξύ αυτών και ο Οθωμανός διοικητής Θεσσαλίας Χασάν πασάς με πολυπληθή συνοδεία αξιωματούχων (μπέηδες, αρχιερείς, έμποροι και άλλοι κάτοικοι της Θεσσαλίας). Η παρουσία του Χασάν πασά συνδέεται με τη μεταρρύθμιση του Τανζιμάτ (εκσυγχρονισμός και εξευρωπαϊσμός του κράτους) και στην προσπάθεια της Οθωμανικής κυβέρνησης (Υψηλή πύλη) για καλλιέργεια καλών σχέσεων με τις γειτονικές χώρες.

Στην πλατεία Ομονοίας προσφώνησε το βασιλιά ο Δήμαρχος Λαμίας Δήμος Παπαβασιλείου (1800-1878) ως εξής:

“Μεγαλειότατε!

Δήμαρχος του Δήμου Λαμίας της Επαρχίας Φθιώτιδος ευτυχή λογίζομαι εμαυτόν διερμηνεύων προς την Υμετέραν Μεγαλειότητα την ειλικρινή πίστιν και την άδολον αφοσίωσιν των συνδημοτών μου.

Η Ελλάς, Μεγαλειότατε, αφού επί πολύ ποικίλας υπέστη δοκιμασίας μετ’ αγαλλιάσεως ενθυμείται και εγκαρδίως μνημονεύει την 18 Μαρτίου 1863 αξιομνημόνευτον ημέραν της εκλογής της Υμετέρας Μεγαλειότητος.

Ναι, Μεγαλειότατε, ανεξάλειπτος μένει εν ταίς καρδίας μας η ημέρα εκείνη, αφ’ ής εγκαινιάσθη νέα διά την πατρίδα μας εποχή ευνομίας, ευημερίας και προόδου, και καθ’ ήν απηλαύσαμεν συνταγματικόν Ηγεμόνα, την ισχύν του στηρίξαντα εις την αγάπην του λαού του.

Πιστός, Μεγαλειότατε, των αισθημάτων των συνδημοτών μου διερμηνεύς, αναπέμπω μετ’ αυτών προς τον ύψιστον τάς υπέρ της υγείας και μακροβιότητος της Υμετέρας Μεγαλειότητος ευχάς, και πλήρης πίστεως και σεβασμού μετά του περιεστώτος Λαού σου, αναφωνώ• Ζήτω ο Συνταγματικός Βασιλεύς των Ελλήνων Γεώργιος Α΄.”» (ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 595/19-04-1865, σελίδες 2-3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 114).

Ακολούθησε η μετάβαση του βασιλιά στον τότε μητροπολιτικό ναό του Αγίου Νικολάου, όπου εψάλη δοξολογία προς τιμήν του. Μετά τη δοξολογία μετέβη στο αρχοντικό (Εικ.1) του Ηρακλή Χρ. Τσάλλη (Εικ.2), όπου κατέλυσε. Στην είσοδο τον περίμεναν μαθήτριες με τη διδασκάλισσά τους, οι οποίες έψαλλαν τον ύμνο του.

 

 

Εικ.2. Ο Ηρακλής Χρ. Τσάλλης (1840-1912) [πηγή φωτογραφίας: Νίκος Ταξ. Δαβανέλλος, Λαμία, τα πρόσωπα (1760-1930), Λαμία 2003, σελίδα 55].

 

Στις 6 το απόγευμα παρουσιάσθηκε ο Οθωμανός διοικητής της Θεσσαλίας Χασάν πασάς μαζί με τον Οθωμανό πρόξενο στη Λαμία Μιχαήλ Αξελό Εφφέντη και το επιτελείο του, για να συγχαρεί το βασιλιά [για τον Οθωμανό πρόξενο βλέπε στην ανάρτηση: «ΠΡΟΞΕΝΕΙΟΝ ΤΗΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΟΡΤΑΣ•ΕΝ ΛΑΜΙΑ•»: το οθωμανικό προξενείο Λαμίας (1846-1881). Μέρος Α΄ (1846-1868)].

Ακολούθησε γεύμα στο οποίο προσκλήθηκαν όλοι οι επίσημοι.

Το βράδυ όλες οι αψίδες που είχαν στηθεί προς τιμήν του βασιλιά, το φρούριο και τα σπίτια της πόλης είχαν φωταγωγηθεί. Το πλήθος έμεινε στην πλατεία και μετά τα μεσάνυχτα ζητωκραυγάζοντας και πανηγυρίζοντας με μουσικά όργανα την έλευση του βασιλιά. Τη γιορτή λάμπρυναν και πυροτεχνήματα που διέθεσε ο δήμος Λαμιέων και ιδιώτες.

Την επόμενη ημέρα, Τρίτη 13 Απριλίου, ο βασιλιάς επιθεώρησε τη φρουρά και τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Τον ακολουθούσε πλήθος λαού, το οποίο τον επευφημούσε και ζητωκραύγαζε.

Κατά τη παραμονή του στη Λαμία ο βασιλιάς πληροφορήθηκε το θάνατο από φυματίωση του διαδόχου του ρωσικού θρόνου μεγάλου δούκα Νικολάου Αλεξάντροβιτς στη Νίκαια της Γαλλίας: «-Τηλεγράφημα ανήγγειλεν εις τα ανάκτορα τον θάνατον του μεγάλου Δουκός Νικολάου και διαδόχου του θρόνου της Ρωσσίας. Ο θάνατος ούτος κατελύπησε, δεν αμφιβάλλομεν, την Α.Μ. τον Βασιλέα Γεώργιον, καί τοι εν περιοδεία διατελούντα, διότι ο αποθανών είχε μνηστευθή την αδελφήν του πριγκιπέσσαν της Δανίας Δάγμαρ.» (ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 593/15-04-1865, σελίδες 2-3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 110).

Όπως προαναφέρθηκε, στην υποδοχή του βασιλιά στη Λαμία συμμετείχε και ο Οθωμανός Χασάν πασάς διοικητής της Θεσσαλίας με τη συνοδεία του. Έφερε τον τίτλο Μιρί Μιράν (τουρκ. mir-i miran, δηλαδή άρχοντας των αρχόντων) και μπεηλέρμπεης ή μπεγλέρμπεης/υποστράτηγος (τουρκ. beglerbegi). Ο πλήρης τίτλος του στα τουρκικά ήταν Mutasarrıfı Kamil Hasan Hüseyin Paşa (βλέπε στη διδακτορική διατριβή: Dilek Ozkan, Ottoman perceptions and considerations on the first ottoman-greek borderlands in Thessaly (1832-1865), Athens 2016, page 262).

Ο Χασάν πασάς συνοδευόταν από 200 περίπου άτομα και είχε αφιχθεί στη Λαμία από την Κυριακή 11 Απριλίου. Απόσπασμα ελληνικού ιππικού είχε μεταβεί στην οροθετική γραμμή για να προϋπαντήσει και συνοδέψει τους Οθωμανούς επισήμους στη Λαμία.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Η ΕΛΠΙΣ «Η αποστολή του διοικητού Θεσσαλίας είναι δείγμα ευγνωμοσύνης της Οθωμανικής κυβερνήσεως προς τον συνοδεύοντα τον Βασιλέα Κ.Σπόννεκ διά τάς τόσον σοφάς συμβουλάς, άς δεν έπαυσε δίδων τώ Βασιλεί, και αίτινες την μέν Ελλάδα κατέστησαν πρότυπον βασίλειον εν τη Ανατολή, από δε της Τουρκίας αφήρεσαν πάντα φόβον ως προς τάς Ελληνικάς επαρχίας της αυτοκρατορείας.» (Η ΕΛΠΙΣ 1299/20-04-1865, σελίδες 2-3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 343). Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι λίγο αργότερα ο Καρλ Βίλχελμ Έπινγκεν Σπόνεκ (Δαν. Carl Wilhelm Eppingen Sponneck), λόγω των αντιδράσεων των Ελλήνων πολιτικών και του λαού, αποπέμφθηκε από το βασιλιά και αναχώρησε από την Ελλάδα.

Η εφημερίδα Η ΕΛΠΙΣ με την ευκαιρία της επίσκεψης του Οθωμανού διοικητή Θεσσαλίας αναδημοσιεύει από τη λαμιώτικη εφημερίδα ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ τα εξής:

«Ομιλούσα περί της επισκέψεως του Οθωμ(ανού) διοικητού η εν Λαμία εκδιδομένη Φωνή του Λαού προσθέτει τα εξής:

Εκ της ευκαιρείας ταύτης, πιστεύομεν ωφεληθήσονται και πολλοί αρχαίοι οθωμανοί κάτοικοι Λαμίας οι εκπατρισθέντες παραλόγως κατά το 1833 εκ φανατισμού, εκλείψαντος ευτυχώς ήδη κατά μέγα μέρος, και δυστυχούντες εν τε τη Λαρίσση και ταίς άλλαις Θεσσαλικαίς πόλεσιν, όπως επισκεφθώσι τον τόπον γεννήσεώς των, και βεβαιωθώσιν οποία τεράστια διαπράττονται εις μέρη όπου βασιλεύει η ισότης ελευθερία και ευνομία.

Η Πόλις Λαμία καθ’ ήν εποχήν εγκατέλιπεν αυτήν η Τουρκία απετελείτο εξ ερειπίων, και τινων σεσαθρωμένων οικημάτων, ήδη δε εν διαστήματι μικρώ, και οικοδομάς λαμπράς απέκτησεν, και δρόμους και πλατείας, τόσην δε τιμήν έλαβον τα οικόπεδα, ώστε πρό ολίγου πωληθέντων τοιούτων κατά την θέσιν Γύφτικα, όπου υπήρχεν εν τουρκικόν νεκροταφείον, δι’ έκαστον γαλλικόν μέτρον προσεφέρθησαν τριάκοντα δραχμαί, ήτοι αντί 50-100 γροσίων δι’ ών επωλήθη το στρέμα κατά την αναχώρησιν των Οθωμανών, η αξία του στρέματος αποτελουμένου εκ 1000 μέτρων, ανέρχεται ήδη εις δραχ. 30.000 ! ! »

Η αύξησις αύτη της ευημερίας των κατοίκων, και της τιμής των ιδιοκτησιών εγένετο επί του επαράτου Όθωνος. Ας ίδωμεν οποία έσεται αφού η Ελλάς κατασταθή πρότυπον βασίλειον εν τη Ανατολή.» (Η ΕΛΠΙΣ 1299/20-04-1865, σελίδες 2-3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 343).

Οι εφημερίδες ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ και ΑΡΜΟΝΙΑ, μέσω των αναδημοσιεύσεών τους από τις εφημερίδες ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ και ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ αντίστοιχα, διασώζουν λεπτομέρειες για την επίσκεψη και τα πρόσωπα της συνοδείας του Χασάν πασά. Συνοδευόταν από τους εξής υψηλόβαθμους αξιωματούχους:

1. Μουσταφά μπέης, Συνταγματάρχης ιππικού.

2. Μεχμέτ Αλή εφέντης, Συνταγματάρχης και υπασπιστής του Σατρατζάμ (τιμητικός τίτλος, τουρκ. Sadrazam).

3. Χαλήμπεης Φράσαρης, της γνωστής αλβανικής οικογένεια των Φράσερι (αλβ. Frashëri), Γενικός Δερβέναγας Θεσσαλίας και Καπουτζίμπασης (επίτιμος υπασπιστής του Σουλτάνου) (τουρκ. Kapıcıbaşı).

4. Ρουστέμ μπέης, Χιλίαρχος των ζαπτιέδων (χωροφυλάκων) της Θεσσαλίας.

5. Ιωάννης Μπραχόπουλος, Καπουτζίμπασης (επίτιμος υπασπιστής του Σουλτάνου) Αζάς του Μετζλισίου (δηλαδή μέλος του ανωτάτου συμβουλίου της Λάρισας) (τουρκ. Aza Meclisi).

6. Πολλοί άλλοι κατώτεροι αξιωματικοί και υπηρέτες.

Για την υποδοχή και φιλοξενία του Χασάν πασά οι αρχές της Λαμίας είχαν προετοιμάσει το αρχοντικό του Ηρακλή Χρ. Τσάλλη. Για τα μέλη της συνοδείας του είχαν προετοιμάσει άλλα πολυτελή σπίτια της πόλης. Ο Οθωμανός πρόξενος όμως Μιχαήλ Αξελός Εφφέντης φιλοξένησε στο σπίτι του τον Χασάν πασά. Ωστόσο δεν ενδιαφέρθηκε για τη φιλοξενία των άλλων υψηλών προσώπων της συνοδείας του. Πολλοί ανώτατοι Οθωμανοί αξιωματικοί, λόγω έλλειψης χώρου, κοιμήθηκαν στο έδαφος χωρίς να λάβουν κάποια περιποίηση από τον πρόξενο με αποτέλεσμα την έντονη δυσαρέσκειά τους.

Η εφημερίδα ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ αναμεταδίδει την είδηση από την εφημερίδα ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΡΥΟΣ:

«-Εις υποδοχήν και περιποίησιν του Χασάν Πασιά η πόλις Λαμία είχεν προετοιμάσει μίαν των λαμπροτέρων και πλουσιωτέρων οικιών, ήτοι την του Ηρακλέους Χ. Τσάλη, καθώς και άλλας διά τους αξιωματικούς του, αλλ’ ατυχώς ο κύριος Πρόξενος εν τη μεγαλοφυΐα του δυσμενώς φερόμενος ίσως κατά της πόλεως, ήτις τον ανέχεται τοιούτον όντα. Διέστρεψε τα πράγματα και έλαβε τον Πασιάν εις την οικίαν του, ήτις διά πάν άλλο ηδύνατο να ήναι κατάλληλος ουχί δε δι’ υποδοχήν ενός τοσούτου υψηλού υποκειμένου μετά τοσαύτης μεγάλης συνοδίας. Διό ως ηκούσαμεν πολλοί των αξιωματικών του Πασά εκοιμήθησαν εις το έδαφος άνευ τινός περιποιήσεως, και σφόδρα δυσηρεστήθησαν. (Φάρος της Όθρυος)». (ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 596/20-04-1865, σελίδα 4, ψηφιακός σελιδοδείκτης 117).

Κατά την παραμονή τους στη Λαμία ο Χασάν πασάς και οι άλλοι Οθωμανοί αξιωματούχοι παρασημοφορήθηκαν από τις ελληνικές αρχές. Γράφουν οι εφημερίδες:

«-ΕΙΣ τον διοικητήν της Θεσσαλίας Εξ(οχώτατον) Χασιάν πασάν και εις πάντας τούς μετ’ αυτού υποδεχθέντας την Α.Μ. τον νεαρόν ημών βασιλέα, απενεμήθησαν ως εμάθομεν διάφορα παράσημα.» (ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ 650/12-05-1865, σελίδα 4, ψηφιακός σελιδοδείκτης 178).

«Απενεμήθησαν παράσημα εις την Α(υτού) Ε(ξοχότητα) τον διοικητήν Θεσσαλίας Χασάν πασάν και εις πάντας τούς μετ’ αυτού υποδεχθέντας την Α(υτού) Μ(εγαλειότητα) τον νεαρόν ημών βασιλέα, μεγιστάνας και αξιωματικούς του Οθωμ(ανικού) στρατού.» (ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΑΣΤΗΡ 259/15-05-1865, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 74).

Ο Χασάν πασάς παρέμεινε στη Λαμία μέχρι τις 2 το μεσημέρι της Τετάρτης 14 Απριλίου. Στη συνέχεια συνόδευσε το βασιλιά μέχρι την Αντίνιτσα. Εκεί είχε δώσει διαταγή να μεταβεί ένα τάγμα οθωμανικού πεζικού και ιππικού για την απόδοση τιμών.

 

Στην Αντίνιτσα

Στις 2 το μεσημέρι της Τετάρτης 14 Απριλίου ο βασιλιάς, συνοδευόμενος και από τον Χασάν πασά και άλλους Έλληνες και Οθωμανούς επισήμους, αναχώρησε από τη Λαμία για τη Μονή Αντίνιτσας στη μεθόριο.

Εκεί έφτασε στις 5 το απόγευμα. Γύρω από τη μονή μαζί με τα ελληνικά στρατεύματα, είχαν παραταχθεί δύο ίλες τουρκικού ιππικού και δύο λόχοι Ζουάβων για την απόδοση τιμών. Οι Ζουάβοι (τουρκ. Zuhaf) ήταν μονάδες του οθωμανικού στρατού που δημιουργήθηκαν από την αντιγραφή της δομής, της εκπαίδευσης και της αμφίεσης των Ζουάβων του γαλλικού στρατού.

Ο βασιλιάς διανυκτέρευσε στην Αντίνιτσα και το πρωΐ της Πέμπτης 15 Απριλίου αναχώρησε για Γιανιτσού με τελικό προορισμό της Υπάτη. Ο Χασάν πασάς τον αποχαιρέτισε και αναχώρησε για τη Θεσσαλία.

 

Στην Υπάτη

Στη διαδρομή από την Αντίνιτσα έως την Υπάτη πολλοί κάτοικοι της περιοχής Μακρακώμης και Σπερχειάδας είχαν συγκεντρωθεί για να τον υποδεχτούν.

Ο βασιλιάς έφτασε στην Υπάτη στις 5 το απόγευμα της Παρασκευής 16 Απριλίου. Την επόμενη ημέρα, Σάββατο 17 Απριλίου στις 11 το πρωΐ παρευρέθη στη δοξολογία που ψάλθηκε προς τιμήν του στον κεντρικότερο ναό της Υπάτης. Πρόκειται για το μητροπολιτικό ναό της Υπάτης, τον Άγιο Νικόλαο. Όλη την ημέρα η βασιλική συνοδεία διέμεινε στην Υπάτη. Δεν αναφέρεται ανάβαση στην Οίτη.

 

Η συνέχεια και το τέλος του ταξιδιού

Η βασιλική περιοδεία συνεχίστηκε με διέλευση από τη Γραβιά την Κυριακή 18 Απριλίου. Εκεί ο Γιάννης Μαμούρης με πλήθος λαού υποδέχτηκε το βασιλιά και του έδειξε τις τοποθεσίες και το χάνι που έλαβε χώρα η ομώνυμη μάχη. Η πορεία συνεχίστηκε με προορισμό την Άμφισσα, όπου έφτασε τη Δευτέρα 19 Απριλίου. Διερχόμενος από την περιοχή, μέσω Δελφών που τότε δεν είχαν πραγματοποιηθεί ανασκαφές, έφτασε στη Μονή του Οσίου Λουκά την Τετάρτη 21 Απριλίου. Τις επόμενες δύο ημέρες Πέμπτη 22 και Παρασκευή 23 Απριλίου παρέμεινε στη Λειβαδιά όπου και δέχθηκε τις ευχές για την ονομαστική του εορτή. Το Σάββατο 24 Απριλίου έφτασε στη Θήβα, την Κυριακή 25 Απριλίου στα Βίλια και τη Δευτέρα 26 Απριλίου επέστρεψε στην Αθήνα.

 

 

ΠΗΓΕΣ

Εφημερίδες:

ΑΜΑΛΘΕΙΑ Σμύρνης:

φύλλο 1362/26-03-1865, πρωτοσέλιδο, ψηφιακός σελιδοδείκτης 24.

ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΑΣΤΗΡ Κωνσταντινουπόλεως:

φύλλο 248/03-04-1865, πρωτοσέλιδο, ψηφιακός σελιδοδείκτης 51.

φύλλο 259/15-05-1865, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 74.

ΑΡΜΟΝΙΑ Κωνσταντινουπόλεως:

φύλλο 111/17-04-1865, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 20.

φύλλο 114/28-04-1865, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 26.

φύλλο 115/01-05-1865, σελίδα 4, ψηφιακός σελιδοδείκτης 29.

ΑΥΓΗ Αθηνών:

φύλλο 1413/13-04-1865, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 140.

ΕΘΝΟΦΥΛΑΞ Αθηνών:

φύλλο 730/13-04-1865, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 135.

φύλλο 732/16-04-1865, σελίδες 3 & 4, ψηφιακοί σελιδοδείκτες 139 & 140.

φύλλο 736/22-04-1865, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 147.

Η ΕΛΠΙΣ Αθηνών (Εφημερίς των αρχών της Γ΄ Σεπτεμβρίου):

φύλλο 1299/20-04-1865, σελίδες 2-3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 343.

ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Αθηνών (Εφημερίς των αρχών της Ι΄ Οκτωβρίου):

φύλλο 592/13-04-1865, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 108.

φύλλο 593/15-04-1865, σελίδες 2-3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 110.

φύλλο 594/17-04-1865, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 112.

φύλλο 595/19-04-1865, σελίδες 2-3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 114.

φύλλο 596/20-04-1865, σελίδα 4, ψηφιακός σελιδοδείκτης 117.

ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ Αθηνών:

φύλλο 630/13-04-1865, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 138.

φύλλο 631/15-04-1865, σελίδα 2, ψηφιακός σελιδοδείκτης 140.

φύλλο 632/16-04-1865, σελίδα 1, ψηφιακός σελιδοδείκτης 141.

φύλλο 650/12-05-1865, σελίδα 4, ψηφιακός σελιδοδείκτης 178.

φύλλο 658/27-05-1865, σελίδες 3 & 4, ψηφιακοί σελιδοδείκτες 193 & 194.

ΤΗΛΕΓΡΑΦΟΣ ΤΟΥ ΒΟΣΠΟΡΟΥ και ΒΥΖΑΝΤΙΣ Κωνσταντινουπόλεως:

φύλλο 866/17-04-1865, σελίδα 3, ψηφιακός σελιδοδείκτης 266.